Là một đô thị lớn đông dân cư nhất nước, thành phố Hồ Chí Minh có những phường,
xã có số dân tương đương với cấp huyện của một tỉnh. Điển hình như phường Bình
Hưng Hòa A, quận Bình Tân có trên 125 ngàn dân, phường Hiệp Thành quận 12 trên
80 ngàn dân, và một xã như xã Bình Hưng huyện Bình Chánh số dân cũng xấp xỉ 70
ngàn. Trung bình mỗi phường xã ở Tp.HCM cũng trên dưới 50 ngàn dân nên có thể
nói quản lý hành chính ở một địa bàn đặc thù như vậy thì bộ máy phường, xã ở
Tp.HCM cũng phải đảm đương một khối lượng công việc không nhỏ.
Quản lý địa bàn với hàng loạt các hoạt động kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, an
ninh quốc phòng, trật tự an toàn giao thông, phòng chống tội phạm, phòng cháy
chữa cháy…tất tần tật mọi hoạt động đều được phân cấp cho phường, xã. Mọi chủ
trương, đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước đều được triển khai về phường,
xã để thực hiện. Từ ngày 1/7/2007, việc công chứng giấy tờ cũng được chuyển từ
quận, huyện về cho các phường, xã được xem là bước cải tiến đáng kể trong hoạt
động tư pháp. Việc này tạo thuận lợi cho người dân thì cũng đồng nghĩa với cán
bộ phường, xã nhận thêm đầu công việc. Trong những năm gần đây thực hiện đề án
cải cách hành chính của Chính phủ thì cán bộ phường xã được xem là lực lượng
nòng cốt quyết định đến sự thành công của đề án. Đối với một đô thị như Tp.HCM
thì các hoạt động giao dịch, hồ sơ xin việc làm cũng làm phát sinh hàng loạt
những loại giấy tờ, thủ tục cần đến chính quyền và tất nhiên phường, xã là những
đơn vị đáp ứng đầu tiên. Từng đến công tác ở nhiều địa phương, bản thân chúng
tôi cũng nhận thấy chỉ có ở thành phố Hồ Chí Minh cán bộ phường, xã luôn quay
cuồng với công việc, chứ không hề có tình trạng trụ sở xã vắng tanh trong giờ
hành chính, cán bộ xã thì “sáng cắp ô đi, chiều cắp ô về” như ở nơi khác.
Tại Ủy ban phường Tân Thuận Đông quận 7, chị Bùi Thị Kim Dung - cán bộ tư pháp -
hộ tịch của phường cho biết: một công chức ở phường như chị không chỉ làm công
việc chuyên môn mà còn phải choàng gánh cho các đồng nghiệp nên hiếm khi nào
được thảnh thơi. Chị Kim Dung bộc bạch:
Những năm qua thành phố không ngừng xây dựng và phát triển. Nhiều dự án được triển khai thì cán bộ cơ sở, khối đoàn thể là một lượng quan trọng làm công tác dân vận để tạo được sự đồng thuận của các tầng lớp nhân dân trong việc di dời tái định cư, góp phần thành công cho các công trình trọng điểm của thành phố. Tổng số cán bộ không chuyên trách ở thành phố Hồ Chí Minh hiện có là một lực lượng hùng hậu hơn 6.000 người. Và có thể nói ở Tp.HCM, công việc của các đoàn thể cũng nhiều không kém khối Đảng và Chính quyền. Nói về khối lượng công việc không nhỏ mà các phường xã phải đảm đương, đại biểu Hội đồng Nhân dân Tp Nguyễn Tấn Tuyến cũng nhận định:
Còn theo ông Lâm Trung Nhân - Phó Giám đốc Sở Nội vụ thì: Hệ thống Chính quyền của ta được chia thành bốn cấp nhưng lại có sự phân biệt về tổ chức đối với tổ chức chính quyền cơ sở là chưa hợp lý:
Bất kỳ một sự việc, sự cố nào xảy ra..thì phường, xã là đơn vị hứng chịu đầu tiên. Đảm đương trăm công nghìn việc cả có tên và không tên nhưng cán bộ cơ sở ở Tp.HCM hiện nay vẫn chưa được đánh giá đúng về vị trí và tầm quan trọng nên mới có sự phân biệt giữa công chức các cấp trên và công chức cấp phường xã. Ngay cả sự phân biệt về quyền lợi giữa cán bộ chuyên trách và không chuyên trách ở phường, xã cũng gây ra nhiều vướng mắc, và tâm lý “quyền lợi đến đâu làm việc đến đó” cũng rất dễ xảy ra đối với những cán bộ thiếu nhiệt tâm với nghề.
(còn tiếp)

