Cảng sông Phú Định đang ách tắc, do đâu?

(VOH) - Cục đường thủy nội địa tham mưu cho Bộ Khoa học - Công nghệ (KH-CN) và Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) ban hành Quyết định (QĐ) 3082 vào cuối năm 2009 quy định tiêu chuẩn quốc gia hệ thống đường thủy nội địa Việt Nam được phân thành 7 cấp, tương ứng với từng cấp là tiêu chuẩn kỹ thuật cho sông rạch với tải trọng tàu thuyền lưu thông trên sông rạch đó. Ở phía Nam, trong đó có TPHCM, nơi có nhiều sông kênh rạch được phân từ cấp 4 đến cấp 6: đường thủy cấp 6 chỉ cho phép tàu thuyền có tải trọng tối đa là 100 tấn đi qua, đường thủy cấp 5 tối đa là 50 tấn và cấp 6 dưới 10 tấn. Căn cứ vào quy định tiêu chuẩn này, các tỉnh thành đầu tư xây dựng cảng sông với cầu cảng tương ứng tiếp nhận tàu thuyền cập cầu cảng có trọng tải phù hợp và cơ quan kiểm tra, kiểm soát đường thủy, thanh tra giao thông dựa vào đó xử phạt những tàu thuyền có tải trọng lớn hơn lưu thông vào luồng, tuyến sông rạch đã phân cấp.

Cảng sông Phú Định. (Ảnh: Vietnam+)

Cảng Phú Định là 1 cảng sông được TPHCM quy hoạch đầu tư phát triển đến năm 2020 trở thành 1 cảng lớn nhất ở TP và miền Nam được xây dựng từ trước năm 2000, đến tháng 9/2011, giai đoạn 1 của cảng được đầu tư xong và đưa vào kinh doanh, các cấp và địa phương, kể cả người dân ở TP rất mừng sau hơn 10 năm kéo dài xây dựng, nay TP có 1 cảng sông lớn bắt đầu đi vào hoạt động, thế nhưng niềm vui đó kéo dài không bao lâu trở nên là nỗi lo của cảng Phú Định và các cấp của TP vì hiện nay với 5 cầu cảng, kho bãi và cơ sở hạ tầng đã được đầu tư giai đoạn 1 hơn 400 tỉ đồng đang nằm không chờ hàng và 5 cầu cảng với sức tải tối đa gần 400 tấn không còn phù hợp với tình hình vận chuyển hàng hóa của các tàu thuyền hiện nay. Ông Trần Hòa Lan, giám đốc Công ty TNHH 1 thành viên Cảng sông TP cho rằng, cảng gia tăng năng lực cầu cảng, đầu tư cơ giới hóa hệ thống bốc dở chỉ để cho các tàu thuyền có trọng tải vài chục tấn cập cầu cảng thì không khác nào như bốc dở hàng hóa bằng thủ công chỉ vì quy định của QĐ 3082:

Theo Sở Giao thông Vận tải TPHCM với mức phân cấp theo QĐ 3082 sẽ dẫn tới tình trạng khống chế trọng lượng hàng hóa mà các tàu thuyền được phép chở tối đa khi đi vào từng cấp sông Kênh rạch, trong khi đó nhu cầu phát triển và vận chuyển hàng hóa ngày càng tăng, các tàu thuyền đóng mới thường có tải trọng 400 tấn trở lên, các tàu thuyền cũ cũng được nâng cao tải trọng để cạnh tranh, giảm giá thành vận chuyển. Ông Đỗ Phú Đạt, Phó giám đốc công ty TNHH 1 thành viên Cảng Sông TP cho hay:

QĐ 3082 của Bộ KH-CN rõ ràng là có điều bất ổn về việc phân cấp lưu thông luồng tuyến trên sông rạch và cần phải điều chỉnh cho phù hợp với tình hình phát triển đường thủy nội địa hiện nay. Theo ông Phạm Minh Nghĩa, phó Cục trưởng cục đường thủy nội địa VN, quy định tải trọng trong QĐ 3082 tối đa chỉ áp dụng khi luồng tàu ở mực nước thấp, chứ không áp dụng đối với mực nước cao nên khi thủy triều lên cao thì mọi tàu thuyền có thể ra vào các luồng tuyến đường thủy. Trong QĐ 3082 có ghi rõ độ sâu của từng cấp sông kênh rạch, ở phía nam, trong đó có TPHCM luồng cấp 6 có độ sâu lớn hơn 1,3m; cấp 5 có độ sâu lớn hơn 2,1m; cấp 4 có độ sâu lớn hơn 2,6m; các độ sâu này tương ứng với mực nước thấp. Sông ngòi ở phía Nam chịu ảnh hưởng của chế độ bán nhật triều, mỗi ngày có 2 con nước lên xuống trung bình khoảng 2m, độ sâu của sông cấp 6 là 1,3m; triều lên 3m thì mực nước cao sẽ là 3,3m thì các tàu thuyền đều lưu thông được.

Dù quy định như vậy nhưng vẫn không rõ bởi lẽ từng cấp được quy định tương ứng với trọng tải của tàu thuyền, phương tiện thủy nào có trọng tải lớn hơn lưu thông vào luồng tuyến đường thùy thì sẽ bị xử phạt. Cơ quan kiểm soát kiểm tra giao thông đường thủy và thanh tra giao thông TP đã nói như vậy. Điều này thể hiện sự yếu kém của các văn bản pháp lý dẫn đến tình trạng mỗi cơ quan chức năng hiểu và thực thi khác đi, các chủ đầu tư cảng sông, như cảng sông Phú Định cũng tin tưởng vào văn bản 3082 để thiết kế xây dựng 5 cầu cảng cho cảng sông Phú Định, giờ thì trở thành lạc hậu không có khả năng tiếp nhận tàu thuyền có trọng tải lớn hơn. Hệ quả là kho bãi, cơ sở hạ tầng, cầu cảng đang nằm phơi nắng, lãng phí tiền vốn đầu tư.

Thiết nghĩ, Bộ GTVT, Bộ KH-CN sớm điều chỉnh lại văn bản này để các cảng sông ở VN, phía nam và TPHCM, trong đó, có Cảng Phú Định điều chỉnh lại thiết kế xây dựng nâng cấp cầu cảng và Tổng công ty cơ khí GTVT Sài Gòn (đơn vị chủ quản của công ty TNHH 1 thành viên cảng sông TP) cũng tích cực quan tâm hỗ trợ để cảng Phú Định hoạt động đúng với ý nghĩa, mục đích đầu tư ban đầu và cùng với chuyên ngành, địa phương xúc tiến nhanh việc sắp xếp lại trật tự kinh doanh và bốc xếp hàng hóa trên kênh Tàu Hũ, Kênh Đôi đúng theo tinh thần quy hoạch của TP. Về vấn đề này ông Nguyễn Hồ Hải, Phó chủ tịch UBND quận 8 cho biết:

Dù có những khó khăn nhất định nhưng nếu kiên quyết và xúc tiến nhanh lập lại trật tự kỷ cương kinh doanh bến bãi, cơ sở bốc dở hàng hóa dọc theo kênh Tàu Hũ, kênh Đôi không chỉ tạo cảnh quan môi trường mới mà còn tạo thêm điều kiện cho Cảng Phú Định phát huy vai trò của 1 cảng sông lớn ở TPHCM và khu vực./.