Nhận thức rõ điều đó, trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ công tác quân sự - quốc phòng- nhất là ở vào thời điểm biến động tại Biển Đông hiện nay, Bộ Tư lệnh TPHCM đã tích cực, chủ động tham mưu cho Thành ủy - HĐND - UBND thành phố chú trọng xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ theo hướng “vững mạnh, toàn diện, rộng khắp”, bảo đảm ở đâu có dân, có tổ chức sản xuất, ở đó có lực lượng Dân quân tự vệ, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương, cơ sở.
Chúng tôi đến quận 12, quê hương của chiến khu An Phú Đông - “Vườn cau đỏ” anh hùng, nhờ được chăm lo giáo dục, rèn luyện, chất lượng hoạt động của dân quân tự vệ ngày một nâng lên. Hàng năm, Quận đều hoàn thành các chương trình huấn luyện cho dân quân thường trực, dân quân cơ động và các cơ sở tự vệ. Các phường đều tự tổ chức tập luyện cùng với chú trọng đổi mới nội dung; coi trọng huấn luyện đồng bộ và chuyên sâu, sát thực tế. Năm 2013 vừa qua, lực lượng Dân quân tự vệ quận tham gia diễn tập có bắn đạn thật cùng Trung đoàn Gia Định đạt loại giỏi; tham gia bắn đạn thật, súng phòng không 12 ly 7 cấp Quân khu đạt hạng Nhất.
Đặc biệt, dân quân tự vệ quận 12 còn tổ chức huấn luyện và tham gia diễn tập điểm phòng, chống lụt bão, tìm kiếm cứu nạn cho thành phố đạt mục đích, yêu cầu đề ra, được lãnh đạo thành phố đánh giá cao. Thượng tá Nguyễn Trung Đông - Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự quận 12 cho biết:

Trong số các quận ở địa bàn trung tâm thành phố, quận 3 là địa phương luôn đi đầu thực hiện tốt công tác chính trị, huấn luyện, đảm bảo tốt tuyển quân hằng năm, đồng thời, lực lượng dân quân tự vệ quận 3 còn tích cực tham gia công tác đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, đặc biệt là công tác giữ gìn an toàn giao thông trên địa bàn quận. Từ nhiều năm qua, hình ảnh lực lượng dân quân tự vệ điều tiết giao thông tại những tuyến đường trọng điểm trên địa bàn đã trở nên quen thuộc với nhiều người. Bên cạnh đó, vì là khu vực quan trọng trong nội thành, nên tình hình an ninh trật tự trên địa bàn quận 3 có nhiều yếu tố phức tạp. Ban chỉ huy quân sự Quận đã chỉ đạo cho lực lượng thường trực duy trì thường xuyên quy chế phối hợp, tuần tra khép kín địa bàn theo kế hoạch, qua đó giúp nâng cao ý thức cảnh giác cách mạng, sẵn sàng đối phó khi có tình huống xảy ra; đồng thời giúp người dân an tâm sinh sống, phát triển sản xuất.
Nói về vai trò quan trọng của lực lượng dân quân tực vệ trong tình hình hiện nay, ông Trần Thanh Bình - Chủ tịch UBND phường 9 quận 3 nhìn nhận:
Đặc biệt tại TPHCM, trong những năm qua, thực hiện phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, Đảng ủy-Bộ Tư lệnh thành phố đã ra chỉ thị về bảo vệ an ninh trật tự, an toàn xã hội với lực lượng dân quân tự vệ. Theo đó, cơ quan quân sự các cấp xây dựng kế hoạch, chủ động thực hiện nhiệm vụ và phối hợp với lực lượng công an trấn áp, bắt giữ nhiều vụ trộm, cướp, góp phần giữ vững an ninh trật tự.
Xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn, hiện đang là một điểm nóng về tình trạng buôn bán và sử dụng chất ma túy. Khu vực Bến xe An Sương nơi có đông người ra vào thường xuyên nên rất thuận lợi cho các đối tượng len lỏi vào hoạt động mua bán, tiêm chích. Chứng kiến những hậu quả do ma túy gây ra và kiên quyết làm trong sạch địa bàn, Đảng ủy-UBND xã Bà Điểm đã triển khai đề án xây dựng địa bàn sạch về ma túy. Trong đó giao nhiệm vụ cho các thành viên trong Ban chỉ huy quân sự Xã và các đoàn thể tích cực tuyên truyền, đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy. Trong năm vừa qua, lực lượng dân quân của Xã đã phát hiện 29 vụ mua bán, tàng trữ ma túy, đã tổ chức bàn giao các tang vật thu giữ cho Công an Xã đúng theo thủ tục. Thượng úy Nguyễn Mạnh Hùng, Phó trưởng công an xã Bà Điểm, huyện Hóc Môn khẳng định:
Đánh giá về công tác phối hợp bảo đảm trật tự an toàn xã hội của lực lượng Dân quân thành phố, Thiếu tướng Nguyễn Văn Hưng - Chính ủy Bộ Tư lệnh thành phố, nhấn mạnh:
Trong ba thứ quân (bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương, dân quân tự vệ), Chủ tịch Hồ Chí Minh từng đánh giá: “Dân quân tự vệ và du kích là lực lượng của toàn dân tộc, là một lực lượng vô địch, là một bức tường sắt của Tổ quốc. Vô luận kẻ địch hung bạo thế nào, hễ đụng vào lực lượng đó, bức tường đó, thì địch nào cũng phải tan rã”.
Trong tình hình còn nhiều phức tạp hiện nay, trước những hành động, âm mưu gây hấn của các thế lực thù địch, thì việc củng cố, nâng cao chất lượng lực lượng dân quân tự vệ càng phải được chú trọng hơn nữa.
Chia sẻ về vai trò của lực lượng dân quân tự vệ tại các cơ sở kinh tế, Trung tá Nguyễn Công Hưng, cán bộ công an hưu trí tại quận Thủ Đức bày tỏ mong muốn:
Lực lượng Dân quân tự vệ là một bộ phận trong lực lượng vũ trang, là lực lượng chiến lược của chiến tranh nhân dân, quốc phòng toàn dân, làm nòng cốt cho toàn dân đánh giặc ở địa phương, cơ sở. Trong tư tưởng xây dựng nền quốc phòng toàn dân, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nêu lên một quan điểm rất căn bản: “Phải chú ý chăm lo bồi dưỡng sức dân đi đôi với giáo dục, động viên, tổ chức quần chúng vào công việc quốc phòng”. Thấm nhuần tư tưởng của Người, lực lượng Dân quân tự vệ thành phố đang từng bước củng cố, lớn mạnh.
Trước thách thức của tình hình mới, tin rằng với truyền thống kiên trung, năng động, sáng tạo, những chiến sĩ sao vuông sẽ tiếp tục là lá chắn vững chắc của thành phố, sẵn sàng chiến đấu vì sự bình yên, hạnh phúc cho nhân dân.
