Một thương hiệu gây dựng nhiều năm có thể mất chỉ vì quên gia hạn bảo hộ. Một sản phẩm bán chạy có thể bị sao chép nếu không đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Những rủi ro tưởng chừng xa vời ấy đang hiện hữu với nhiều hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ. Đó cũng là lý do TPHCM triển khai Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2025-2030, đưa chính sách hỗ trợ đến tận cơ sở, giúp doanh nghiệp bảo vệ tài sản vô hình ngay từ khi mới hình thành.
Tại phường Minh Phụng, hơn 200 doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và tiểu thương vừa được tập huấn về đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ. Đây là nhu cầu sát với thực tế của địa phương, nơi có khoảng 10.000 doanh nghiệp, hộ kinh doanh đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực như sản xuất nhựa, cơ khí, kim hoàn, thực phẩm, thương mại, dịch vụ và bán lẻ.
Với mật độ kinh doanh cao, việc bảo hộ tài sản trí tuệ không còn là câu chuyện của riêng doanh nghiệp lớn. Một hộ kinh doanh nhỏ, một cơ sở sản xuất gia đình, nếu có sản phẩm được thị trường đón nhận nhưng chưa đăng ký nhãn hiệu, vẫn có thể đối mặt nguy cơ bị sao chép, làm giả hoặc mất quyền sử dụng thương hiệu.
Buổi tập huấn không chỉ hướng dẫn thủ tục, mà còn giúp người kinh doanh nhận diện rõ hơn giá trị của thương hiệu, mẫu mã, logo, bao bì hay bí quyết sản xuất. Đây đều là những tài sản có thể tạo thêm giá trị cho sản phẩm nếu được bảo vệ đúng lúc.
Bà Võ Hồng Mai, chủ doanh nghiệp Quán Quân, đơn vị sản xuất nhựa và phân phối pin, ắc quy, cho biết doanh nghiệp đã đăng ký nhãn hiệu từ nhiều năm trước. Tuy nhiên, bà vẫn tham gia tập huấn để cập nhật thêm cách tra cứu, duy trì và bảo vệ thương hiệu trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh.
Theo bà Mai, với doanh nghiệp làm ăn chân chính, bảo vệ thương hiệu là hành trình không dễ dàng. Khi nhãn hiệu đã có uy tín, nguy cơ bị lợi dụng, làm giả hoặc dùng dấu hiệu tương tự để gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng luôn hiện hữu.“Người đã đăng ký nhãn hiệu, đã có thương hiệu thì mong muốn được bảo hộ tốt hơn. Khi phát hiện bị giả mạo, cần có sự hỗ trợ của cơ quan chức năng để xử lý nhanh, giảm bớt thủ tục rườm rà, bảo vệ được thương hiệu chính đáng của doanh nghiệp và bảo vệ người tiêu dùng”, bà Võ Hồng Mai nói.
Ở góc độ chuyên môn, ông Ngô Đắc Thuần, chuyên gia sở hữu trí tuệ và đổi mới sáng tạo, cho rằng nhiều doanh nghiệp hiện mới chú ý đến việc nộp đơn đăng ký bảo hộ, nhưng chưa quan tâm đầy đủ đến quản trị tài sản trí tuệ. Theo ông, logo, bao bì, quy trình sản xuất, dữ liệu khách hàng, bí quyết kinh doanh, bản thiết kế ban đầu đều cần được lưu chứng, quản lý và bảo vệ ngay từ khi hình thành.
Ông Thuần cho rằng, để mô hình hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phát huy hiệu quả, mỗi phường, xã cần có một “cổng tiếp nhận” hoặc một bộ phận chuyên trách thật sự chuyên nghiệp, tận tâm. “Người dân, doanh nghiệp khi có nhu cầu thì biết phải gõ cửa ở đâu. Bộ phận đó phải tư vấn hết mình, phía sau có chuyên viên, chuyên gia và các bộ phận liên quan hỗ trợ, làm sao càng nhanh, càng hiệu quả càng tốt. Khi doanh nghiệp và hộ kinh doanh được hỗ trợ thuận tiện hơn, địa phương phát triển tốt hơn, từ đó đất nước mình cũng phát triển lên”, ông Thuần chia sẻ.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TPHCM, Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2025-2030 đặt mục tiêu đưa sở hữu trí tuệ trở thành công cụ nâng cao năng lực cạnh tranh, khuyến khích đổi mới sáng tạo và hỗ trợ các chủ thể trên địa bàn tạo lập, quản lý, khai thác tài sản trí tuệ. Thành phố hỗ trợ 15 triệu đồng đối với một văn bằng bảo hộ nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp trong nước; 30 triệu đồng đối với một đơn đăng ký sáng chế hoặc giống cây trồng mới; tối đa 60 triệu đồng đối với đăng ký bảo hộ ở nước ngoài theo quy định.
Tại phường Minh Phụng, chính quyền địa phương cho biết đã bố trí nguồn kinh phí gần 1 tỷ đồng để triển khai hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu cho các tổ chức, cá nhân trên địa bàn. Phường sẽ hướng dẫn người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ, tiếp cận chính sách, đồng thời phối hợp với các đơn vị chuyên môn để giải đáp những vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Ông Châu Kiến Quang, Phó Chủ tịch UBND phường Minh Phụng, nhấn mạnh: “Sau buổi tập huấn hôm nay, mong muốn mỗi đại diện doanh nghiệp, hộ kinh doanh sẽ là một tuyên truyền viên. Chúng ta có bạn hàng, có đối tác, có những người liên quan thì cùng chia sẻ để phường Minh Phụng phục vụ trên tinh thần vô điều kiện. Làm sao để thương hiệu, bản quyền của doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên địa bàn không chỉ là tài sản của từng đơn vị, mà còn là tài sản của phường Minh Phụng”.
Việc đưa chính sách hỗ trợ sở hữu trí tuệ về tận cơ sở đang giúp hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ tiếp cận dễ hơn với các công cụ pháp lý để bảo vệ thương hiệu. Đây cũng là bước đi cụ thể để thực hiện Quyết định 3270 của UBND TPHCM về Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2025-2030. Với phường Minh Phụng, mục tiêu không chỉ là tăng số lượng nhãn hiệu được đăng ký, mà còn hình thành thói quen xem tài sản trí tuệ là nguồn lực phát triển lâu dài của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và địa phương.

