Tin tức |
| Thực phẩm chức năng được giới thiệu chăm sóc da, móng và tóc của Vision. Ảnh: vision |
Ở Việt Nam thực phẩm chức năng tuy mới xuất hiện gần đây trong sự đón nhận dè dặt của dân chúng nhưng nó cũng đã lan dần đến cả những vùng quê hẻo lánh. Tâm lý đám đông truyền tai nhau cũng làm cho Việt Nam trở thành "miền đất hứa" cho kiểu bán hàng đa cấp. Những vấn nạn xã hội về môi trường, nổi ám ảnh về vệ sinh an toàn thực phẩm và nỗi lo về sức khoẻ bệnh tật khiến cho thực phẩm chức năng trở thành niềm hy vọng cho nhiều người. Tuy nhiên, cần có sự hiểu biết đúng đắn về thực phẩm chức năng để có thái độ hành xử đúng đắn, không bài xích và cũng không quá mê muội. Tình trạng loạn quảng cáo và kinh doanh thực phẩm chức năng thời gian qua còn cho thấy có sự bất cập trong khâu quản lý của Bộ Y tế.
Rất nhiều trường hợp đặt trọn niềm tin vào thực phẩm chức năng mà coi nhẹ việc thay đổi thói quen ăn uống, cải thiện điều kiện sống dẫn đến hệ lụy chẳng những không ngăn ngừa được nguy cơ bệnh tật mà ngược lại còn khiến cho sức khoẻ suy giảm nặng nề hơn. Chị Lê Thị Châu, một khách hàng từng quá tin vào thực phẩm chức năng cay đắng nói: "Người ta nói uống vô sẽ mập mạp, ăn được, lên cân đằng này uống vào cứ mệt mệt, say say, nếu không ăn thêm cơm muốn lả người đi, họ không nói là thuốc đặc trị bệnh gì, chỉ là ăn được, ngủ được giúp khỏe mạnh, uống một thời gian sẽ hồi phục sức khỏe".
Chính vì nhiều loại thực phẩm chức năng khi quảng cáo công dụng đã được "thổi phồng" quá mức, sản phẩm một đằng, quảng cáo một nẻo, thậm chí có loại chỉ có tác dụng hỗ trợ nâng cao sức đề kháng, nhưng quảng cáo như thần dược, chữa được bách bệnh... Trong vai người cần mua thuốc điều trị suy nhược cơ thể, chúng tôi được anh Nguyễn Ngọc Thông, người bán hàng đa cấp cho hãng Vision giới thiệu một loại thực phẩm chức năng D4X My UnitDose với giá 2.496.000 đồng/toa/tháng, gồm 90 gói dạng sữa uống ngày 3 gói, mà theo anh thì nếu người mập uống loại này sẽ có tác dụng tự động đốt cháy mỡ thừa làm cho ốm xuống, còn nếu người nào gầy yếu nó sẽ tự động điều tiết làm cho mập lên, đặc biệt còn điều trị được rất nhiều bệnh nan y khác… Nói chung theo như anh nói thì đó là thuốc tiên: "Vision của Pháp có tác dụng vừa khỏe mạnh vừa có thể chữa bệnh, mấy người bị tiểu đường người ta uống khỏi, ung thư giai đoạn đầu cũng chữa được rất nhiều bệnh. Tại sao mà nó chữa được nhiều bệnh vì nó có bốn chức năng thứ nhất là đào thải độc tố, thứ hai là bổ sung vitamin, nâng cao hệ miễn dịch giúp trẻ hóa tế bào, chống căng thẳng thần kinh. Nó điều trị tận gốc luôn, bệnh nhẹ chữa chừng 3 tháng, tiểu đường chữa khoảng 6 tháng, ung thư thì ba bốn tháng gì đấy".
Khác với những lời nói không có cơ sở của anh Nguyễn Ngọc Thông, anh Nguyễn Trung Sinh, người từng tham gia vào đội ngũ bán hàng đa cấp này cho biết, những người làm nghề này chỉ bán được cho những người thân, người quen trong thời gian ngắn sau đó là bỏ nghề vì người ta sẽ phát hiện ra tác dụng không như quảng bá: "Thật ra thực phẩm chức năng không có chức năng chữa bệnh như người ta nói, mà nó chỉ như thực phẩm hỗ trợ thôi chứ không giống như một loại thuốc như người bán hay quảng cáo của người bán hàng khiến người tiêu dùng nhầm lẫn khi mua về uống đôi khi không khỏi bệnh mà đôi khi còn nặng hơn, do tin đó là thuốc chữa bệnh nên bệnh càng ngày càng nặng hơn".
Nhiều người bệnh thường có tâm lý “có bệnh thì khấn vái tứ phương”, khi đã ở vào hoàn cảnh đó thường dễ tin vào những quảng cáo về “thần dược”. Đây chính là yếu tố tâm lý được những người làm quảng cáo với mục đích thương mại triệt để khai thác cho mục đích kinh doanh kiếm lời phi đạo đức... Chị Nguyễn Mỹ Quyên, ngụ ở Bình Thạnh cho biết, được vài người quen giới thiệu uống thuốc canxi chống loãng xương hiệu quả và một loại thực phẩm chức năng hỗ trợ giúp ăn ngon, ngủ ngon, chị mua về dùng và kết quả là bị chóng mặt và ói mửa liên tục, cơ thể phù nề, chị kể: "Uống thực phẩm chức năng mập lên mà dạng mập nước nhìn phù, sưng sưng, một hộp mua mấy trăm ngàn, đắt lắm. Uống thì nhìn mập lên, mà mập không có khỏe mạnh mà giống mập bệnh, uống lần nào cũng chóng mặt, buồn nôn hết mà uồng cũng có tác dụng gì đâu".
Thực tế cho thấy, tuy không được coi là thuốc nhưng thực phẩm chức năng cũng có khả nảng gây dị ứng cho người dùng từ nhẹ đến nặng, thậm chí gây sốc phản vệ nguy hiểm đến tính mạng. Mặt khác nếu hiểu thực phẩm chức năng là vô hại rồi dùng quá nhiều, dùng kéo dài liên tục nhiều tháng nhiều năm thì ngoài việc tốn kém tiền bạc còn mang lại nhiều tác hại không nhỏ.
Theo dược sỹ Trần Kim Thanh, công ty cổ phần Dược 3/2 cho biết: Thực phẩm chức năng được biết đến là sản phẩm mang lại lợi ích dinh dưỡng một cách tự nhiên, có tác dụng phòng, chống bệnh tật và tăng cường đề kháng cho cơ thể nhờ các chất chống oxy hóa, chống lão hóa, kéo dài tuổi thọ, giảm nguy cơ bệnh tật, hỗ trợ làm đẹp, hỗ trợ điều trị rất nhiều chứng và bệnh. Do đó, việc “thần thánh hóa” thực phẩm chức năng với công dụng chữa bách bệnh, đã khiến nhiều người có thói quen sử dụng vô tội vạ các loại thực phẩm này với quan niệm “không bổ ngang thì cũng bổ dọc” gây thiệt hại cho những nhà sản xuất chân chính. Mặt khác, thực phẩm chức năng cũng giống như những loại thực phẩm ta ăn uống hàng ngày và phải dùng trong một thời gian dài mới phát huy hiệu quả chứ không hề có tác dụng nhanh chóng như giới thiệu.
Những hiểu biết không đúng đắn có thể khiến người dùng thực phẩm chức năng bỏ quên bữa ăn thông thường, lấy thực phẩm chức năng thay thế cho nguồn dinh dưỡng từ những thực phẩm tự nhiên. Sự nguy hại còn lớn hơn nếu người tiêu dùng lấy thực phẩm chức năng thay thế thuốc chữa bệnh. Sự ngộ nhận này có nguyên nhân từ những quảng cáo thổi phồng quá mức và những chế phẩm thực phẩm chức năng được sản xuất và đóng gói tương tự như các dược phẩm. Trong khi đó các ban ngành liên quan đang nỗ lực trong việc bảo vệ người tiêu dùng nhưng liệu nó có khả thi khi người tiêu dùng vẫn chưa hình thành được ý thức hiểu đúng về vai trò của thực phẩm chức năng hay không? Vấn đề này chúng tôi sẽ nói trong phần 2 của loạt bài này với nhan đề “Rất cần sự quản lý thực phẩm chức năng”.