Tin tức |
| Người LĐ đăng ký hưởng trợ cấp BHTN tại trung tâm Giới thiệu việc làm TP HCM. |
Có mặt tại điểm đăng kí hưởng bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) tại Trung tâm Giới thiệu việc làm TP. HCM (đơn vị quản lý tình hình đăng ký thất nghiệp tại địa bàn thành phố) vào giờ nghỉ trưa, mặc dù cổng khóa vì chưa đến giờ làm việc nhưng phía trước đã có hàng trăm người lao động đứng, ngồi mệt mỏi vì thời tiết nắng nóng gay gắt. Tất cả họ đang đợi để vào làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp. Chúng tôi gặp chị Nguyễn thị Ngọc- từng là nhân viên kế toán và khá bất ngờ vì chị đã đến đây hơn 10 lần:
Đỡ “vất vả” hơn chị Ngọc, nhưng anh Trần Thanh Tâm- nhân viên một công ty liên doanh nước ngoài có mức lương xấp xỉ 15 triệu đồng/tháng cũng đã chạy tới chạy lui cả tuần nay để làm thủ tục xin hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Anh Tâm cho biết, do quá căng thẳng trong công việc nên tạm xin nghỉ. Theo mức lương trên và thời gian đóng BHTN anh được hưởng 6 tháng BHTN chi trả với mức trợ cấp xấp xỉ 9 triệu đồng/tháng. Theo tìm hiểu của chúng tôi, mức hưởng trợ cấp thất nghiệp cao ngất như anh Tâm không phải là hiếm. Điều đáng nói là hầu hết trên các quyết định thôi việc hay chấm dứt hợp đồng đều cho thấy người lao động chủ động nghỉ việc để hưởng BHTN. Không riêng gì lao động trình độ cao với mức lương “khủng” mà hiện nay nhiều công nhân với mức thu nhập thấp cũng xin nghỉ việc để hưởng trợ cấp thất nghiệp. Một công nhân vô tư tiết lộ là: Quyền lợi thì mình cứ hưởng chứ ở đây hầu hết là lao động phổ thông, làm sao có thể thất nghiệp được. Công ty nào chẳng rao tuyển đầy đường.
Khi trò chuyện với nhiều chuyên gia kinh tế, họ đều cho rằng quý I hàng năm là thời điểm của tuyển dụng, nhưng xuất hiện tình trạng gia tăng người thất nghiệp là điều vô lý và đáng lo ngại cho thị trường lao động. Tình trạng lao động biến động nhiều hơn mọi năm khi có đến hơn 30% lao động phổ thông “nhảy việc”, nhiều nhất ở các ngành nghề như dệt may, cơ khí, điện tử, xây dựng, bán hàng, phục vụ… Ông Trần Anh Tuấn - Phó giám đốc Trung tâm Dự báo và thông tin nhu cầu nhân lực TP Hồ Chí Minh nhận định:
Lý giải nguyên nhân lao động đăng ký hưởng BHTN tăng, ông Nguyễn Cao Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm TPHCM, cho rằng: Do chính sách và điều kiện hưởng BHTN thông thoáng, dễ dàng hơn trước. Thủ tục hành chính cũng nhanh gọn từ đăng ký đến nhận tiền hàng tháng. Tuy nhiên có một điều đáng lo ngại là, bên cạnh những người thất nghiệp thật sự do nhiều doanh nghiệp giải thể, phá sản và cắt giảm lao động thì có không ít lao động chủ động xin nghỉ việc để được hưởng BHTN. Vấn đề ở đây là các cơ quan chức năng không có biện pháp xác minh các trường hợp nộp hồ sơ xin hưởng bảo hiểm thất nghiệp có thực sự đang thất nghiệp hay không và khái niệm thất nghiệp hiện nay cũng không rõ ràng. Cán bộ một Trung tâm giới thiệu việc làm cho rằng: “Những người thuộc diện dôi dư nhà máy không sắp xếp được mới là người thất nghiệp, chứ còn hiện nay người nghỉ việc, rồi lao động bị kỷ luật cũng đi nhận bảo hiểm thất nghiệp là không phù hợp”.
Không chỉ có tình trạng thất nghiệp “ảo” như một lãnh đạo của BHXH TP vừa cho biết, một "lỗ hổng" khác hiện nay là có tình trạng doanh nghiệp tạo điều kiện để người lao động được hưởng trợ cấp thất nghiệp. Một số doanh nghiệp nảy ra "sáng kiến" bố trí cho người lao động nghỉ từng đợt, khi người lao động đã đóng BHTN đủ 12 tháng để được nhận BHTN, ngay sau đó lại tái ký hợp đồng. Người lao động vẫn được nhận đủ 3 tháng trợ cấp thất nghiệp mặc dù họ đã đi làm trở lại ở nơi khác hoặc ngay tại đơn vị cũ. Tình trạng này đã được cơ quan bảo hiểm xã hội phát hiện ở một số nơi nhưng chưa có chế tài xử lý. Về phía Trung tâm giới thiệu việc làm thành phố, ông Nguyễn Cao Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm cho rằng người lao động không nên “tính toán” như thế bởi phần thiệt cũng thuộc về mình mà thôi:
Trong báo cáo mới đây của Tổng LĐLĐ Việt Nam với Thủ tướng Chính phủ về những biến động trong việc làm của công nhân, lao động, nhất là lao động phổ thông và tại các KCN-KCX cho thấy: Vấn đề tiền lương, thu nhập và đời sống của người lao động hiện nay vẫn hết sức khó khăn. Vấn đề nhà ở cho công nhân, lao động vẫn là yêu cầu bức xúc. Tình trạng Doanh nghiệp vi phạm pháp luật, chiếm dụng tiền BHXH, BHYT, BHTN của người lao động tiếp tục xảy ra ở rất nhiều Doanh nghiệp... Điều này cho thấy vì sao qua tổng hợp từ các hồ sơ đăng ký thất nghiệp trên địa bàn cả nước thì có tới 90% số lao động có thu nhập thấp, 10% còn lại có thu nhập trung bình trở lên. Trong đó người có mức hưởng trợ cấp thất nghiệp từ 4 triệu đến gần 10 triệu đồng/tháng chiếm khoảng 7% tổng số người đăng ký thất nghiệp trong năm 2011.
Dự báo sắp tới đây, số người làm hồ sơ để nhận trợ cấp thất nghiệp tiếp tục gia tăng. Điều đó cho thấy BHTN sau hơn 2 năm triển khai đã thực sự đi vào đời sống. Thế nhưng, để BHTN đi “đúng đường” và “đúng hướng” thì lại không dễ dàng gì. Dù Cục Việc làm-Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, cơ quan quản lý BHTN khẳng định không có khả năng vỡ quỹ nhưng với các hành vi trục lợi như hiện nay thì BHTN vốn là chỗ dựa khi rủi ro của người lao động liệu có trở thành nơi để 1 số kẻ trục lợi kiếm chác? Nếu không kiểm soát được tình trạng trục lợi BHTN như hiện nay số tiền thất thoát là rất lớn và gây thiệt thòi cho những người lao động bị rủi ro thực sự.