Sau một năm Luật người khuyết tật có hiệu lực

(VOH) - Luật người khuyết tật (NKT) có hiệu lực từ ngày 01/01/2011, trên cơ sở kế thừa Pháp lệnh người tàn tật và các văn bản hiện hành có liên quan, tiếp thu vận dụng có chọn lọc các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết, tham gia, đảm bảo phù hợp với điều kiện KT-XH của Việt Nam. Đây là bước tiến quan trọng thể chế hóa đầy đủ và toàn diện các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về NKT nhằm tạo môi trường pháp lý, điều kiện, cơ hội bình đẳng, không rào cản đối với NKT trên cơ sở tiếp cận và đảm bảo quyền của NKT, quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước, gia đình và xã hội trong việc xóa bỏ rào cản và đảm bảo các điều kiện để NKT hòa nhập xã hội như những ngưởi bình thường khác.

Luật NKT đã thể hiện tính nhân văn sâu sắc cũng như tinh thần tương thân tương ái của dân tộc ta. Thế nhưng, đến nay đã gần một năm sau khi Luật NKT được ban hành và có hiệu lực mà những văn bản dưới luật, những hướng dẫn thực hiện luật vẫn chưa được ban hành. Anh Trần Bá Thiện, một người khiếm thị ngụ tại quận Bình Thạnh, qua trò chuyện với chúng tôi, khi được hỏi về những thay đổi từ khi Luật NKT được ban hành và có hiệu lực đến nay thì anh có nhận thấy được những thay đổi gì không, anh Bá Thiện chia sẻ: "Luật mới ra khó mà phân biệt được những cái NKT đang hưởng thụ ngày hôm nay là nhờ vào cái nào. Ngoại trừ cái rõ nét nhất là vấn đề trợ cấp xã hội cho NKT. Những vấn đề khác như là quyền được đi học, quyền được tiếp cận giáo dục của NKT, hoặc là quyền được tiếp cận thông tin, giao thông, thì khó nói lắm".

Chị Nguyễn Thị Kim Yến ở Biên Hòa, Đồng Nai bộc bạch thêm về những thắc mắc của mình: "Có một điều tôi cũng thắc mắc lắm, được biết là NKT được sự hỗ trợ 1 tháng là mấy trăm ngàn, như tôi bị hỏng hết 2 chân, bây giờ thì hai tay cũng rất là yếu, thì được hưởng 1 tháng hai trăm tư, mà cũng có người bị nhẹ hơn tôi mà người ta được hưởng 1 tháng bốn trăm tám, cái này thắc mắc lắm mà tôi cũng không biết hỏi ở đâu".

Về vấn đề này, trong Luật NKT cũng có nêu rõ việc xác định tình trạng thương tật của NKT để có thể hưởng mức trợ cấp đúng với mức độ khuyết tật của mình. Nếu Luật NKT sớm được hướng dẫn thực hiện thì có lẽ những thắc mắc đơn giản của những NKT như chị Kim Yến sẽ không phải là vấn đề lớn mà chị đã không biết phải hỏi ai. Bên cạnh đó, Xã hội hóa công tác xã hội là một điểm son của thành phố, nhằm thúc đẩy, tạo điều kiện cho các cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước tham gia hoạt động chăm lo cho NKT, người có hoàn cảnh đặc biệt, thắp sáng ở mỗi NKT niềm tin yêu và ý chí vươn lên trong cuộc sống, đặc biệt là chương trình vui chơi giải trí cho NKT có sự tham gia của các doanh nghiệp. Ông Đoàn Minh Tuấn - phó tổng giám đốc công viên văn hóa khu du lịch Suối Tiên cho biết: "Để cho NKT tự tin hòa nhập cộng đồng thì chúng ta phải thể hiện sự quan tâm, nhưng cái quan tâm đó nó phải đi vào thành luật, thành một điều khoản cụ thể. Xã hội chúng ta ngày càng phát triển và từ đó chúng ta phải chăm sóc NKT như thế nào. Tôi nói ví dụ như năm nay có luật rồi đó, nhưng mà theo tôi biết thì đến giờ phút này qua một năm ban hành luật thì cũng chưa có cái văn bản dưới luật nào, những nghị định hay những chính sách cụ thể nào để thể hiện cụ thể hóa luật đó".

Và điều 4 luật NKT cũng qui định về việc NKT được quyền được chăm sóc, nhưng trên thực tế hiện nay NKT vẫn còn chịu nhiều thiệt thòi từ sự thờ ơ của xã hội, nhất là việc tham gia giao thông, các dịch vụ văn hóa, dịch vụ khác phù hợp với dạng tật và mức độ khuyết tật. Vì vậy họ chỉ mong muốn rằng: "Là NKT tôi mong muốn lớn nhất là làm sao có sự tham gia của giới khuyết tật ở trong các mức độ thi hành luật. Ví dụ như từ khâu ban hành các chính sách của thành phố mình nên có sự tham gia của 1 số chuyên viên là NKT, để có tiếng nói của họ trong việc ban hành chính sách có liên quan đến NKT. Khâu thứ 2 là khâu thực hiện chính sách thì cần có sự tham gia của NKT nhiều hơn, tại vì họ mới phản ánh đúng được nhu cầu và lợi ích của họ".

Không chỉ có NKT mong mỏi những điều trong Luật NKT được thực thi mà doanh nghiệp cũng vậy. Ông Đoàn Minh Tuấn nói: "Như chúng ta biết đối với NKT các vấn đề học hành, việc làm, đi lại, chăm sóc y tế hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn, tôi mong rằng trong thời gian tới, những văn bản dưới luật sớm được ban hành để NKT ngày càng được chăm sóc tốt hơn nữa, nó cũng tương xứng với tình hình xã hội chúng ta ngày càng phát triển đi lên".

Trao đổi xung quanh vấn đề này, ông Lê Chu Giang, Trưởng phòng bảo trợ xã hội - Sở lao động thương binh xã hội thành phố, cho biết: "Khi Luật NKT có hiệu lực thì đến nay trung ương cũng có dự thảo, nghị định cũng như thông tư để hướng dẫn luật NKT, chúng tôi cũng tham gia góp ý trong văn bản này. Nhưng song song đó trong năm 2011 thì Sở lao động cũng chủ động trong việc này, tức là khi luật có hiệu lực thì chúng tôi cũng tiếp tục triển khai thực hiện một số chương trình chính sách mà các văn bản vẫn còn hiệu lực, thí dụ như về công tác dạy nghề, công tác giaó dục hòa nhập cho trẻ khuyết tật, những hoạt động về vui chơi giải trí, hoạt động về chương trình an sinh xã hội, các vấn đề về tiếp cận cho NKT đối với giao thông, công trình xây dựng cũng đã triển khai. Tuy nhiên để chủ động hơn nữa thì chúng tôi cũng đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân thành phố để có chỉ đạo cho từng sở, ngành để chủ động tham mưu cho ủy ban theo chức năng, nhiệm vụ để triển khai Luật NKT mà trong đó quy định từng ngành từng lĩnh vực phải có trách nhiệm để kịp thời cho NKT ở trên địa bàn thành phố HCM có thể tiếp nhận, được hưởng những chính sách quy định trong Luật NKT".

Thưa quý vị ! Người khuyết tật vốn đã chịu nhiều thiệt thòi trong cuộc sống. Và trong Luật người khuyết tật có rất nhiều điều khoản qui định mà đáng ra NKT đã được hưởng thụ. Nhưng, đến nay họ vẫn chưa biết gì về những đặc quyền dành riêng cho mình. Vì vậy, thiết nghĩ trong thời gian tới các cơ quan chức năng cần sớm ban hành một Nghị định hướng dẫn dưới Luật thật rõ ràng, nhằm giúp NKT đảm bảo được quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của mình với cộng đồng.