Cải cách hành chính hôm nay – Chính quyền điện tử tương lai

(VOH) - TPHCM là một trong những địa phương đi đầu trong cả nước về cải cách hành chính (CCHC). Sau nhiều năm thực hiện, thành phố đã ban hành nhiều văn bản trong các lĩnh vực là điểm nóng của các hoạt động kinh tế - xã hội như quản lý nhà đất, xây dựng, thu hút đầu tư..., từng bước xoá bỏ cơ chế “bao cấp”, “xin- cho”, làm thay đổi nếp nghĩ và thói quen trong quan hệ giữa chính quyền với nhân dân, đưa hoạt động của các cơ quan chính quyền ngày càng gần dân hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn, góp phần làm thay đổi tư duy cải cách hành chính.
UBND quận 1 TPHCM có nhiều cải tiến thủ tục hành chính, đem đến sự hài lòng cho người dân. (ảnh: SGGP)

Là một trong những thành phố lớn của cả nước giữ vai trò trung tâm ở khu vực phía Nam, GDP luôn chiếm hơn 20% và đóng góp 1/3 ngân sách quốc gia, TPHCM luôn xem CCHC là nhiệm vụ trọng tâm, là nền tảng để tạo đà thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội. Trong những năm qua, sự quan tâm sâu sát của lãnh đạo thành phố cùng với nỗ lực thực hiện của các Sở ngành, đơn vị, quận huyện, phường xã đã liên tục đem lại những thành quả mới về CCHC ở thành phố.



Với mục tiêu hướng về cơ sở và chăm lo lợi ích của nhân dân, các chương trình, kế hoạch và phương thức vận hành bộ máy cơ quan hành chính nhà nước các cấp tại thành phố đã nhận được sự đồng tình, đánh giá cao của người dân. Nhiều cơ quan hành chính ở các sở ngành, quận huyện đã áp dụng chấm điểm sự hài lòng của người dân đối với thủ tục hành chính và thái độ phục vụ của cán bộ, công chức, xem đây là một trong những cơ sở để đánh giá hiệu quả chương trình CCHC tại đơn vị. Nhiều mô hình, giải pháp, cách làm hay đã được triển khai như: mô hình gửi kết quả giải quyết thủ tục hành chính qua bưu điện; phục vụ tận nhà theo yêu cầu của một số đối tượng; một cửa, một cửa liên thông, khai thuế, điền mẫu thủ tục hành chính qua mạng; giải quyết thủ tục cấp điện trong ngày, ngoài giờ làm việc; gửi thư xin lỗi người dân về chậm trễ giải quyết thủ tục hành chính… Theo ông Lê Hoài Trung - Phó Giám đốc Thường trực Sở Nội vụ, tổng số thủ tục hành chính hiện nay là 2.221 (giảm gần 30% so với trước kia), trong đó có 1.620 thủ tục hành chính áp dụng tại các sở ngành, số thủ tục áp dụng tại UBND quận huyện chỉ còn 468. Các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến người dân như cấp phép xây dựng, cấp giấy phép kinh doanh, tư pháp, hộ tịch đã giảm, có lĩnh vực giảm đến gần 40% thủ tục. Tới đây, TPHCM sẽ tập trung vào giảm tiếp thủ tục hành chính ở những lĩnh vực này với phương châm vừa kiểm soát chặt chẽ ở khâu ban hành, vừa cắt giảm những thủ tục không phù hợp, gây phiền hà cho người dân.


Về phía người dân, chúng tôi cũng ghi nhận sự đồng tình, đánh giá cao hiệu quả từ chương trình cải cách hành chính. Đơn cử trường hợp của bà Lê Thị Vui, một người dân hiện cư ngụ tại quận 3 đến Phòng Tư pháp - Hộ tịch quận làm thủ tục trích lục khai sinh để tiến hành việc cho tặng đất giữa những người anh em trong gia đình, nhưng khi đến nơi thì bà được hướng dẫn sang quận 1 để trích lục hồ sơ này, vì nơi sinh của bà là bệnh viện Từ Dũ là thuộc địa bàn quận 1. Những tưởng, việc trích lục khai sinh sẽ mất nhiều thời gian, nhưng thật bất ngờ, trong 15 phút di chuyển từ quận 3 qua quận 1 thì thông tin về hồ sơ của bà đã được kết nối và giải quyết tại quận 1. Cầm trên tay hồ sơ của mình mà bà Lê Thị Vui đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác: “Với tuổi đời sinh ra từ trước khi giải phóng, tôi nghĩ quá trình trích lục khai sinh sẽ mất nhiều thời gian, trong khi gia đình đang cần giấy này trong thời gian sớm, nên tôi lo lắng, sợ không kịp để bổ túc hồ sơ của mình. Tôi thật sự bất ngờ, không ngờ rằng thủ tục hành chính của bộ máy công quyền ở thành phố đã đươc cải tiến đáng kể như vậy, đã thực sự phục vụ được nhu cầu của người dân”.


Qua những lần tiếp xúc, tìm hiểu từ phía người dân, chúng tôi nhận được rất nhiều những nhận xét tích cực như vậy. Để giảm bớt phiền hà cho người dân và doanh nghiệp, trong những năm qua các đơn vị, sở ngành, quận huyện ở TPHCM cũng đã có những cách làm sáng tạo. Điển hình như việc phối hợp với bưu điện trả kết quả hồ sơ tận nhà cho người dân đã được thực hiện ở nhiều nơi. Riêng huyện Hóc Môn đã thực hiện việc nhắn tin cho người dân về tình hình và kết quả giải quyết hồ sơ đăng ký sử dụng đất qua đầu số 8713. Ông Nguyễn Thanh Liêm - Giám đốc Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện Hóc Môn cho biết: hơn 2 năm qua, đơn vị đã thông báo cho trên 50.000 trường hợp bằng hình thức nhắn tin này: “Ở địa bàn Hóc Môn, đa số người dân là nông dân và người lao động, ít có thời gian đi lại cơ quan nhà nước. Do đó, việc làm này có thuận lợi là khi giải quyết xong hồ sơ, nhập kết quả thì hệ thống phần mềm tự động nhắn tin, và trong vòng một ngày sau mời người dân đến nhận, như vậy không chỉ giúp người dân biết được kết quả mà còn kiểm soát được cán bộ công chức, bởi khi có kết quả thì anh em không thể nấn ná để lại gây phiền hà cho người dân”.

Quả thực, CCHC đã đem lại một góc nhìn mới về hoạt động công vụ ở TPHCM.

Không dừng lại ở phạm vi địa phương, hơn 3 năm qua, đã có nhiều sáng kiến CCHC, nhiều cách làm hay của TPHCM được Chính Phủ và các bộ ngành nghiên cứu nhân rộng. Điển hình như việc liên thông cấp giấy khai sinh, nhập hộ khẩu và cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho trẻ dưới 6 tuổi, phần mềm quản lý cán bộ công chức, nâng lương tự động, mô hình một cửa liên thông hiện đại, phần mềm lấy ý kiến góp ý của người dân được triển khai thí điểm ở một số quận như quận 1, quận 2, quận 3, quận 9 và đang chuẩn bị triển khai đại trà.



Những cố gắng của thành phố nhằm hướng đến mục đích cuối cùng là đạt được sự hài lòng cao nhất của người dân. Ông Hoàng Minh Trí - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển - đơn vị chủ trì việc khảo sát sự hài lòng của người dân về các dịch vụ công, cho biết: so với năm 2008, thì kết quả lần khảo sát lần thứ hai vào năm 2013 cho thấy mức độ hài lòng của người dân đã có chuyển biến tích cực trên nhiều lĩnh vực, tuy nhiên, đạt tỷ lệ hài lòng thấp vẫn là các lĩnh vực: đăng ký chủ quyền nhà và cấp phép xây dựng đối với người dân, và dịch vụ đăng ký kinh doanh và kê khai nộp thuế đối với doanh nghiệp. Mới đây, lãnh đạo thành phố đã chỉ đạo cho viện Nghiên cứu phát triển đẩy mạnh công tác này để có cái nhìn toàn diện về kết quả CCHC giai đoạn 2011 - 2015. Ông Hoàng Minh Trí cho biết thêm: “Khảo sát lần này, ngoài 6 tiêu chí mà Bộ Nội vụ xây dựng chung cho toàn quốc, thì TPHCM có những tiêu chí dành riêng cho thành phố để đánh giá các lĩnh vực dịch vụ công mà các cơ quan sở ngành cung cấp cho người dân và doanh nghiệp. Thành phố đã chỉ đạo cho các cơ quan tiến hành các thủ tục hiện nay làm sao thuận lợi nhất cho người dân cũng như doanh nghiệp. Công việc này đòi hỏi các sở ngành phải nỗ lực hơn nữa trong vấn đề các thủ tục hành chính còn gây phiền hà cho người dân, làm sao để cung cấp dịch vụ mà người dân hài lòng nhất”.

Khảo sát chỉ số hài lòng là khâu cuối cùng, là thước đo hiệu quả của các biện pháp CCHC đã triển khai. Trên lý thuyết là như vậy, nhưng thiết nghĩ, mức độ hài lòng của người dân không chỉ được phản ánh qua những con số được khảo sát một cách máy móc, mà quan trọng là có xóa bỏ được tâm lý “ngại” đến cơ quan công quyền của người dân hay không. Đây phải là tiêu chí để mỗi cơ quan, đơn vị, sở ngành quận huyện, phường xã và bản thân mỗi cán bộ công chức phát huy thành quả, tiếp tục nỗ lực khắc phục những tồn tại, hạn chế để đạt được mục đích thực sự của CCHC là chuyển từ nền hành chính cai trị sang nền hành chính phục vụ.