Tin tứcTại Hội thảo góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT tại kỳ họp thứ bảy, Quốc hội khóa 13 do Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM tổ chức mới đây, hầu hết ý kiến đều đồng tình với quan điểm phải đa dạng hóa mức đóng BHYT để cho nhiều đối tượng tham gia tùy theo khả năng tài chính hiện có, phương án tối ưu là nên quy định nhiều mức đóng. Bỏ các điều kiện phải có 10% dân cư trong cộng đồng và 100% thành viên trong gia đình tham gia. Nhưng nếu người dân tham gia BHYT tự nguyện theo hình thức cá nhân thì mệnh giá thẻ phải cao, có thể lên đến 900.000 đồng/người/năm.
Theo PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM thì bên cạnh những thành công ban đầu thì hiện nay Luật BHYT đã bộc lộ nhiều bất cập. Việc quy định mức cùng chi trả 5% đối với một số nhóm đối tượng như người nghèo, người dân tộc thiểu số, người thuộc diện bảo trợ xã hội và 20% đối với thân nhân người có công, người thuộc hộ cận nghèo… đã hạn chế khả năng tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh và khả năng chi trả của người bệnh, nhất là những người mắc các bệnh nặng, bệnh mạn tính.
PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan nhận định: “Không ai mà đóng một mức tối thiểu rồi sau đó lại đòi chi trả ở mức tối đa, bệnh gì cũng trả hết, cuối cùng thì ai chết? chắc chắn là ngành y tế vì chất lượng không thể nào đáp ứng được, làm mất uy tín mà người bệnh cũng không được chăm sóc đúng mức; cho nên phải là gói cơ bản thôi còn sau đó về gói kỹ thuật cao tùy nếu người nào có bệnh nan y hay cần kỹ thuật cao thì họ sẽ cân nhắc giữa trả tiền túi hay đóng một bảo hiểm lâu dài, cái nào có lợi hơn người ta chọn, mình không ép. Và đặc biệt mình phải mở cửa cho y tế tư nhân bởi vì đây là một cơ hội chứ không phải đợi 2, 3 năm lại sửa luật nữa, nó rất rối và người giàu cũng sẵn sàng đóng góp hơn người nghèo để lo cho chung”.
Bên cạnh đó, chi phí cho dịch vụ khám chữa bệnh trong thời điểm này ngày càng tăng cao, trong khi thu BHYT đầu vào chỉ có một mức như hiện nay sẽ tiếp tục tạo gánh nặng cho quỹ cũng như người tham gia BHYT. Đó là lo lắng của PGS.TS Nguyễn Thị Ngọc Dung - Hiệu trưởng Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch: “Người nghèo có thể chọn mua mức đóng 25% thôi, như vậy sẽ khuyến khích được BHYT bắt buộc, còn những người họ nhắm họ có thể đóng 100% thì khi người ta trả được hết rất thoải mái mà cũng không bị bội chi. Tuy nhiên khi có nhiều mức đóng thì mức quản lý sẽ rất khó mà nó phải có hệ thống quản lý chặt chẽ tránh bị lợi dụng và có thể phát hiện ra những sai sót rất nhanh”.
Bác sĩ Nguyễn Hoàng Bắc - Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM đề nghị: Khi triển khai chương trình bảo hiểm y tế toàn dân, phải tính toán ngay từ đầu vào, tỷ lệ số tiền đóng bảo hiểm y tế phải nâng lên. Phải tính tới phần hỗ trợ của nhà nước như thế nào, bởi theo tính toán sơ bộ tới 2020 nước ta có 96 triệu dân và có 52 triệu người sử dụng BHYT, trong đó có đến 34 triệu người được hỗ trợ 100%, con số này là quá lớn, cho nên nếu không tính toán kỹ thì sẽ gặp rất nhiều khó khăn: “Tại sao lâu nay BHYT người ta không mặn mà lắm là do khi vào bệnh viện thuốc chỉ được khống chế ở một mức nào đó thôi, danh mục y tế cũng bị khống chế do mức BHYT thấp và phụ thuộc vào đó. Tôi nghĩ mình nên quy định mức tối thiểu phải đóng là bao nhiêu? còn cái mức ở trên đó thì chúng ta phải khuyến khích đóng thêm. Do vậy một người có thu nhập rất nhiều tiền nhưng lương cơ bản thấp người ta chỉ đóng 4,5% và mức được hưởng lại không xứng với mong muốn. Do vậy chúng tôi mong muốn thay đổi”.
Có thể thấy nếu người dân bắt buộc phải đóng BHYT thì cũng cần điều chỉnh trách nhiệm của các cơ sở khám chữa bệnh chứ không để tình trạng người bệnh đưa thẻ ra là cơ sở y tế không muốn phục vụ. Chứng minh cho điều này, ông Lưu Tuấn Khang, Trưởng phòng Kế hoạch - Tổng hợp Bệnh viện An Sinh cho biết: Hiện bệnh viện có hai hệ thống BHYT, tư nhân và nhà nước. Trong khi BHYT nhà nước rất chặt chẽ gây khó khăn trong thanh toán và điều trị thì BHYT tư nhân rất thoải mái. Mỗi ngày họ chi cho bệnh nhân cả 1.000 USD cho điều trị, vậy tại sao BHYT công không điều chỉnh các mức đóng khác nhau như họ: “Gói BHXH nên có nhiều gói khác nhau để người có tiền thì mua gói bảo hiểm nhiều hơn, còn người nghèo, ít tiền thì mua gói thấp hơn để cũng được BHYT chi trả. Còn chỗ chúng tôi là tư nhân nên có hai loại BHYT: BHYT nhà nước và bảo hiểm tư nhân thì BHYT tư nhân người bệnh được hưởng rất nhiều so với BHYT Việt Nam. Nên theo tôi BHYT nên có nhiều gói để cho người dân chọn lựa để người ta mua”.
Thực tế là vậy, song, theo bà Lưu Thị Thanh Huyền - PGĐ BHXH TP.HCM thì việc thay đổi các gói BHYT là chưa thể thực hiện một sớm, một chiều: “Chúng ta đảm bảo điều trị cơ bản là nền tảng để chúng ta xây dựng gói y tế bổ sung. Thực tế ở nước ngoài toàn bộ BHYT tư nhân đều là gói BHYT bổ sung. Vậy thì cái bổ sung đó nó sẽ đáp ứng nhu cầu điều trị cao cấp ở một số TP phát triển. Nếu bây giờ chúng ta đặt ra với một mức đóng như vậy, chi trả toàn bộ thì không có một bảo hiểm nào có thể chịu đựng được. Do đó với Luật này, chúng ta cũng mở ra rất nhiều bước tiếp theo phải làm”.
Ngoài những bất hợp lý như "cào bằng" mức đóng, mức dịch vụ thụ hưởng, trên thực tế, vẫn còn một loạt các trở ngại khác với người tham gia BHYT như: Quy định thanh toán chi phí khám chữa bệnh BHYT cho khám chữa bệnh trái tuyến, vượt tuyến đã gây khó khăn cho các bên liên quan; Các quy định về thời gian, thời điểm tạm ứng, thanh quyết toán chi phí chưa hợp lý, chưa cụ thể.
Về vấn đề này, TS.Bác sĩ Nguyễn Thanh Hùng - GĐ Bệnh viện Nhi Đồng 1 phân tích, lâu nay, việc phân tuyến kỹ thuật theo tuyến xã, huyện, tỉnh và Trung ương ngày càng không hiệu quả vì tuyến xã không có nhân lực và kỹ thuật nên người dân không đến. Ngoài ra, khi phân tuyến thì tuyến dưới sẽ giữ bệnh nhân, gây quá tải trong khi tuyến trên lại vắng: “Quy định rõ luôn là các bác sĩ gia đình cũng như các trạm y tế có quyền chuyển bệnh nhân lên tuyến cao nhất nếu thấy bệnh đó là cần thiết, cấp cứu nhưng phải quy định cụ thể để tránh lạm dụng để chuyển lên không đúng rồi lại chuyển về thì rất nguy hiểm. Bên cạnh đó là bệnh viện tuyến trên làm các kỹ thuật của tuyến dưới thì sẽ không được BHYT chi trả, điều này cũng làm khó cho các bệnh viện chuyên khoa”.
Phải thừa nhận là dự thảo sửa đổi Luật BHYT lần này có nhiều điểm ưu việt như: bổ sung quy định giảm dần mức đóng BHYT khi toàn bộ các thành viên trong hộ gia đình tham gia BHYT. Quy định này nhằm giảm gánh nặng tài chính cho hộ gia đình có nhiều người tham gia BHYT.
Ngoài ra, Luật cũng bổ sung quy định nâng mức hưởng của thân nhân người có công, người thuộc hộ cận nghèo từ 80% lên 95% để thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với thân nhân, người có công để bảo đảm khả năng chi trả của người thuộc hộ cận nghèo, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Tuy nhiên, cũng đã đến lúc BHYT cũng phải tính đúng, tính đủ chi phí cho công tác chữa bệnh, không thể đòi hỏi chi phí ít mà dịch vụ lại tốt, từng bước tiến tới bảo hiểm y tế toàn dân theo hướng lấy kinh phí từ số đông, chi trả cho số ít bằng cách đa dạng hóa các gói bảo hiểm.
Người dân khi đi mua bảo hiểm là mua sự an tâm, đề phòng rủi ro lúc đau ốm bệnh tật cho bản thân cùng gia đình, góp phần chia sẻ gánh nặng chi phí khám chữa bệnh cho cộng đồng... Vì vậy, các chính sách liên quan đến BHYT cần rõ ràng, hợp lý, thuận tiện hơn, bắt kịp với xu hướng, nhu cầu của thị trường, góp phần giảm gánh nặng cho xã hội.