Tin tứcĐi dọc kênh Tham Lương, đoạn từ cầu Bưng đến cầu Tham Lương, chúng tôi thấy kênh đã được nạo vét, mở rộng và đắp 2 bờ đê thông thoáng, không còn hỗn độn như trước đây. Thế nhưng cách cầu Tham lương vài trăm mét vẫn còn một số hộ dân và doanh nghiệp chưa chịu bàn giao mặt bằng theo cam kết cho nhà thầu thi công hoàn chỉnh, làm chậm tiến độ công trình. Anh Đào Công Nguyên, cán bộ một đơn vị thi công đang thực hiện gói thầu số 7, giai đoạn 1 dự án tiêu thoát nước- giải quyết môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên bức xúc nói: “Tích cực của dự án là tiêu thoát nước, các đơn vị này xả chất thải xuống kênh, nhờ báo đài giúp thông tin giải phóng nhanh mặt bằng để kết thúc gói thầu”. Và một vị lãnh đạo của nhà thầu khác cho biết, từ năm 2008 cho đến nay vẫn vướng mặt bằng tại đây, trong khi đó đã thực hiện được 90% khối lượng công việc của gói thầu, làm cho chi phí thi công ngày càng tăng thêm do chưa giải tỏa mặt bằng còn lại.
Qua tìm hiểu của chúng tôi, gói thầu số 7 hiện nay chưa giải tỏa 1.750m của công ty dệt Thái Tuấn, 1.800m của công ty Kim Hoàng Phát, hàng ngàn mét mặt bằng của công ty Phú Thịnh, công ty bê tông Lê Phan và một số hộ dân chưa chịu giao mặt bằng. Theo ký kết với quận 12 là trong vòng 3 tháng sẽ di dời, song các đơn vị này vẫn bám trụ lại hoạt động gây ô nhiễm thêm cho dòng kênh, thách thức cơ quan kiểm tra môi trường. Đã vậy trong tháng 8/2012, chủ đầu tư là Ban quản lý đầu tư xây dựng công trình thành phố cho khởi lệnh thi công gói thầu số 8 và số 9 từ cầu Tham Lương đến cầu Trường Đai nhưng hơn 1 tháng qua các nhà thầu không thể tổ chức thi công cũng vì chờ giải tỏa mặt bằng của các hộ dân, doanh nghiệp. Vì thế mà ông Hoàng Kim Sơn, cán bộ của một đơn vị thực hiện 2 gói thầu này lo lắng: “Tôi gặp gia đình các hộ để thương lượng 4-5 lần, gặp phường, phường bảo lên Ban bồi thường quận đề nghị cưỡng chế, hiện đang tắc chỗ đoạn công ty Thái Tuấn, Kim Hoàng Phát, Phú Thịnh chưa làm được” . Hiện giờ chỉ vì sự vướng mặt bằng mà các gói thầu còn lại của dự án không thể tiếp tục thi công hoàn chỉnh dự án dù chủ đầu tư đã cho khởi lệnh thi công tiếp 2 gói thầu số 8 và số 9 còn lại của giai đoạn 1 dự án. Do đó, các nhà thầu làm đơn kiến nghị chủ đầu tư, các quận sớm giải tỏa mặt bằng tại các vị trí bị thu hẹp dòng chảy của con kênh để thi công kịp tiến độ theo ký kết.
Quận Gò vấp hiện còn 167 hộ bị giải tỏa, trong đó có 102 hộ đã nhận tiền bồi thường chưa chịu bàn giao mặt bằng và quận 12 còn 27 trường hợp, trong đó có 7 hộ dân nhận tiền bồi thường cũng chưa bàn giao mặt bằng, 8 hộ dân khác thì gửi tiền bồi thường vào ngân hàng và 12 hộ dân, doanh nghiệp khác chưa đồng ý nhận tiền chi trả.
Sau khi có công văn 4992 của UBND TPHCM chỉ đạo các quận phải có kế hoạch giải tỏa mặt bằng để ứng phó với tình hình ngập nước thì hai quận trên mới khẩn trương bắt tay vào công việc. Qua vận động, thuyết phục và tiến hành các chính sách theo quy định, Ban bồi thường - giải phóng mặt bằng quận Gò Vấp đã ban hành nhiều quyết định cưỡng chế thì công tác thu hồi mặt bằng có nhanh hơn. Còn Ban bồi thường - giải phóng mặt bằng quận 12 có cam kết với Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn, chủ đầu tư sẽ hoàn tất công việc còn lại này trong tháng 8/2012 nhưng đến nay vẫn giậm chân tại chỗ. Nhiều lần chủ đầu tư, nhà thầu đề nghị bàn giao mặt bằng bị giải tỏa và cán bộ của Ban bồi thường - giải phóng mặt bằng quận 12 hứa sẽ kiên quyết giải tỏa, thế nhưng công tác thu hồi mặt bằng các đơn vị này cho đến giờ vẫn im lặng đáng sợ làm ảnh hưởng đến cả công tác thu hồi mặt bằng và tổ chức thi công các công trình thành phần của dự án giai đoạn 2. Theo chủ đầu tư, sự trì trệ trên có một phần từ quy hoạch di dời các cơ sở sản xuất kinh doanh trên địa bàn quận 12 chưa thực hiện kiên quyết nên các cơ sở bám trụ ở lại tiếp tục hoạt động, không bàn giao mặt bằng. Hậu quả của sự trì trệ này đã gây ra ngập nước trên diện rộng ở nhiều khu vực dọc theo tuyến kênh trong những ngày đầu và giữa tháng 10 vừa qua, thời điểm xảy ra triều cường và mưa to làm cho dòng kênh bị thu hẹp lại còn 5 đến 7 mét, không còn khả năng tiêu thoát nước.
Và cũng từ nguyên nhân này các nhà thầu không thể tổ chức thi công nạo vét, mở rộng lòng kênh thuộc gói thầu số 8 và số 9 của dự án. Thực hiện quy hoạch theo hướng di dời các cơ sở ra khu công nghiệp tập trung và chuyển đổi đất sản xuất thành đất ở, đất thương mại, dịch vụ nhằm tạo điều kiện cho các cơ sở có vốn di dời và đầu tư làm ăn ở chỗ mới là cần thiết nhưng không phải một sớm một chiều là thực hiện được ngay. Lý do khách quan trên cũng đã tác động đến việc thu hồi mặt bằng của các cơ sở nằm trong diện giải tỏa của dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên và làm ảnh hưởng đến việc tổ chức thi công các gói thầu còn lại. Tình hình này kéo dài sẽ làm chậm tiến độ triển khai các dự án thành phần giai đoạn 2 đi qua quận 12. Mặc dù vậy, theo chủ đầu tư và các nhà thầu, nếu quận 12 kiên quyết hơn và ban hành các quyết định cưỡng chế kịp thời đối với các đối tượng ảnh hưởng của dự án như ở quận Bình Tân và quận Gò Vấp đã làm thì có lẽ công tác thu hồi mặt bằng của quận 12 không đến nỗi trì trệ như hiện nay.
Trước tình hình đó, ông Trần Đăng Nghĩa, cán bộ của chủ đầu tư đề nghị: “Trước mắt vận động nhân dân, doanh nghiệp giao phần mặt bằng giáp kênh để thi công trước mở rộng lòng kênh giải quyết tiêu thoát nước, chống ngập, giảm thiểu ô nhiễm. Sau đó hoàn chỉnh hồ sơ còn lại... trường hợp chai lì thì sẽ ra quyết định cưỡng chế”. Theo chúng tôi, kiến nghị trên là hợp lý và cần làm ngay hiện nay thì mới hy vọng gói thầu số 7 và gói thầu số 8, số 9 còn lại được thi công đúng tiến độ, kịp hoàn thành trước mùa mưa năm 2013 và còn tạo thuận lợi cho việc triển khai các dự án thành phần giai đoạn 2 của dự án đúng theo kế hoạch dự kiến.