Kênh đã xanh - Niềm vui sau bao ngày chờ đợi

(VOH) - Tuyến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè những ngày này rợp cờ, cây xanh và hoa đánh dấu sự chuyển mình ngoạn mục sau 20 năm thành phố nỗ lực cải tạo dòng kênh. Từ khi dòng kênh còn đen kịt với mùi hôi đặc trưng bởi ô nhiễm nghiêm trọng, đến giờ nước đã trong xanh trở lại. Dòng kênh trở nên sống động mỗi khi có vài chiếc thuyền chạy qua. Các tuyến đường ven kênh cũng được mở rộng, trải nhựa cho xe lưu thông thông thoáng. Công trình này thực sự đã khiến hàng triệu người dân thành phố phấn khởi và tự hào.

Nhà ở cuối hẻm 26, đường Hoàng Sa, quận 1, sinh ra và lớn lên bên dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, tuổi đời nay đã 60, bà Trần Thị Hòa đã chứng kiến những đổi thay từ dòng kênh. Bà kể: Trước những năm 75, nhà cửa còn thưa thớt, con kênh trong vắt, nhìn thấy đàn cá bơi lội. Đám trẻ con chiều chiều rủ nhau đi tắm kênh, bắt cá. Dần dà, dân nhập cư từ nơi khác đến sinh sống, chen chúc rất phức tạp, một nhà đất mà nối tiếp hai, ba nhà sàn. Mọi sinh hoạt, rác thải đều đổ xuống hết dòng kênh nên lâu ngày ô nhiễm, nước đen ngòm, bốc mùi hôi thối. Một thời gian dài, những người sống dọc ven kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè phải chịu cảnh ngày ngày hít mùi xú uế. Còn người đi đường thì bịt mũi hoặc bước thật nhanh mỗi khi ngang qua đây. Nhìn dòng kênh đen đặc như thế, có người tự hỏi, không biết đến bao giờ con kênh mới được thông thoáng, trong lành. Có người nghĩ đó chỉ là giấc mơ. Nhưng giờ đây, giấc mơ này đã trở thành sự thật.

Sau các đợt thành phố nỗ lực giải tỏa toàn bộ các căn nhà lụp xụp trên và ven kênh; cải thiện cuộc sống cho hơn 1,5 triệu người dân sống trong lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè, sắp xếp, ổn định cuộc sống người dân đâu vào đó bằng cách bố trí tái định cư ngay tại chỗ cho người dân ở các chung cư mới và một số chung cư nơi khác. Dòng nước đen và có mùi hôi kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè được cải tạo dần dần. Đến giờ, kênh đã gần như trong xanh. Bà Trần Thị Hòa nhớ lại: "Qua năm 75, dân mình về đông quá! Rồi mọi sinh hoạt cứ thải xuống kênh nên rất ô nhiễm. Đợt cải tạo vào khoảng năm 98, 2005, kênh vẫn còn hôi. Đợt này nghe nói đóng cừ vĩnh cửu, mới thấy sạch. Năm 98 mới làm đợt đầu, làm bằng đá hộc, trét xi măng nên nó trôi hết. Kỳ này, tôi nghĩ ít ra người dân cũng được hưởng đến 30 năm sau".

Có lẽ ít có người có tuổi đời lâu để chứng kiến những thăng trầm, đổi thay của dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè như cụ ông 94 tuổi - Đỗ Văn Quanh ở phường Tân Định, quận 1. Ngồi trước nhà hóng gió, nhìn xa xăm ra con kênh trước nhà, cụ ông Đỗ Văn Quanh bồi hồi nhớ lại: Ngày trước, đường sá nơi đây còn sình lầy, rậm rạp, hoang sơ. Người dân còn thắp đèn dầu mỗi tối, đến khi đường sá thênh thang, bằng láng. Nhà cửa cũng đổi khác, từ nhà lá lên nhà ba bốn tầng. Và dòng Kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè cũng đổi thay từng ngày, từ dòng nước trong văn vắt cho đến khi đổi màu đen kịt. Bây giờ, sau bao nỗ lực của thành phố, dòng nước trong xanh lại trở về như xưa như trong ký ức của nhiều người về dòng kênh năm nào. Ngồi nhớ lại chuyện xưa, Cụ ông Đỗ Văn Quanh tâm sự: "Hồi trước ở đây là đồng ruộng mênh mông đại hải, tôi về ở đây người ta còn làm ruộng. Bây giờ nhà ai cũng khang trang hết, thấy rất vui! Tôi mừng không chưa đủ, mà cả xã hội đều mừng. Người dân ở đây như vậy là trúng số rồi!".

Bây giờ, không chỉ môi trường sống của người dân được cải thiện, diện mạo thành phố cũng đổi khác nhờ sự đổi thay của kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Và bao gia đình từ cảnh sống tạm bợ, bây giờ đã được lên chung cư khang trang đẹp đẽ. Người khác từ trong hẻm lại được ra ở mặt tiền. Hai con đường Hoàng Sa, Trường Sa song song dọc tuyến kênh không chỉ tạo sự thông thoáng đi lại cho người dân, mà còn mang theo cả niềm tự hào, và nhắc nhớ người dân thành phố luôn hướng về vùng biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Cầm lá cờ cắm trước cửa nhà, cùng với thành phố mừng “Lễ khánh thành công trình cải tạo và xây dựng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè”, ông Trần Ngọc Minh, nhà ở gần khu dân cư rạch Miễu, quận Phú Nhuận không giấu nổi vẻ xúc động, ông nói: "Bà con ở đây vui lắm! Nhà nước bỏ ra số tiền lớn để cải tạo kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, ngày nay rất khang trang, rất đẹp, thấy tự hào lắm! Bao nhiêu người đều phấn khởi".

Nỗ lực của thành phố sau gần 20 năm cải tạo bằng Dự án Vệ sinh Môi trường nước lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè đã được đền đáp: Nước dưới kênh đã sạch và trong xanh hơn. Những rặng dừa nước ngày xưa được thay dần bằng các chậu kiểng, cây xanh, thảm cỏ, nhiều hoa các loại. Và trong tương lai, kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè sẽ có cây cầu bê tông nối đôi bờ thay cho chiếc cầu bằng gỗ trong ký ức năm xưa. Những ngày này, ông Nguyễn Văn Cừ, nay ngoài 70 tuổi, tổ trưởng tổ dân phố 1, nhà ở đường Trường Sa, quận Bình Thạnh chiều chiều ra đây tập thể dục, hóng mát nói: "Công trình này là một công trình rất lớn mà thành phố đầu tư vào, tôi thấy việc này rất tốt. Từ hồi làm kênh này đến nay, người dân rất phấn khởi. Bây giờ rất sạch sẽ, có thể nói rất lý tưởng. Nếu mà sau này dân có ý thức, không xả rác và chúng ta làm thế nào cho nước không bị đọng lại, như vậy người dân lại có dịp ra đây hưởng không khí trong lành".

Cuộc sống mỗi ngày sẽ đổi thay và đi lên. Dòng kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè năm xưa trong ký ức của nhiều người cũng đã dần trở lại, nhưng bế thế và khang trang hơn nhiều. Rồi đây những đứa trẻ lớn lên bên dòng kênh xanh trong, lại một lần nữa sẽ có được những ký ức tuổi thơ tươi đẹp. Và nhắc nhớ chúng về những nỗ lực, mồ hôi, nước mắt của bao người để đem lại sự trong lành, màu xanh cho thành phố. Để giữ mãi màu xanh của dòng kênh Nhiêu lộc - Thị Nghè và để môi trường sống trong lành rất cần sự đóng góp của mỗi người dân xung quanh khu vực bằng việc không xả rác và chất thải bừa bãi. Rồi đây dòng kênh này sẽ là niềm tự hào của thành phố trong quá trình phát triển lên văn minh hiện đại./.