Tin tứcKhông chỉ là trang phục quen thuộc của người dân Nam Bộ, chiếc áo bà ba còn lưu giữ ký ức gia đình, vẻ đẹp người phụ nữ và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, những chiếc áo xưa đang gặp gỡ các thiết kế sáng tạo, mở ra một góc nhìn mới về trang phục truyền thống.
Có những chiếc áo đã cũ theo năm tháng nhưng vẫn được một gia đình nâng niu, gìn giữ. Có những đường kim, mũi chỉ tưởng chừng bình thường, lại chứa đựng câu chuyện về người mẹ, người bà và cả một thời đã qua.
Với người dân Nam Bộ, áo bà ba là một trang phục như thế. Mộc mạc, gần gũi nhưng gắn bó sâu đậm với đời sống và văn hóa phương Nam.
Ngày 9/10, Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ khai mạc trưng bày chuyên đề “Chiếc áo bà ba – Đượm tình phương Nam”, hướng đến kỷ niệm Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10. Trưng bày kéo dài đến hết ngày 9/1/2027, tại số 202 Võ Thị Sáu, phường Xuân Hòa, TPHCM.
Không gian trưng bày giới thiệu những chiếc áo bà ba truyền thống, tư liệu, hiện vật và các thiết kế thời trang lấy cảm hứng từ trang phục này. Qua đó, công chúng có dịp tìm hiểu hành trình của chiếc áo trong lao động, đời sống, chiến tranh và xã hội hiện đại.
Trong số những người mang hiện vật đến trưng bày có nhà sưu tập, nghiên cứu văn hóa tự do La Quốc Bảo. Anh giới thiệu sáu chiếc áo bà ba và ba chiếc quần lãnh được gìn giữ trong gia đình qua nhiều thế hệ.
Những hiện vật từng thuộc về bà nội, bà cô và người cô của anh. Có chiếc áo được may từ thời những người phụ nữ trong gia đình còn trẻ. Có chiếc quần lãnh được bà nội may từ những năm 1960, rồi truyền lại cho con cháu.
Với Quốc Bảo, đây không chỉ là những bộ trang phục cũ mà còn là kỷ vật gắn với cuộc đời của người thân, nhà sưu tập La Quốc Bảo chia sẻ: “May mắn là tất cả những hiện vật này đều đến từ gia đình. Những cái giá trị này cần phải giữ lại, chứ mà cứ theo như lệ của miền Nam mình, người mất xong rồi chôn theo hết thì sau này con cháu không còn gì để mà nhìn. Thứ nhất là mình thấy vui bởi vì cái vẻ đẹp miền Nam của mình được quảng bá một cách rộng rãi và chỉn chu, bài bản. Thứ hai nữa là những nét đẹp miền Nam được thể hiện bằng cái gia tài của chính gia đình mình”.
Trong ký ức của nhiều thế hệ, áo bà ba gắn với hình ảnh người mẹ tảo tần, người chị trên đồng ruộng, người phụ nữ chèo xuồng giữa miền sông nước. Chiếc áo ấy cũng đồng hành cùng những nữ cán bộ, nữ chiến sĩ trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập.
Ông Nguyễn Quốc Chính, Phó Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ, nhấn mạnh trưng bày không đơn thuần giới thiệu những hiện vật, hình ảnh hay tư liệu. Điều quan trọng là kể lại câu chuyện về con người, quê hương và những giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ: “Trong đời sống văn hóa của người Việt Nam, có những trang phục không chỉ để mặc, mà còn trở thành ký ức, biểu tượng và một phần tâm hồn của vùng đất. Với Nam Bộ, chiếc áo bà ba chính là một biểu tượng như thế. Mộc mạc, giản dị mà duyên dáng; kín đáo nhưng không kém phần thanh lịch, chiếc áo bà ba đã hiện diện trong đời sống của người dân phương Nam qua biết bao thế hệ”.
Bên cạnh những hiện vật truyền thống, trưng bày còn có sự tham gia của các nhà thiết kế và sinh viên ngành thiết kế thời trang.
Những chiếc áo bà ba không chỉ nằm trong tủ kính bảo tàng mà còn bước lên sàn diễn với kiểu dáng, chất liệu và cách phối hợp mới.
Em Nguyễn Đăng Khoa, sinh viên ngành thiết kế thời trang Trường Đại học Nguyễn Tất Thành giới thiệu bộ sưu tập “Ngọc Phương Nam”, lấy cảm hứng từ hình ảnh con cò, khăn rằn, cây lúa và hoa sen. Theo Khoa, áo bà ba gợi nhớ nếp sống của ông bà ngày trước. Tuy nhiên, trân trọng quá khứ không có nghĩa phải giữ nguyên mọi kiểu dáng: “Áo bà ba mang tính chất là hoài niệm xưa cũ, thì không phải là xưa theo kiểu ấy. Nó là cho chúng ta để gợi nhớ và cho ta hiểu hơn về cách mà ông cha ta đã từng bận những chiếc áo này để làm cái gì, để sinh hoạt như thế nào. Đó là một phần để cho em và các bạn của ngành em phát triển ra một bộ sưu tập trở nên ứng dụng, vừa ứng dụng, vừa trang trí và vừa đẹp”.
Sự tiếp nối ấy cũng được thể hiện qua cảm nhận của Đỗ Thị Ngọc, sinh viên ngành thiết kế thời trang Trường Đại học Tôn Đức Thắng: “Hình ảnh của áo bà ba ở trong quá khứ cho tới hiện tại, về thực chất thì nó vẫn mang một nét rất Việt Nam, rất là người con gái Nam Bộ. Tuy nhiên, ở thời xa xưa, khi người con gái khoác lên cái hình ảnh áo bà ba thì nói lên cái sự cứng rắn nhưng mà vẫn rất là mềm mỏng và dẻo dai, sức sống bền bỉ.”
Đến tham quan trưng bày, chị Huỳnh Thị Cẩm Tiên, người mang hai dòng máu Việt Nam – Cameroon, quê An Giang, hiện sinh sống tại TPHCM, bày tỏ niềm tự hào khi chứng kiến chiếc áo bà ba truyền thống được các nhà thiết kế trẻ sáng tạo, đưa lên sàn diễn thời trang. “Mình cảm thấy rất, rất là tự hào. Được nhìn thấy những chiếc áo bà ba từ truyền thống cho tới ở trên sân khấu, dùng những cách xử lý khác nhau thì mình cảm thấy rất là xúc động, bởi vì các bạn đã có rất là nhiều tinh thần sáng tạo ở trong đó, và thậm chí là để giữ gìn cái chiếc áo bà ba nữa", chị Cẩm Tiên chia sẻ.
Từ những chiếc áo được gìn giữ trong gia đình đến những thiết kế sáng tạo trên sàn diễn, trưng bày tại Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ cho thấy một hành trình tiếp nối của di sản.
Khi những hiện vật cũ được nâng niu, khi người trẻ tiếp tục tìm cảm hứng từ truyền thống, áo bà ba không chỉ còn là hình ảnh của quá khứ. Chiếc áo ấy đang tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, mang theo nét duyên dáng, nghĩa tình và bản sắc của vùng đất phương Nam.
