Những người giữ ấm mộ liệt sĩ

Chúng tôi đến thăm Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố vào những ngày tháng Bảy, khi cả nước đang cùng hướng về những người con anh hùng của quê hương - những người đã hy sinh cuộc sống hay một phần thân thể cho ngày hòa bình hôm nay. Bên cạnh những luống hoa, thảm cỏ xanh mướt, từng dòng người vẫn hàng ngày trang nghiêm, thành kính thắp những nén hương tri ân đến hương hồn các anh hùng, liệt sĩ…

Trò chuyện với chúng tôi, ông Trần Xuân Hòa, Trưởng Ban quản trang của Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố vẫn không ngừng nhận điện thoại từ thân nhân liệt sĩ gọi về. Ông cười nói: dù những ngày này có bận rộn, nhưng cả ông và tập thể Ban quản trang đều thấy rất vui khi góp được một phần cho việc gìn giữ nơi yên nghỉ của các liệt sĩ được khang trang, sạch đẹp. Với gần 25 năm gắn bó với công việc, ông Hòa là một trong những người có thâm niên làm việc lâu nhất tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố, vì thế ông đã chứng kiến không ít những câu chuyện cảm động về tình người còn sống với người đã khuất. Có những gia đình hàng chục năm nay, năm nào cũng lặn lội từ những miền quê xa xôi lên TP.HCM để tìm mộ liệt sĩ. Nhiều lúc nhìn các mẹ tóc đã bạc phơ, chân đã yếu, lẩn thẩn đi giữa những hàng mộ liệt sĩ chưa biết tên, ông Hòa không khỏi cảm thấy bùi ngùi, xót xa. Rồi có những bà mẹ mấy chục năm mới có điều kiện đi tìm con, vừa đến nghĩa trang là òa khóc nức nở khiến người xung quanh không cầm được nước mắt. Và còn nhiều, nhiều lắm những câu chuyện cảm động làm rưng rưng nước mắt như thế, khiến ông Hòa nhớ mãi không quên…

Là người từng vào sinh ra tử trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông Trần Xuân Hòa hiểu rất rõ những đau thương, mất mát của chiến tranh. Ông tâm sự, mình may mắn còn lành lặn trở về nên lúc nào cũng đau đáu một nguyện vọng, đó là trả lại tên cho hàng ngàn liệt sĩ đang nằm lại nơi đây. Hiện nay, Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố có trên 14.000 mộ liệt sĩ, trong đó có gần 2.500 mộ chưa biết tên. Những năm gần đây, nhiều gia đình liệt sĩ đã tìm mọi cách để xác định nơi yên nghỉ của người thân, tuy nhiên theo ghi nhận của Ban quản trang thì số liệt sĩ được trả lại tên vẫn rất ít, chưa đến 100 người. Và dù gia đình có quả quyết phần mộ liệt sĩ chưa biết tên đó là thân nhân của mình thì Ban quản trang cũng phải hết sức cẩn thận rà soát, kiểm tra, giám định ADN. Vậy nên, mong ước về một “ngân hàng gen” luôn cháy bỏng trong tâm thức của những thành viên Bản quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố. Có “ngân hàng gen” này, có lẽ nhiều gia đình sẽ bớt vất vả hơn trong hành trình tìm lại thân nhân. Tuy vậy cho đến nay mong ước đó vẫn chưa thành hiện thật, vì thật ra có những liệt sĩ qua nhiều năm hài cốt cũng không còn, cũng không có di vật gì mang theo nên rất khó để lấy mẫu đối chiếu. Ông Trần Xuân Hòa, Trưởng Ban quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố chia sẻ:

Hiểu rõ sự mất mát thiêng liêng của những người đã hi sinh cho hòa bình của đất nước, thế nên những nhân viên của Ban quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố luôn tự nhắc nhở: công việc của mình phải làm bằng cả cái tâm trong sáng nhất. Hiện nay có 120 nhân viên đang làm việc tại nghĩa trang, trong đó có 44 người tự nguyện tham gia quét dọn, chỉnh trang phần mộ của các liệt sĩ. Mỗi sáng sớm đều đặn từ thứ 2 đến thứ 7, các công nhân lại đến chăm chút từng phần mộ. Những luống hoa, thảm cỏ xanh mướt, những bóng cây mát mẻ phủ bóng đều có bàn tay chăm sóc tỉ mỉ của nhân viên nghĩa trang. Chị Lê Thị Bảy - người đã có gần 20 năm gắn bó với công việc chăm sóc mộ chí liệt sĩ chia sẻ, ban đầu đến với công việc này vì mưu sinh, nhưng về sau chị càng thấm thía về ý nghĩa của công việc mình đang làm. Chị Lê Thị Bảy bộc bạch:

Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM nay đã trở thành niềm tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố trong công tác đền ơn đáp nghĩa. Nơi đây cũng trở thành môi trường giáo dục lý tưởng, truyền thống cho học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên khi đến tham quan, dã ngoại. Hằng năm, cứ vào những dịp lễ lớn và Tết Nguyên Đán, hơn 14.000 mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ TPHCM đều được dâng hoa và thắp nén hương trầm. Trước khi chia tay chúng tôi trở về, ông Trần Xuân Hòa, Trưởng ban quản trang Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố tâm sự: Hiện nay trên cả nước có khoảng hơn 300.000 liệt sĩ chưa có mộ, hơn 300.000 mộ liệt sĩ chưa có tên. Hy vọng rằng trong tương lai, những tiến bộ khoa học sẽ có thể giúp tìm lại tên cho các liệt sĩ, đó cũng chính là sự tri ân ý nghĩa nhất đối với những người con anh hùng của đất nước - những người mãi mãi sống trong lòng dân tộc Việt Nam./.