Các ý kiến cho rằng chính sách này đang làm gia tăng gánh nặng cho người bệnh, người học và đi ngược lại chủ trương miễn giảm viện phí, học phí của Nhà nước.
Đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) nhận định: hiện các cơ sở giáo dục, y tế công lập tự chủ vẫn phải nộp thuế TNDN, trong khi không được giữ lại phần chênh lệch thu chi để tái đầu tư phát triển cơ sở vật chất. “Phần chênh lệch này thực chất không phải lợi nhuận mà là phần khấu hao chưa được bù đắp. Nếu vẫn thu thuế, đồng nghĩa với việc thu thêm trên đầu học sinh, bệnh nhân”, ông Cường nhấn mạnh.
Ông Cường cũng chỉ ra bất cập trong cách xác định thuế khi áp mức 2% trên doanh thu. Với cơ chế này, giá dịch vụ y tế và học phí sẽ phải “cõng” thêm phần thuế, đẩy chi phí về phía người dân. Trong bối cảnh cả nước đang hướng đến phổ cập giáo dục và chăm sóc sức khỏe toàn dân, việc đánh thuế như vậy là không hợp lý và đi ngược mục tiêu chính sách công.
Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu (Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) đồng tình và cho biết, trong thực tế, nhiều cơ quan thuế địa phương đã yêu cầu bệnh viện nộp thuế 2% trên toàn bộ doanh thu, kể cả từ bảo hiểm y tế. “Chỉ cần có chữ 'dịch vụ' là bị đánh thuế, dẫn đến hầu hết nguồn thu của bệnh viện công tự chủ đều bị tính thuế TNDN”, ông Hiếu nêu thực trạng.
Từ đó, ông Hiếu kiến nghị cần có quy định rõ ràng, miễn thuế cho các khoản thu từ dịch vụ khám chữa bệnh chưa tính đủ chi phí hình thành giá, đồng thời miễn thuế cho khoản tài trợ nếu được sử dụng đúng mục đích. Ông cũng đề nghị bổ sung ưu đãi cho các dịch vụ hỗ trợ điều trị – những hoạt động hiện chưa được pháp luật thuế đề cập đầy đủ.
Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định: nếu đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng ngân sách nhà nước, hoặc giá dịch vụ chưa tính đủ chi phí thì đây không được xem là hoạt động tạo ra lợi nhuận, và sẽ được miễn thuế. Tuy nhiên, với các đơn vị tự chủ, khi tự quyết giá dịch vụ theo cơ chế thị trường, khoản thu nhập này phải tính thuế là phù hợp với nguyên tắc công bằng thuế.
Bộ Tài chính cho biết dự thảo Luật đã quy định miễn thuế đối với đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ công cơ bản, thiết yếu, hoặc hoạt động ở vùng khó khăn. Ngoài ra, các đơn vị này nếu cung cấp dịch vụ tại địa bàn kinh tế - xã hội khó khăn còn được giảm 50% thuế TNDN.
Dù vậy, nhiều đại biểu vẫn cho rằng cần điều chỉnh lại cách xác định đối tượng chịu thuế, đảm bảo không đánh thuế nhầm vào những khoản thu mang tính chi phí công, từ đó giảm áp lực chi trả lên vai người học và người bệnh – những người vốn dĩ đang cần được hỗ trợ nhiều hơn là phải gánh thêm nghĩa vụ thuế gián tiếp.


