Tin tứcCộng đồng kinh tế ASEAN (gọi tắt là AEC) là một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN sẽ được thành lập vào cuối năm nay. Để thành một thị trường, một cơ sở sản xuất và phân phối chung, Cộng đồng kinh tế ASEAN sẽ thực hiện tự do luân chuyển 5 yếu tố căn bản: vốn liếng, hàng hóa, dịch vụ, đầu tư và lao động lành nghề.
Điều đó sẽ là một thử thách cho lao động nước ta vì khi lao động các nước ASEAN được tự do di chuyển, làm việc, định cư và được đối xử bình đẳng tại các nước thành viên.
Các chuyên gia cho rằng, đây vừa là cơ hội cho thị trường lao động Việt Nam, đồng thời cũng là thách thức không nhỏ khi một lượng lớn lao động từ các nước ASEAN vào Việt Nam sẽ tạo nên cuộc cạnh tranh khá gay gắt. Với những ưu điểm như cần cù, chịu khó học hỏi và nhân công giá rẻ mà chúng ta hay đề cập liệu có đủ để lao động Việt Nam cạnh tranh với các nước bạn khi Cộng đồng kinh tế ASEAN chính thức hình thành? Lao động Việt Nam cần thêm những yếu tố nào để đáp ứng tốt nhất cho quá trình hội nhập này? Đó sẽ là những vấn đề mà phóng viên VOH đặt ra với ông Tống Hải Nam, Phó cục trưởng Cục quản lý lao động ngoài nước, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội.
Cộng đồng kinh tế ASEAN (gọi tắt là AEC) là một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN sẽ được thành lập vào cuối năm nay. Ảnh minh họa: ĐSPL
Cơ hội đi liền thách thức
* Thưa ông, vào cuối năm nay, thị trường lao động chung ASEAN sẽ chính thức thành lập, theo ông, sẽ có những thuận lợi và khó khăn nào cho lao động VN khi thị trường này được thông qua?
- Ông Tống Hải Nam: Tất nhiên, khi chúng ta gia nhập vào Cộng đồng chung - Cộng đồng kinh tế ASEAN thì sẽ có rất nhiều cơ hội mang đến nhưng cùng với đó cũng sẽ có nhiều thách thức, đặc biệt là trong vấn đề di cư lao động. Thông tin trên báo chí trong thời gian gần đây cũng đề cập rất nhiều đến vấn đề này. Trước hết, ngay sau ngày 31/12/2015, khi thành lập AEC mới chỉ có 8 ngành nghề mà lao động được di chuyển tự do trong nội khối các nước ASEAN như điều dưỡng, kế toán, du lịch...trình độ đương nhiên được chấp thuận là cao đẳng, đại học trở lên. Đây cũng sẽ là cơ hội để cho lao động VN có trình độ ở 8 lĩnh vực trên có thể tự do di cư sang các nước ASEAN để làm việc.
Nhưng bên cạnh đó vẫn có những thách thức, đó là lao động các nước cũng có thể có rất nhiều cơ hội để vào làm việc tại Việt Nam. Vậy nên, ngay trong nội bộ của thị trường lao động nước ta cũng đã có sự cạnh tranh giữa lao động VN trong từng lĩnh vực với lao động các nước cũng trong lĩnh vực ấy. Tất nhiên, để có thể giải đáp được bài toán về cơ hội và thách thức khi chúng ta gia nhập vào thị trường AEC thì rất nhiều cơ quan chức năng của VN, bao gồm Bộ LĐTB&XH, Bộ GD&ĐT cùng các bộ ngành liên quan sẽ phải phối hợp với nhau để làm sao phát huy được cơ hội và hạn chế những thách thức cho lao động VN trước khi chúng ta gia nhập khối cộng đồng kinh tế ASEAN.
Trang bị kỹ về trình độ chuyên môn, kiến thức
* Như vậy, lao động VN cần chuẩn bị những tiêu chuẩn cụ thể gì cho quá trình hội nhập, gia nhập thị trường chung này?
- Ông Tống Hải Nam: Đương nhiên, khi một nhóm các nước đã trở thành cộng đồng kinh tế chung thì tất yếu sẽ có nhiều cơ hội và thách thức. Để có thể phát huy những cơ hội và khắc phục những thách thức thì trước hết bản thân người lao động cần phải được trang bị kỹ về trình độ chuyên môn, thứ hai là về kiến thức. Kiến thức ở đây bao gồm cả kiến thức chuyên môn lẫn kiến thức về nước mà người lao động định đến làm việc, cũng như môi trường làm việc, văn hóa xã hội của nước ấy để làm sao khi người lao động di cư sang, có thể hòa nhập ngay với xã hội và môi trường công việc ở đó.
Đây là những kiến thức mà bản thân người lao động phải tự trang bị, còn đối với các cơ quan quản lý nhà nước như Bộ LĐTBXH, Bộ GD&ĐT và những ban ngành liên quan cần phải có những giải pháp, những biện pháp để định hướng cho người lao động, qua đó giúp họ thấy rằng để muốn đến các nước thuộc khối EAC làm việc, họ phải tự định hướng kiến thức, trình độ chuyên môn, cho đến tài chính...
Chúng tôi định hướng để người lao động có được sự lựa chọn phù hợp, đồng thời chúng tôi cũng sẽ có biện pháp để làm sao có thể quản lý được thị trường lao động trong nước khi bản thân người lao động các nước cũng có thể tự do di chuyển sang VN để tìm cơ hội làm việc ở nước ta, thì chúng tôi cũng sẽ có phương thức để quản lý tốt thị trường lao động trong nước.
Tiến tới thống nhất về chứng chỉ, bằng cấp
* Lao động ở nước ta qua đào tạo ngày một nhiều mà chất lượng thường không cao. Các doanh nghiệp khi tuyển dụng họ vẫn nói là cần phải đào tạo lại, trong khi đó, việc chảy máu chất xám lại thường xuyên diễn ra. Vậy, khi mở cửa thị trường lao động thì những điểm yếu này sẽ như thế nào, thưa ông?
- Ông Tống Hải Nam: Đây là điều mà chúng ta cũng cần phải thống nhất lại với các nước trong khối, trong cộng đồng AEC. Tại vì, không phải sau ngày 31/12/2015 là mọi việc có thể diễn ra được suôn sẻ ngay. Sau ngày đó, việc đầu tiên chúng ta cần làm là phải có sự thống nhất về chứng chỉ bằng cấp để làm sao lao động đào tạo ở VN trong lĩnh vực này, với trình độ này sẽ phù hợp và tương đương với lao động các nước khác trong cộng đồng ASEAN cũng đào tạo ở lĩnh vực này, với trình độ này.
Có nghĩa là, tôi học đại học ở VN trong lĩnh vực này cũng phải như một người khác học đại học ở Thái Lan trong lĩnh vực tương tự. Đó là sự công nhận và thừa nhận bằng cấp lẫn nhau thì lúc đấy chúng ta mới triển khai tốt được. Thế nên, đây là một bài toán mà chúng ta sẽ phải triển khai sau khi chúng ta gia nhập thị trường kinh tế chung AEC.
* Vậy khi gia nhập thị trường AEC, đối với lao động VN chúng ta những nhóm ngành nào sẽ có thế mạnh, mang lại nhiều cơ hội cho người lao động?
- Ông Tống Hải Nam: Bên cạnh những đối tượng lao động có trình độ tay nghề cao, đào tạo ở ĐH,CĐ trở lên, khi thành lập Cộng đồng kinh tế chung ASEAN thì những đối tượng này được tự do di chuyển miễn là sau khi có sự chứng nhận bằng cấp lẫn nhau.
Ví dụ, nếu tôi học ĐH Y Dược ở Việt Nam, một khi đã được công nhận đào tạo trình độ ĐH Y ở Việt Nam tương đương với ĐH Y ở Thái Lan hay Malaysia thì khi đó, tôi sẽ được mang bằng cấp đó sang làm việc tại Thái Lan hay Malaysia.
Trong thời gian đầu, bên cạnh nhóm đối tượng có trình độ tay nghề cao ở trình độ CĐ, ĐH trở lên thì chỉ có 8 nhóm lĩnh vực. Tất nhiên, trong nhóm lĩnh vực lao động này, VN vẫn có thế mạnh ở một số lĩnh vực như du lịch, dịch vụ, điều dưỡng... Thế nên, tôi cũng hy vọng rằng với 8 nhóm đầu tiên triển khai thí điểm sau khi chúng ta thành lập Cộng đồng kinh tế chung ASEAN cũng chính là cơ hội để lao động Việt Nam tốt nghiệp trong nhóm lĩnh vực này có cơ hội sang làm việc ở các nước trong khối ASEAN.
* Cảm ơn ông!