Nguy cơ mất an toàn từ nước xả lũ hồ Dầu Tiếng

Đập nước hồ Dầu Tiếng.ảnh Internet

So với thiết kế ban đầu, hiện nay, công năng hồ Dầu Tiếng đã có nhiều thay đổi, tần suất cấp nước nông nghiệp đã giảm xuống còn 75% thay vào đó cấp nước cho sinh hoạt và công nghiệp là 95%, tăng lượng xả xuống sông Sài Gòn và Vàm Cỏ Đông tạo nguồn cho các khu vực ven sông. Nhiều năm nay hồ không chứa được đến mực nước dâng bình thường 24,4 mà có khi phải khai thác xuống dưới mực nước chết. Do đó việc cung cấp nước tưới cho nông nghiệp bị ảnh hưởng rất nhiều. Ông Nguyễn Trường Xuân, chủ tịch hội đồng thành viên công ty TNHH một thành viên quản lý khai thác dịch vụ thủy lợi nhấn mạnh:

Rõ ràng việc TPHCM có nguy cơ bị ngập từ việc xả lũ của Hồ Dầu Tiếng là có thật, theo thiết kế ban đầu, Bộ thủy lợi cho phép hồ được xả lũ với tốc độ 2.800 mét khối/ giây nhưng từ khi vận hành đến nay chỉ một lần duy nhất do sự cố cửa van vào năm 1984 với tốc độ 600 mét khối/ giây mà nhiều khu vực ở TPHCM đã chìm trong nước. Năm 2008 có một đợt xả lũ ngắn trong vài giờ với lưu lượng 600 mét khối/ giây kết hợp với mưa và triều cường đã gây ngập úng trong nội và ngoại thành TPHCM Ông Phan Khánh, Hội khoa học thủy lợi TPHCM cho rằng dù TPHCM đã có đê bao và cống ngăn triều cũng không thể chịu được mức phân lũ vượt quá 800 mét khối/ giây nếu xả lũ theo đúng công suất thiết kế thì TPHCM chắc chắn sẽ chìm trong biển nước. Đây là một nguy cơ treo lơ lửng trên đầu đòi hỏi phải có những giải pháp cấp bách.
Về chất lượng nước sinh hoạt cung cấp cho TPHCM và các vùng phụ cận. Nguy cơ ô nhiễm từ các lồng bè nuôi cá trong hồ, tình trạng khai thác cát bừa bãi cũng như nước thải sinh hoạt, chăn nuôi và nước thải công nghiệp không qua xử lý của những hộ dân và nhà máy quanh khu vực hồ thậm chí đắp chặn một số khu vực thành ao nhà để khai thác cá, nuôi trồng thủy sản khiến chất lượng nước hồ giảm dần theo thời gian. Bà Đoàn Nguyễn Thùy Trang, đại biểu quốc hội trong chuyến khảo sát hồ Dầu Tiếng gần đây cảnh báo:
Ông Xuân bày tỏ khó khăn với cương vị là chủ hồ nhưng công ty chỉ quản lý, phân phối cung cấp lượng nước trong hồ còn UBND các tỉnh mới chịu trách nhiệm chính trong việc quản lý và bảo vệ hồ chứa. Dù vậy, việc phối hợp kiểm tra rất lỏng lẻo. Hồ nằm trên diện tích của 3 tỉnh, nhưng công ty không thể chế tài để xử phạt, ngăn chặn những hành vi vi phạm pháp lệnh khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi mà chỉ lập biên bản gửi các địa phương, mỗi địa phương lại có cách xử lý khác nhau, thiếu sự phối hợp chặt chẽ. Một địa phương kiểm tra thì chủ bè sẽ lợi dụng vùng giáp ranh để chạy qua chạy lại, với những trang trại nuôi heo quy mô lớn rộng hơn 1 kilomet vuông thải thẳng xuống hồ, mùa nước kiệt bốc mùi hôi thối nồng nặc, công ty cũng chỉ có thể gửi văn bản đến địa phương đề nghị xử lý nhưng cũng không được quan tâm giải quyết triệt để.
Theo các chuyên gia để tránh nguy cơ mất an toàn cho vùng hạ lưu cần nhanh chóng thực hiện một số việc như tính toán lại lượng nước tưới được điều tiết từ hồ Dầu Tiếng cho các địa phương. Bên cạnh đó, cần phải gia cố lại đê bao Hồ và đẩy nhanh tiến độ các công trình chống ngập tại TPHCM dự phòng cho phương án xả lũ. Ngoài ra, đề nghị các bộ ngành có liên quan sớm chỉ đạo hoàn chỉnh quy trình vận hành chính thức của hồ Dầu tiếng vì từ trước đến nay vẫn chỉ là quy trình tạm. Bên cạnh đó, nhất thiết xây dựng quy chế phối hợp giữa các cơ quan đơn vị có liên quan tránh tình trạnh cha chung không ai khóc như hiện nay. Các nhà khoa học kiến nghị trong thời điểm tích nước từ tháng 11 đến tháng 3 nên giữ mức nước trong hồ là 23,1 mét thay cho 24,4 mét như hiện nay, có như vậy khi gặp lũ tương tự năm 2008 thì hồ chỉ cần xả lũ ở mức 300-400 mét khối/ giây là đủ./.