Tin tứcHiện nay, từ những bức ảnh đoạt giải tại các cuộc thi cho đến các sân chơi nhiếp ảnh, tính xác thực của tác phẩm đang trở thành chủ đề gây nhiều tranh cãi.
Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) với khả năng tạo ra những bức ảnh chân thực đến mức khó phân biệt bằng mắt thường đã đặt các Ban tổ chức cuộc thi trước thách thức chưa từng có.
Khi ranh giới giữa nhiếp ảnh và hình ảnh từ AI trở nên mong manh, câu hỏi đặt ra là liệu các cuộc thi nhiếp ảnh có đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng niềm tin, tính trung thực của nghệ thuật có thể bị bào mòn bởi chính những tiến bộ của công nghệ?
Xoay quanh câu chuyện này, Phóng viên Thủy Tiên có buổi trò chuyện cùng nhiếp ảnh gia Lý Võ Phú Hưng!
*Xin gửi lời chào đến Nhiếp ảnh gia Lý Võ Phú Hưng! Cảm ơn ông đã dành thời gian cho buổi phỏng vấn của Trung Tâm Tin Tức - Đài Phát Thanh Và Truyền Hình TPHCM. Thưa ông, hiện nay có thể thấy công nghệ AI đã tạo ra vô số tác phẩm ảnh nghệ thuật độc đáo, không khó để bắt gặp những bức ảnh này trên mạng xã hội hàng ngày. Đầu tiên, ở góc độ chuyên gia về nhiếp ảnh, ông nhận định câu chuyện này như thế nào?
NAG Lý Võ Phú Hưng: Theo tôi, AI hiện giờ đã đi sâu vào đời sống nhiếp ảnh và các ngành nghề liên quan đến nhiếp ảnh, nó rất quan trọng, tạo nên một làn sóng mọi người, mọi nhà đều sử dụng.
Thực tế, hiện nay, đôi khi nhìn lướt qua một bức ảnh do AI tạo thì chúng ta cũng không nghĩ là AI làm. Vì vậy, Tôi nghĩ công nghệ AI đã giúp rất nhiều cho mọi người trong cuộc sống, đặc biệt là về công nghệ hình ảnh, phim ảnh.
Đơn giản, gần đây khi lướt mạng xã hội, chúng ta có thể thấy những tấm ảnh xưa có niên đại hơn 100 năm, được công nghệ AI phục dựng và làm lại rất đẹp. Hoặc những tấm hình hầu như rách nát, chỉ còn giữ lại khoảng 30-40% thôi, nhưng công nghệ AI đã phục chế, phục dựng lại chúng để cho thế hệ bây giờ nhìn thấy được những tác phẩm lịch sử, đời sống văn hóa của thời xa xưa.
Tôi nghĩ công nghệ AI rất tốt và chúng ta nên học hỏi, tận dụng, sử dụng nó tùy theo mục đích của mình. Tuy nhiên, có tích cực thì phải có tiêu cực. Tiêu cực ở đây là đôi khi chúng ta sử dụng mục AI với mục đích tạo, chỉnh sửa một bức ảnh hay một thước phim nào đó làm hại cho những người khác. Như vậy, AI sẽ tốt hay xấu là do con người quyết định.
*Hiện nay, chỉ trong vòng vài giây thì công nghệ AI đã tạo ra cho chúng ta một tác phẩm ảnh nghệ thuật rất mãn nhãn. Theo ông, trong bối cảnh này, những người làm trong lĩnh vực nhiếp ảnh sẽ phải chịu những tác động như thế nào trong tương lai?
NAG Lý Võ Phú Hưng: Câu hỏi này thật sự xoáy vào cuộc sống của người làm nhiếp ảnh, của những người thợ cầm máy ảnh, đó là câu chuyện kinh tế.
Tôi nghĩ là ảnh hưởng rất nhiều, bởi vì bây giờ từ học sinh cấp 2, cấp 3 thì các bạn đã biết sử dụng công nghệ để làm đẹp cho hình ảnh, vậy thì những người làm nhiếp ảnh hay những người thợ chụp ảnh sẽ rất khó khăn trong việc mưu sinh và sống được với nghề.
Đôi khi bây giờ nhiều người cũng không cần đi chụp ảnh chuyên nghiệp nữa làm gì, mà chỉ cần lấy điện thoại ra, chụp mỗi gương mặt, ra câu lệnh là AI sẽ biến hóa con người của họ theo như họ muốn, có thể là cho họ đang du lịch Hạ Long, ngồi trên biển... rất là đẹp.
Hoặc mình đang ở Việt Nam nhưng mình có thể biến ảnh của mình thành đang du lịch ở Mỹ, ở Pháp... rất là đa dạng. Tuy nhiên, thật sự nếu quan sát kỹ lại thì chúng ta sẽ nhận ra bức ảnh sẽ không giống mình lắm, dù biến hóa cỡ nào thì cách biến hóa của người làm nhiếp ảnh cũng sẽ khác với cách của AI làm.
Ví dụ, một bức ảnh của mình đang ở Paris hay Hà Lan, Mỹ... thì dĩ nhiên AI sẽ biến hóa được, nhưng nói về độ giống mình thì nó chưa giống lắm, nó chỉ có thể giống khoảng 75-80%.
Vả lại, nếu mình đẹp hoàn hảo quá thì cũng không được. Nhưng đối với những người có chuyên môn cao, kỹ thuật viên sử dụng AI, công nghệ cao, họ sẽ biến hình của mình trở nên thật hơn và có hồn, đạt 90% là chuyện bình thường.
Tôi nghĩ, trong tương lai những người chụp ảnh sẽ gặp thử thách nhiều, nhưng chắc chắn họ sẽ có những suy nghĩ và sáng tạo ra những công việc tận dụng AI, để họ chuyển sang làm cho khách hàng. Họ sẽ có cách để vượt qua thử thách và tiếp tục đam mê của mình.
Vừa rồi, Tôi rất hoan nghênh Đài Phát Thanh Và Truyền Hình TPHCM đã phục dựng lại được vở cải lương kinh điển rất nổi tiếng là “Tiếng Trống Mê Linh”, Đài đã sử dụng rất nhiều kỹ thuật, trong đó có công nghệ AI để chuyển đổi từ phim trắng đen thành phim màu và vẫn giữ được âm thanh gốc, để giúp cho mọi người có thể xem lại vở tuồng huyền thoại này.
*Như vậy, đi xa hơn về các cuộc thi nhiếp ảnh, theo ông, liệu sẽ có những thử thách nào trong việc phân định các tác phẩm dự thi? Có những cách thức gì để chúng ta kiểm tra và giám sát tính minh bạch của các tác phẩm dự thi?
NAG Lý Võ Phú Hưng: Tôi rất thích câu hỏi này. Theo tôi cảm nhận, hiện nay các cuộc thi nhiếp ảnh từ cấp phường, cấp thành phố và cấp quốc gia đều đòi hỏi hội đồng giám khảo phải làm việc rất căng thẳng, rất đau đầu, đặc biệt là phải có nhiều kiến thức về công nghệ AI hoặc những công nghệ chỉnh sửa hình ảnh đang phổ biến trên thế giới cũng như tại Việt Nam.
Về kỹ năng, kỹ thuật của các Ban giám khảo thì tôi không bàn đến, nhưng riêng phần chấm liên quan đến công nghệ chỉnh sửa hình ảnh và công nghệ AI, Tôi mong muốn trong Hội đồng giám khảo phải có thêm một bộ phận giám khảo để xác định tính xác thực của tác phẩm, liệu tác phẩm có qua chỉnh sửa AI hay những công nghệ chỉnh sửa ảnh khác hay không. Vì vậy, những Hội đồng giám khảo cũng gặp rất nhiều thử thách về vấn đề này.
Thật sự, các tác phẩm khi đưa ra dự thi thì tất cả đều đẹp, đôi khi các nhiếp ảnh gia Việt Nam họ chụp đẹp đến nỗi mình tưởng là AI làm. Tôi cũng theo dõi thường xuyên các cuộc thi nhiếp ảnh quốc gia hay cấp thành phố, các đơn vị địa phương... thì thấy các nhiếp ảnh gia Việt Nam chụp rất đẹp.
Do đó, khi tổ chức các cuộc thi nhiếp ảnh, nên có thêm một bộ phận giám khảo chuyên về công nghệ chỉnh sửa hình ảnh, giám định tác phẩm có sử dụng AI hay không và sử dụng bao nhiêu phần trăm cho tác phẩm dự thi.
Đồng thời, khi đã có kết quả, các tác phẩm đạt giải cao thì Hội đồng giám khảo nên mời các tác giả đó nộp lại file ảnh gốc, để chúng ta sẽ chấm thêm về độ xác thực của tác phẩm. Tôi nghĩ vậy sẽ đảm bảo tính trung thực, tính xác thực và các tác phẩm đạt giải phải thật xứng đáng.
*Vậy ông Lý Võ Phú Hưng nghĩ gì về việc vận dụng AI hiện nay trong quá trình làm nhiếp ảnh? Như thế nào gọi là có chừng mực, không khiến cho những người nghệ sĩ mất đi sự sáng tạo và lửa nghề của mình?
NAG Lý Võ Phú Hưng: Theo tôi, cho dù công nghệ AI hay công nghệ hình ảnh phát triển vượt bậc, thì đối với những nhiếp ảnh gia hay những người đam mê nhiếp ảnh, đam mê nghệ thuật, họ luôn muốn giữ lại chất riêng của mình.
Những người làm nhiếp ảnh khi cầm máy họ sẽ không bao giờ muốn lạm dụng AI vào tác phẩm của mình, khiến nó lệch đi ý tưởng của mình. AI giúp ích rất nhiều, nhưng mỗi nhiếp ảnh gia cũng sẽ sử dụng AI nhằm mục đích khắc phục những thiếu sót, những lỗi nhỏ trong lúc tác nghiệp mà thôi.
Theo tôi, các nhiếp ảnh gia sẽ không lạm dụng AI nhiều, vì lúc nào trong tư tưởng của họ cũng muốn giữ lại cái riêng, cái chất của mình, ít nhất phải 75%, họ sẽ không muốn làm biến dạng, thay đổi những tác phẩm của họ.
Tôi vẫn thường xuyên sử dụng cập nhật công nghệ AI, nhưng luôn giữ lại hồn của tấm ảnh, những không gian và bố cục của tấm ảnh đó phải từ 90%, vì đó là sự sáng tạo của mình.
Mình chỉ sử dụng công nghệ AI hỗ trợ cho mình những chi tiết nhỏ, làm cho bức ảnh đẹp hơn một chút so với bản gốc.
Khi tôi đi giảng dạy cho các bạn sinh viên ở trường đại học và kể cả những học trò của mình, câu đầu tiên khi nói về trí tuệ nhân tạo AI là khuyên các bạn phải cập nhật và học hỏi trước nhất, vì công nghệ AI đã lan tỏa trên toàn thế giới rồi.
Tuy nhiên, các bạn phải giữ lửa nghề của mình trong những tác phẩm mà mình tạo ra, mình chỉ sử dụng công nghệ AI để hỗ trợ những khuyết điểm nhỏ của mình khi tác nghiệp, các bạn phải giữ ít nhất 75% đến 80% sản phẩm của mình tạo ra. Lúc nào tôi cũng mong muốn các bạn có một tác phẩm đẹp, nhưng trên tinh thần là tâm hồn mình đặt vào tác phẩm.
*Xin cảm ơn ông!