
Ảnh: nguoiduatin
Trong đó, 2 mảng quan trọng nhất của đề án tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam là tái cơ cấu đầu tư công và doanh nghiệp Nhà nước. Việc sử dụng, phân bổ đồng vốn sao cho hiệu quả nhất đối với đầu tư công và sử dụng các nguồn lực để gia tăng giá trị đóng góp cho nền kinh tế đối với doanh nghiệp Nhà nước là vấn được quan tâm nhiều nhất trong bối cảnh hiện nay.
Trong suốt một thời gian dài, nước ta đã thường sử dụng đầu tư công như một công cụ đòn bẩy hữu hiệu nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, thống kê cho thấy, tỷ lệ đầu tư trong 20 năm qua ngày càng tăng nhưng tốc độ tăng trưởng kinh tế lại có xu hướng chậm lại. Cụ thể, giai đoạn 1991-1995, tỷ lệ này là 28,2 và GDP đạt mức tăng trưởng bình quân 8,21%/năm; giai đoạn 1996-2000 các mức tương ứng lần lượt là 33,3 và 7%; giai đoạn 2001-2005 là 39,1 và 7,49%; giai đoạn 2006-2010 là 42,7 và 6,9%. Điều này chứng tỏ việc sử dụng đồng vốn chưa hoàn toàn đạt được hiệu quả thật cao. Chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Vũ Đình Ánh, khẳng định:
Cho đến nay, nước ta vẫn chưa có luật đầu tư công cho dù quy mô đầu tư công liên tục tăng cao. Trong khi đó, đồng vốn đầu tư của nước ta thường phải đi vay cả trong và ngoài nước và áp lực trả nợ ngày càng gia tăng. Những áp lực này đặt trọng tâm của quá trình tái cơ cấu đầu tư công chính là sử dụng đồng vốn sao cho có hiệu quả hơn chứ không chỉ đơn thuần là việc cắt giảm số lượng dự án. Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong, Viện nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, lưu ý:
Với khu vực doanh nghiệp Nhà nước, lực lượng sản xuất lẽ ra phải là xương sống cho cả nền kinh tế. Nhưng, trong suốt thời gian dài, nhiều doanh nghiệp Nhà nước hoạt động vẫn chưa tương xứng với quy mô, tầm vóc. Nhiều doanh nghiệp Nhà nước thậm chí còn lấn sân, cạnh tranh với cả các doanh nghiệp tư nhân hoặc không tập trung vào lĩnh vực ngành nghề chính càng làm cho nguồn lực này bị phân tán. Phó giáo sư, Tiến sĩ Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cho rằng:
Nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, các doanh nghiệp Nhà nước nên tập trung vào những lĩnh vực mà các loại hình doanh nghiệp khác không làm được hoặc, trước mắt chỉ cần các doanh nghiệp Nhà nước này thực hiện nghiêm việc không đầu tư ra ngoài ngành thì cũng sẽ tạo ra động lực và nguồn lực cho nền kinh tế. Ngoài ra, doanh nghiệp Nhà nước cần được thu hẹp về số lượng nhưng nâng cao chất lượng để phát triển theo hướng tinh hơn, bảo đảm vai trò nòng cốt đối với một số lĩnh vực tối quan trọng của quốc kế dân sinh như năng lượng, cung cấp dịch vụ công, bảo vệ môi trường, tham gia vào an ninh - quốc phòng, giao thông… Đặc biệt, Chính phủ, các bộ, ngành cần nâng cao hiệu quả quản lý, kiên quyết giảm thiểu, tiến tới kiềm chế tình trạng sử dụng vốn kém hiệu quả trong các doanh nghiệp Nhà nước. Chuyên gia kinh tế cao cấp, Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, đề xuất:
Bên cạnh việc cơ cấu lại về kết cấu, thành phần và cách thức sử dụng từng nguồn lực từ đồng vốn cho đến lực lượng sản xuất thì để đạt được hiệu quả tối ưu cho nền kinh tế, các chuyên gia cũng cho rằng sự công khai, minh bạch là điều không thể bỏ qua trong cả quá trình tái cơ cấu. Sự giám sát của cả cộng đồng xã hội vừa là áp lực, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy quá trình tái cơ cấu nhanh và hiệu quả hơn.
