Tin tứcTPHCM bắt đầu lún từ năm 1996 và tăng nhanh kể từ năm 2004. Tại một số quận nội thành như 6, 8, Bình Thạnh tốc độ lún trên 15 mm/năm. Nhiều phường, xã, thị trấn thuộc 14 quận, huyện của thành phố đang lún với tốc độ từ 7 - 10mm/năm, có nơi lún trên 15mm/năm.
Theo Tiến sĩ Lê Văn Trung, Giám đốc Trung tâm Địa tin học hiện tượng lún mặt đất do nhiều nguyên nhân, như do tải trọng của các công trình khi xây dựng trên nền địa chất yếu, làm mất cân bằng áp lực giữa lớp chứa nước và các lớp cách nước sẽ khiến đất từ từ nén lớp chứa nước và các lớp thấm nước yếu tạo ra biến dạng bề mặt đất còn gọi là lún đất. Dấu hiệu nhận biết là giếng khoan ống chống bị trồi khỏi mặt đất, sụt nền, công trình dân dụng bị nứt tường hoặc tình trạng ngập do triều ở các tuyến đường ngày càng tăng theo thời gian.
Bên cạnh đó, do quá trình đô thị hóa, mặt đất bị thảm bê tông, kênh rạch bị san lấp khiến nguồn nước bổ sung cho các túi nước ngầm sụt giảm, trong khi nhu cầu khai thác nước ngầm lại tăng mạnh, gây hiện tượng lún. Tiến sĩ Bùi Trần Vượng, Phó Liên đoàn trưởng Liên đoàn Quy hoạch và Điều tra Tài nguyên nước miền Nam, lý giải:
Trong khi đó, Tiến sĩ khoa học Lê Huy Bá, Viện Khoa học - Công nghệ - Quản lý môi trường phân tích, do cấu tạo đất ở thành phố đa phần là đất yếu, nhiều nơi vốn là các lòng sông cổ trước đây nên xảy ra tình trạng lún sụp là đương nhiên. Theo ông, hiện tượng lún nghiêm trọng kéo theo ngập lụt gia tăng tại TPHCM là hệ quả của việc phát triển quy hoạch đi ngược với quy luật của tự nhiên. Ai cũng biết nguyên tắc biến đổi khí hậu sẽ làm nước biển dâng nhưng trong quy hoạch vẫn cứ phát triển và mở rộng đô thị về các vùng trũng, thấp ở phía Đông nam thành phố. Ở khu vực này phần lớn là địa chất yếu và dễ xuất hiện các đứt gãy trong lòng đất nhưng mức độ đô thị hóa ngày càng tăng. Tiến sĩ khoa học Lê Huy Bá, phân tích:
Nhận biết về điều này, thời gian qua, thành phố rất quan tâm và chỉ đạo thực hiện các giải pháp làm sao đảm bảo được sự phát triển bền vững của thành phố. Thành phố đã chủ động ứng dụng công nghệ mới và thành công trong việc xác định biến dạng mặt đất cụ thể cho từng quận huyện và phường xã. Hiện nay thành phố đang tiến hành khoanh vùng khai thác, hạn chế sử dụng mới nước ngầm trên địa bàn thành phố. Ngoài ra thành phố cũng sẽ xây dựng trạm quan trắc theo dõi diễn biến của mạch nước ngầm.
Theo tiến sĩ Lê Văn Trung để giải
quyết vấn đề này, thành phố cần lập bản đồ phân vùng cấm và hạn chế xây dựng mới
các công trình khai thác nước dưới đất và đo đạc kiểm tra lại các mốc độ cao do
mặt đất bị hạ thấp bởi ảnh hưởng lún và mực nước biển dâng sẽ góp phần tăng mức
độ chính xác khi thiết kế cũng như thi công các công trình. Đặc biệt là xác định
cốt nền có tính đến mực nước biển dâng và mặt đất bị hạ thấp do lún là rất phù
hợp trong tương lai. Tiến sĩ Lê Văn Trung nói thêm:
Một vấn đề nữa là trong thiết kế của các công trình chống ngập thời gian qua chưa tính đến độ cao của mặt đất bị lún nên các giải pháp chống ngập chưa thật sự có hiệu quả. Do vậy, việc phát hiện hiện tượng lún cùng kết quả lún còn có ý nghĩa lớn trong việc giải quyết thoát nước, chống ngập một vấn đề quan tâm hàng đầu của thành phố.