Chăm lo dinh dưỡng, tạo cơ hội phát triển cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt

Dinh dưỡng trong những năm đầu đời có vai trò quan trọng đối với sự phát triển của trẻ. Với trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, việc được tiếp cận dinh dưỡng phù hợp và các dịch vụ chăm sóc, bảo vệ càng cần thiết.

Sau 3 năm triển khai, Dự án “Chương trình dinh dưỡng cho sự phát triển giai đoạn đầu đời đối với trẻ em dưới 6 tuổi có hoàn cảnh đặc biệt và nguy cơ rơi vào hoàn cảnh đặc biệt trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, giai đoạn 2024–2026” vừa được Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Tổ chức Taiwan Fund for Children and Families (TFCF) tổng kết. Dự án tập trung hỗ trợ dinh dưỡng, theo dõi sức khỏe và nâng cao kiến thức, kỹ năng chăm sóc trẻ cho cha mẹ, người chăm sóc; đồng thời kết nối trẻ và gia đình với các dịch vụ y tế, giáo dục, pháp lý và an sinh xã hội.

Trong 3 năm, 11 trạm y tế và trung tâm y tế được hỗ trợ trang thiết bị phục vụ thăm khám, theo dõi sức khỏe trẻ từ 0 đến 6 tuổi. 28 cán bộ y tế được tập huấn về dinh dưỡng, đánh giá tình trạng dinh dưỡng và hướng dẫn thực hành. Đối với gia đình, dự án tổ chức các hoạt động truyền thông, thực hành và tọa đàm với chuyên gia dinh dưỡng, thu hút hơn 1.000 lượt người chăm sóc tham gia. Đáng chú ý, 78% người chăm sóc cho biết đã thay đổi cách thức bảo đảm dinh dưỡng cho trẻ trong giai đoạn đầu đời.

Chị Lê Ngọc Giáng Châu, phường Tây Thạnh chia sẻ: “Đi chương trình này thì em cũng học được nhiều, được tập huấn nhiều thứ, ví dụ như chế độ ăn của bé, những lúc bé có mấy triệu chứng đau bệnh như giun sán hay là cảm sốt này kia… Chương trình có nhiều lĩnh vực, ví dụ bé nhà em bị tâm lý thì ở đây cũng cho bé mình đi tham gia các cuộc giao lưu, nói chuyện với bác sĩ tâm lý. Em là được hưởng nhiều từ chương trình này. Em có ba bé nhỏ, có chương trình thì đỡ lắm, tháng nào con em cũng có sữa uống hết. Chương trình giúp được cho tụi em nhiều lắm và em mong là chương trình tiếp tục mở rộng ra, tìm kiếm thêm nhiều chương trình. Bình thường em thấy là mỗi năm đều đi khắp nơi để tìm kiếm với lại xác minh mấy hoàn cảnh giống như tụi em là có con với bị suy dinh dưỡng”.

Chị Lê Ngọc Giáng Châu cùng con gái
Chị Lê Ngọc Giáng Châu cùng con gái

Không chỉ hỗ trợ dinh dưỡng, dự án còn thực hiện quản lý trường hợp và chuyển gửi, giúp trẻ và gia đình tiếp cận các dịch vụ phù hợp khi phát sinh nhu cầu về y tế, giáo dục, tâm lý, pháp lý và an sinh xã hội. Theo đánh giá, việc kết hợp hỗ trợ dinh dưỡng với khám, sàng lọc, tư vấn và theo dõi giúp tăng khả năng phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe của trẻ. Tuy nhiên, việc triển khai cũng gặp khó khăn do điều kiện kinh tế, khả năng tiếp nhận thông tin của các gia đình không đồng đều; một số gia đình thường xuyên thay đổi nơi ở nên việc theo dõi và quản lý trường hợp gặp nhiều trở ngại.

Từ thực tế này, các đơn vị cho rằng hỗ trợ dinh dưỡng cho trẻ cần được thực hiện theo hướng đa ngành, có sự phối hợp giữa y tế, dinh dưỡng, giáo dục, bảo vệ trẻ em và an sinh xã hội. Trong đó, cần cá thể hóa các gói hỗ trợ theo nhu cầu của từng trẻ, đồng thời tăng cường hướng dẫn thực hành cho cha mẹ và người chăm sóc. Ông Phạm Đình Nghinh – Phó Chủ tịch Thường trực Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Thông qua các hoạt động của dự án, thông qua các chương trình can thiệp hỗ trợ của dự án, thông qua các cái gói dịch vụ hỗ trợ của dự án đã phần nào hỗ trợ nhằm nâng cao chất lượng về dinh dưỡng và cải thiện về vấn đề sức khỏe đối với nhóm trẻ em dưới 6 tuổi ở trên địa bàn của dự án. Thông qua các hoạt động tập huấn, truyền thông thì chúng ta nâng cao nhận thức của người dân trong cộng đồng, của cha mẹ, của ông bà, của những người chăm sóc trẻ về vấn đề dinh dưỡng, về vấn đề quan tâm đến chăm sóc sức khỏe đối với trẻ em giai đoạn đầu đời. Bài học kinh nghiệm đầu tiên phải tiêu chuẩn hóa, cá thể hóa gói dịch vụ hỗ trợ đối với từng trẻ. Để hoạt động  hỗ trợ dinh dưỡng đối với trẻ em giai đoạn đầu đời hiệu quả thì chúng ta phải có các hoạt động hỗ trợ đồng hành, tuyên truyền về dinh dưỡng đối với cha mẹ, đối với những người chăm sóc trẻ. Chúng ta triển khai các hoạt động về thực hành dinh dưỡng đối với cha mẹ, đối với người chăm sóc, dự án này kết nối phối hợp với các cái dự án khác”.

Ông Phạm Đình Nghinh – Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP. Hồ Chí Minh
Ông Phạm Đình Nghinh – Phó Chủ tịch  Thường trực Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP. Hồ Chí Minh

Về phía địa phương, việc rà soát, lập danh sách trẻ chưa được tiếp cận dự án giúp các em được kết nối thăm khám ban đầu và hỗ trợ khi đủ điều kiện. Sau khi trẻ tham gia, địa phương tiếp tục phối hợp với gia đình cập nhật tình hình, theo dõi việc cấp sữa và các sản phẩm dinh dưỡng định kỳ, nhằm bảo đảm trẻ được tiếp cận đầy đủ các hỗ trợ của chương trình. Ông Bùi Đức Sảng, Bí thư Chi bộ Khu phố 12, phường Tây Thạnh chia sẻ: “Chăm lo cho trẻ em dưới 6 tuổi tập trung vào những hoàn cảnh đặc biệt khó khăn là nhà trọ, dân nhập cư không có điều kiện, các cháu thuộc diện suy dinh dưỡng. Qua một thời gian được chăm sóc của dự án thì các bé phát triển tốt, các cháu thoát ra khỏi cảnh suy dinh dưỡng, đã nâng cao được công tác kiểm tra khám sức khỏe cho trẻ, cũng nâng cao được công tác chăm sóc của cha mẹ, người dân được hưởng lợi rất nhiều”.

Qua tham vấn các bên liên quan, dự án được đánh giá có tác động tích cực đến nhận thức và hành vi của phụ huynh trong chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ. Các chuyên gia cũng cho rằng những hoạt động hiệu quả cần được nghiên cứu nhân rộng tại các địa phương khác. Ông Vũ Văn Hiệu, đến từ trường Đại học Tôn Đức Thắng đánh giá: “Qua quá trình mà tham vấn ý kiến của các bên liên quan hầu hết các bên đều đánh giá rất cao về tính hiệu quả của dự án. Nó thể hiện thông qua các chỉ số thay đổi đối với trẻ em, về sự thay đổi cân nặng ở trẻ em, thay đổi nhận thức về dinh dưỡng của phụ huynh, thay đổi cả hành vi của phụ huynh, cụ thể đó là phụ huynh đã chủ động, có thể là chia sẻ kiến thức dinh dưỡng, sự hiểu biết của mình đối với các phụ huynh sống lân cận, những người không có điều kiện tham gia vào dự án. Rất cần thiết, nhân rộng các chương trình, các hoạt động của dự án ra các địa phương khác. Bởi vì tính hiệu quả và ý nghĩa xã hội của nó trong các hoạt động chăm sóc cũng như là bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn”.

Ông Vũ Văn Hiếu, đến từ trường Đại học Tôn Đức Thắng chia sẻ tại chương trình
Ông Vũ Văn Hiệu, đến từ trường Đại học Tôn Đức Thắng chia sẻ tại chương trình

Từ kết quả giai đoạn 2024–2026, Hội Bảo vệ Quyền trẻ em TP. Hồ Chí Minh và các đối tác định hướng tiếp tục triển khai các hoạt động dinh dưỡng cho trẻ trong giai đoạn đầu đời, đồng thời mở rộng hỗ trợ tiếp cận giáo dục cho trẻ tại các nhóm lớp và trường tình thương trên địa bàn thành phố.