Tin tứcHơn 100 năm dưới chân núi Nứa, Nhà Lớn Long Sơn không chỉ lưu giữ những công trình kiến trúc cổ mà còn tiếp nối nếp sống hiếu nghĩa, phong tục truyền thống và tinh thần đoàn kết của người dân địa phương. Qua những mùa lễ hội, nơi đây trở thành điểm hội tụ của bà con tứ phương, nơi các giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ. Từ di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia, Nhà Lớn Long Sơn đang mở ra hướng phát triển du lịch văn hóa, sinh thái, trở thành điểm hẹn giàu bản sắc của TPHCM.
Tại xã Long Sơn, TPHCM, cứ đến ngày 9/9 âm lịch hằng năm, đông đảo người dân từ nhiều địa phương lại tìm về Nhà Lớn Long Sơn dự lễ Trùng Cửu, hay còn gọi là về kỉnh Ông.
Đây là một trong 2 dịp lễ quan trọng của cộng đồng theo đạo Ông Trần, cùng với lễ vía Ông vào ngày 20/2 âm lịch. Nếu lễ vía Ông tưởng nhớ người có công khai hoang, lập làng, thì Trùng Cửu là dịp tưởng nhớ các bậc tiền hiền, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa.
Những ngày này bà con cùng nhau chuẩn bị lễ vật, làm bánh, viết liễn và trang hoàng các gian nhà cổ. Đến ngày chính lễ, không khí càng thêm rộn ràng. Người mang trái cây dâng lễ, người hướng dẫn khách hành hương, người tất bật phục vụ cơm nước. Những bộ áo bà ba đen, mái tóc búi gọn của các bậc cao niên tạo nên nét văn hóa riêng của vùng đất này.
Ông Nguyễn Văn Túc, hương chức Nhà Lớn Long Sơn, cho biết: “Nhà Lớn Long Sơn mỗi năm có 2 lễ lớn: lễ vía Ông Trần vào ngày 20/2 âm lịch và lễ Trùng Cửu vào ngày 9/9 âm lịch. Lễ Trùng Cửu là dịp tưởng nhớ các bậc tiền hiền, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, bà con được ấm no, hạnh phúc. Vào các dịp lễ và Tết, bà con còn duy trì tục viết liễn bằng chữ Nho, những câu đối để dán trong Nhà Lớn, truyền dạy con cháu sống hiền lành, hiếu nghĩa và biết đạo làm người.”
Nhà Lớn Long Sơn gắn với ông Lê Văn Mưu, thường gọi là Ông Trần, người đến đây khai hoang khoảng năm 1900. Quần thể được xây dựng chủ yếu từ năm 1910 đến năm 1929, gồm khu thờ tự, nhà sinh hoạt cộng đồng và lăng mộ. Năm 1991, Nhà Lớn được công nhận là Di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia.
Hơn một thế kỷ qua, những giá trị văn hóa nơi đây không chỉ được gìn giữ bởi các bậc cao niên mà còn tiếp nối qua thế hệ trẻ. Trong những gian nhà cổ, các bạn trẻ cùng chuẩn bị giấy mực, học viết liễn và tìm hiểu ý nghĩa từng nét chữ.
Lần đầu đến Nhà Lớn Long Sơn, Phan Anh, sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, chia sẻ: “Thông qua việc trải nghiệm, em và các bạn đã không chỉ được cầm bút mà còn được người lớn, các ông bà ở đây chỉ cho về chữ Nhân, chữ Nghĩa, chữ Tín hay là chữ Trí, chữ Lễ. Từ đó chúng em đã hiểu hơn về những giá trị mà Ông Trần đã để lại hàng trăm năm qua cho thế hệ trẻ của chúng em.”
Bên cạnh nghi lễ là những bữa cơm nghĩa tình. Người dân góp công làm bánh, nấu cơm chay và bố trí chỗ nghỉ miễn phí. Những người xa lạ ngồi chung mâm cơm, chuyện trò thân tình. Anh Thiện Phát, đến từ xã Hóc Môn, cho biết: “Gia đình tôi đi lễ Trùng Cửu hơn 10 năm nay, năm nào cũng đến. Nhà Lớn đón tiếp khách rất nồng hậu, nhiệt tình, bà con rất thân thiện. Gia đình đến đây trước là dâng lễ cúng, sau là dùng cơm chay do các cô chú chuẩn bị. Thức ăn rất ngon, khách được tiếp đón rất chu đáo.”
Không chỉ người dân Nam Bộ, lễ Trùng Cửu còn thu hút du khách từ nhiều vùng miền tìm đến khám phá những giá trị văn hóa truyền thống.
Lần đầu tham dự lễ, anh Đào Quang Trung, du khách đến từ Hà Nội, đặc biệt ấn tượng với nếp sinh hoạt cộng đồng và cách người dân cùng nhau chuẩn bị, phục vụ những bữa cơm miễn phí. “Em thấy được một bầu không khí kiểu của gia đình. Nó xóa nhòa đi những khoảng cách giữa người giàu, người nghèo. Mọi người đều cùng nhau cung kính và cùng nhau quây quần lại.”, Trung bày tỏ.
Bên cạnh các nghi lễ truyền thống, lễ Trùng Cửu năm 2026 còn có nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa như gói bánh tét, làm bánh quy, viết câu đối thư pháp; giới thiệu sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương và hàng thủ công mỹ nghệ. Chương trình “Hành trình khám phá Núi Nứa”, kết hợp ngắm cảnh sông Dinh, làng bè từ trên cao cũng góp phần tạo thêm sức hút cho du khách.
Các hoạt động này không chỉ quảng bá văn hóa, du lịch Long Sơn mà còn mở ra cơ hội giới thiệu sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân địa phương.
Chị Trần Thị Thúy Hồng, tiểu thương xã Long Sơn, cho biết: “Nhờ những dịp lễ này, khách đến đông hơn, việc buôn bán thuận lợi, thu nhập cũng ổn định hơn. Đây còn là cơ hội để chúng tôi giới thiệu đặc sản Long Sơn đến du khách trong và ngoài nước. Khi nhiều người biết đến sản phẩm địa phương, bà con cũng có thêm cơ hội cải thiện cuộc sống.”
Theo UBND xã, Nhà Lớn và các lễ hội lớn thu hút trên 1 triệu lượt khách mỗi năm. Địa phương muốn kết nối di tích với núi Nứa, làng bè, nghề muối và rừng ngập mặn để phát triển du lịch quanh năm.
Bà Bùi Thị Thu Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Long Sơn, cho biết: “Chúng tôi đã phối hợp với Sở Du lịch TPHCM xây dựng đề án phát triển du lịch cộng đồng, trong đó có sản phẩm du lịch Nhà Lớn Long Sơn đã được Thành phố thông qua và dự kiến công bố vào cuối năm 2026. Bên cạnh đó, chính quyền xã đang xây dựng đề án phát triển du lịch cộng đồng chi tiết, không chỉ bảo tồn giá trị di sản Nhà Lớn Long Sơn mà còn kết nối các di tích lịch sử với làng bè, ẩm thực địa phương, nghề làm muối, cảnh quan rừng ngập mặn và núi Nứa, hướng đến phát triển du lịch cộng đồng bền vững.”
Địa phương cũng dự kiến số hóa tư liệu di tích, ứng dụng mã QR thuyết minh, đồng thời phối hợp với trường học tổ chức hoạt động ngoại khóa, giúp thế hệ trẻ tìm hiểu lịch sử và phong tục truyền thống. Người dân được khuyến khích tham gia phát triển du lịch cộng đồng, từ hướng dẫn khách, cung cấp dịch vụ ẩm thực, lưu trú đến giới thiệu sản phẩm địa phương.
Việc phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn không gian tín ngưỡng, cảnh quan và nếp sống cộng đồng, tránh thương mại hóa quá mức làm mai một những giá trị vốn có.
Qua hơn một thế kỷ, những bức liễn đỏ và bữa cơm nghĩa tình vẫn được gìn giữ. Giữa nhịp phát triển của TPHCM, Nhà Lớn không chỉ lưu dấu thời mở đất mà còn là điểm hẹn văn hóa, nơi di sản tiếp tục sống cùng cộng đồng.
