Tin tứcGiữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều nghi lễ truyền thống dần được giản lược trong đời sống hôm nay, một không gian văn hóa đặc biệt đang đưa người trẻ trở về với những giá trị cội nguồn. Không chỉ tái hiện lễ cưới truyền thống Nam Bộ, chương trình "Kết duyên tơ hồng" còn mở ra hành trình để thế hệ trẻ trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu và tiếp nối những nét đẹp văn hóa của cha ông.
Tiếng nhạc lễ Nam Bộ vang lên, đoàn nhà trai trong áo dài, khăn đóng trang trọng mang sính lễ tiến vào trước cổng nhà gái. Những nghi thức như nhập gia, trình lễ, khai quả, thượng đăng bái đường, bái gia tiên, trao nữ trang hay lễ chịu lạy được thực hiện tuần tự trong sự chứng kiến của hàng trăm người tham dự. Không gian Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định như đưa người xem ngược dòng thời gian, trở về với một đám cưới truyền thống của người Nam Bộ cách đây hàng chục năm.
Điều đặc biệt là giữa khán giả hôm ấy, phần lớn là những gương mặt trẻ. Nhiều bạn lần đầu tiên được tận mắt chứng kiến một lễ cưới cổ truyền được phục dựng bài bản, không chỉ để xem mà còn trực tiếp hóa thân thành cô dâu, chú rể, người bưng quả hay thành viên đoàn rước dâu.
Đó cũng là mục tiêu mà chuỗi sự kiện "Kết duyên tơ hồng", diễn ra từ ngày 2 đến 9/8 hướng tới. Không chỉ tái hiện lễ nghinh thân, chương trình còn giới thiệu không gian cưới Nam Bộ xưa, trưng bày hiện vật, trang sức, phục trang, tổ chức các lớp trải nghiệm làm bánh phu thê, vẽ tranh kiếng, trang trí đèn long phụng và nhiều buổi tọa đàm về văn hóa cưới hỏi Nam Bộ.
Theo ông Trần Trọng Nghĩa, Giám đốc Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định, thành viên Ban tổ chức, ý tưởng thực hiện chương trình xuất phát từ mong muốn nối dài hành trình gìn giữ văn hóa truyền thống sau dự án về Tết Nam Bộ: "Mình cùng các đơn vị trong Ban tổ chức đều cảm thấy bản thân có trách nhiệm rất lớn đối với văn hóa Việt Nam. Không chỉ riêng chúng mình, mà cả thế hệ trẻ – những người sẽ kế thừa và tiếp nối các giá trị truyền thống. Chúng mình tổ chức những sự kiện, những hoạt động này với mong muốn tái hiện, khôi phục và hồi sinh những nét đẹp trong phong tục, lễ nghi truyền thống của cha ông. Thông qua chương trình, chúng tôi hy vọng đây sẽ là nơi giúp các bạn trẻ tìm được câu trả lời về những nghi lễ, phong tục tập quán của người Việt xưa".
Theo ông Nghĩa, điều quan trọng không phải chỉ dựng lại một nghi lễ để ngắm nhìn, mà là tạo ra không gian trải nghiệm để người trẻ thực sự được sống trong không khí văn hóa truyền thống. Khi được tự tay làm bánh cưới, vẽ tranh, tham gia đoàn rước dâu hay nhập vai vào các nhân vật trong lễ cưới, những giá trị văn hóa sẽ được tiếp nhận một cách tự nhiên và gần gũi hơn.
Ban tổ chức cũng cho biết để có được buổi phục dựng này, các thành viên đã dành nhiều tháng điền dã tại các địa phương Nam Bộ, tìm gặp những gia đình còn lưu giữ phong tục cũ, tham khảo tư liệu, ghi chép của các dòng họ và đối chiếu với nhiều nguồn tư liệu lịch sử để bảo đảm tính xác thực của từng nghi lễ.
Ông Lương Hoài Trọng Tính - diễn giả chương trình, cho biết đám cưới truyền thống Nam Bộ vốn có rất nhiều nghi thức, kéo dài nhiều giờ. Để phù hợp với công chúng hôm nay, Ban tổ chức đã lược giảm khoảng một nửa thời lượng nhưng vẫn giữ lại những nghi lễ cốt lõi: "Điểm đặc biệt trong nghi lễ cưới truyền thống của người Nam Bộ là nghi thức thượng đăng bái đường, tức lên cặp đèn hoa và dâng lễ trước bàn thờ gia tiên. Đây là một nét đẹp văn hóa thể hiện đạo lý 'uống nước nhớ nguồn', bày tỏ lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, tổ tiên và những bậc sinh thành. Đồng thời, đó cũng là lời tri ân đối với các thế hệ đi trước. Trong toàn bộ nghi lễ cưới, đây được xem là nghi thức trang trọng và thiêng liêng nhất, mang đậm ý nghĩa về văn hóa, lịch sử cũng như đời sống tinh thần của người dân Nam Bộ".
- Ảnh: Văn Phúc
Theo ông Tính, từng bước đi, từng cái cúi đầu, từng tiếng nhạc lễ đều mang ý nghĩa riêng. Đó không đơn thuần là một nghi thức cưới hỏi mà còn phản ánh nếp sống, đạo hiếu và cách ứng xử của người Nam Bộ qua nhiều thế hệ.
Không chỉ người nghiên cứu văn hóa, nhiều bạn trẻ trực tiếp tham gia phục dựng cũng xem đây là cơ hội để hiểu hơn về cội nguồn dân tộc.
Trong vai cô dâu truyền thống, Huỳnh Nguyễn Tuyết Nhung, sinh viên Trường Đại học Văn hóa TPHCM, chia sẻ việc khoác lên mình bộ áo cưới xưa khiến em cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp của văn hóa dân tộc: "Hôm nay, em được hóa thân thành nhân vật cô dâu trong lễ cưới truyền thống Nam Bộ. Đây thật sự là một trải nghiệm mang đến cho em rất nhiều cảm xúc: có tự hào, có bồi hồi, xúc động và cũng có một chút lo lắng. Cô dâu ngày xưa luôn giữ sự dịu dàng, nền nã và ý tứ. Trong quá trình tập luyện, em cũng được dặn không được cười quá tươi, phải chú ý đến từng cử chỉ, dáng đi và nhiều chi tiết nhỏ khác. Ban đầu em cũng khá áp lực, nhưng sau buổi phục dựng hôm nay, em cảm thấy mình đã hoàn thành khá tốt vai diễn và rất vui khi được góp phần tái hiện một nét đẹp văn hóa truyền thống".
Anh Thân Thế Hoàng Phúc Minh, một khán giả trẻ, cho biết dù đây chỉ là buổi tái hiện nhưng đã giúp anh hiểu rõ hơn về nếp sống của cha ông: "Cảm xúc đầu tiên của tôi là rất khâm phục Ban tổ chức và các bạn trẻ đã dành nhiều thời gian, công sức để nghiên cứu và thực hiện một chương trình ý nghĩa như thế này. Điều thứ hai là sự xúc động. Dù chỉ là một buổi phục dựng, nhưng phần nào đã giúp tôi hình dung được nếp sống, phong tục và đời sống tinh thần của ông bà, tổ tiên ngày trước. Thông qua những nghi lễ này, tôi hiểu hơn về cội nguồn văn hóa dân tộc và càng thêm yêu thích việc tìm hiểu những giá trị truyền thống của cha ông. Đây là một cách rất gần gũi để người trẻ tiếp cận, gìn giữ và lan tỏa văn hóa Việt Nam".
Trong bối cảnh nhiều giá trị truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một, việc phục dựng các nghi lễ dân gian không chỉ là hoạt động bảo tồn di sản phi vật thể mà còn góp phần tạo nên những sản phẩm văn hóa mới, gắn với giáo dục và du lịch trải nghiệm.
Quan trọng hơn, sự kiện cho thấy khi người trẻ được trực tiếp tham gia thay vì chỉ đứng ngoài quan sát, di sản không còn là những câu chuyện nằm trong sách hay bảo tàng. Những giá trị về gia đình, đạo hiếu, sự kính trọng tổ tiên và nét đẹp ứng xử của người Việt được truyền đi bằng chính trải nghiệm và cảm xúc.
- Ảnh: Văn Phúc
Đó cũng là cách để văn hóa truyền thống không chỉ được lưu giữ trong ký ức của thế hệ đi trước mà tiếp tục sống trong đời sống hôm nay, được thế hệ trẻ hiểu, yêu và tự nguyện gìn giữ, để những giá trị tốt đẹp của văn hóa Nam Bộ tiếp tục được nối dài qua từng thế hệ.
