Tin tứcSinh viên bán hàng đa cấp và những hệ lụy
(VOH) - Một công việc bán thời gian, không yêu cầu trình độ, kinh nghiệm, môi trường lám việc năng động, cạnh tranh, có cơ hội phát triển bản thân. Thích hợp với sinh viên, người nội trợ, cơ hội tăng thu nhập từ 3 triệu đến 10 triệu/tháng. Đó là những lời quảng cáo có cánh vân thường được các công ty bán hàng đa cấp chiêu dụ nhân viên mới tham gia vào đường dây. Trước viễn cảnh đầy hứa hẹn mà các công ty đưa ra, ngày càng có nhiêu sinh viên bị cuốn và hình thức kinh doanh này và đã cớ không ít sinh viên vỡ mộng khi thực tế không như mạng muôn.
Trong vai sinh viên bắt đầu tập sự bán hàng đa cấp, Thuỳ Linh thử thâm nhập vào mạng lưới này.
Mặc dù, đã xác định ngay từ đầu là chỉ đi theo một người bạn cho biết nhưng khi tham gia buổi nói chuyện của công ty Thiên Ngọc Minh Uy người viết cũng phần nào cũng thấy hấp dẫn bởi những lời thuyết phục của những người đi trước vì nghe sao việc kiếm tiền sao mà đơn giản quá. Chỉ cần bỏ ra 3 triệu động mua máy ozon của công ty, lập tức bạn sẽ trở thành người của công ty mà không phải thông qua thủ tục xin việc hay ký một hợp đồng lao động nào. Biết số tiền là không nhỏ đợi với sinh viên nên các “chuyện gia” kiên trì tiếp tục bày vẽ cho những người mới nhập môn như tôi cách có đủ 3 triệu như: mượn tiền bạn bè, người thân, mới người một ít và cơ hội hoàn cả vốn lẫn lãi là hoàn toàn trong tầm tay nếu như bạn tiếp tục giới thiệu những người bạn mới tham gia, và trở thành nhân viên kinh doanh thuộc mạng lưới của mình và mình nghiễm nhiên trở thành sếp, mạng lưới càng đông, hơn hàng càng nhiều.
Với Thanh Tuyền, sinh viên năm 4 Đại học Mở TPHCM, cô cũng bị hấp dẫn bởi lời rao: công việc đơn giản, không mất nhiêu thời gian và thêm nữa đây là cơ hội để thực tập những gì đã hợp trong ngành Tài chính ngân hàng. Cũng như những người khác, đến khi tiếp xúc thực tế, Tuyền lại không bán được sản phẩm:
Nhưng may mắn hơn những sinh viên khác, Tuyền đã rút lui sớm nên thiệt hại không nhiều. Tuyền cho biết, không ít sinh viên đã phải bỏ học để trốn nợ, ôm một mớ sản phẩm không biết làm gì, bán thì không ai mua. Thậm chí, có những sinh viên không vay mượn được tiền ai, lấy cả tiền học phí mua hàng để được tham gia mạng lưới. Đến khi hàng không bán được, mà học phí đã đến hạn nộp bị cấm thi, đình chỉ học tập là chuyện không phải hiếm. Có sinh viên vì muôn thăng cấp nhanh, phải lao vào đầu tư, ảnh hưởng đến kết quả học tập. Huyền Trân - sinh viên trường ĐH Ngoại Thương tâm sự
Không chỉ mất tiền, thời gian, bán hàng đa cấp còn mang lai cho những “nạn nhân” những ảnh hưởng tâm lý nhất định. Tâm lý xấu hổ với bạn bè, người thân khi lôi kéo họ vào công việc hoặc những chịu nổi những lời trách móc của họ. Với Huyền Trân, một thời gian dài sau khi cô thoát ra vang xoáy đa cấp, cô vẫn bị ám ảnh khá nặng nê, mang cảm giác như mình đi “lừa” người khác.
Thực chất những hình mẫu sinh viên bán hàng thành đạt được các công ty đưa ra chiêu dụ là có thật, nhưng sô đó chỉ đếm được trên đầu ngón tay và họ phải nỡ lực rất rất nhiều để đạt được những vị trí đó. Từ khi còn học năm 2 Đại học Hoa Sen, Ngọc Hà đã bắt đầu làm quen với công việc bán hàng đa cấp cho một công ty bán hàng đa cấp nổi tiếng. Với những nỗ lực đạt được, hiện Hà 1à nhân viên giám sát quản lý của công ty Lô Hội, cớ thể nói Hà là một trong số ít những sinh viên thành công trên con đường kinh doanh đa cấp. Bán hàng đa cấp là một công việc kinh doanh, nên nó đời hởi những tố chất khác nhau từ một người kinh doanh. Dơ đó, nếu những cớ những am hiểu nhất định thì rất dễ thất bại. Ngọc Hà chia sẻ:
Cũng với quan điểm tương tự và cũng là một trong những người kinh doanh đa cấp thành công Diệp Thị Hạnh - Khoa Kinh Tế (ĐHQG TP.HCM) cho biết:
Rõ ràng, để tham gia một công việc, cần phải có sự am hiểu nhất định nhưng trên thực tế, khi tham gia vàơ mạng lưới các sinh viên rất ít được tư vấn cụ thể thực chất công việc mình đang làm là gì. Sau một thời gian dài tìm hiểu và nhập cuộc nhưng đến nay Thanh Tuyền vẫn còn nhiều mập mờ về công việc này:
Thật vậy, tham gia nhiều buổi nói chuyện do các công ty tổ chức, chúng tôi nhận thấy một điều: Thực chất đó chỉ là những buổi chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu những người kinh doanh thành đạt trong nghề, và bày cách sinh viên lôi kéo, dẫn dụ người thân của mình tham gia mạng lưới. Họ luôn ra rả đảm bảo sẽ đứng về phía bạn, luôn hô hào giúp bạn thành công, nhưng đến khi bạn bỏ tiền ra mua hàng, bạn phải tự bơi trong mớ kinh nghiệm ít ỏi để gạ bán cho được những sản phẩm đó.
Trở thành tư vấn viên, để có cơ hội mua những sản phẩm cao cấp với giá gốc, được hưởng phần trăm lợi nhuận tức thì trên doanh số bán hàng.
Chủ động được thời gian và khối lượng công việc và có cơ hội tham gia đào tạo trong môi trường quốc tê .... Với những điều kiện đưa ra hết sức phù với hoàn cảnh như vậy khiến ngày càng có nhiều sinh viên tham gia. Cứ 10 sinh viên được hỏi thì có đến 5 sinh viên thừa nhận đã từng tham gia mạng lưới bán hàng đa cấp và hầu hết đều “hú hồn” khi may mắn đây cấp phần “rủi ro” đó cho người khác để nhanh chóng rút ra khởi mạng lưới. Sau một thời gian, đa số nhận ra rằng các công ty đang thổi phồng mức độ thành công của nó.
Theo tìm hiểu, hiện nay, có khoảng hơn 30 công ty tổ chức bán hàng theo mô hình đa cấp, thế nhưng chỉ mới 16 công ty được cấp giấy phép kinh doanh. Nhưng với sinh viên, đối tượng tham gia chủ yếu của loại hình này, làm sao có thể nhận ra đâu là công ty kinh doanh đa cấp chân chính, đâu là công ty giả danh núp bóng? Ông Quách Hải Đạt, phó giám đốc Trung tâm hỗ trợ sinh viên TPHCM đã đưa ra những lời khuyên tích cực cho sinh viên trong việc kinh doanh đa cấp:
Cũng theo ông Đạt thì trong thời gian qua, đã có khá nhiêu công ty bán hàng đa cấp đặt vấn đề nhờ bộ phận việc làm của Trung tâm tuyển dụng giúp sinh viên tham gia mạng lưới nhưng Trung tâm đều từ chối. Hiện nay, Trung tâm hỗ trợ sinh viên TP cũng như các trường đại học, cao đẳng đều có hoạt đứng tư vấn, giới thiệu việc làm cho sinh viên. Đây là những địa chỉ tin cậy sinh viên có thể tìm đến và lựa chọn công việc phù hợp. Kinh doanh đa cấp - cũng như những công việc khác- khi tham gia phải có sự am hiểu nhất định, nếu không “tiền mất-tật mang”, nhất là trong bối cảnh có những công ty đa cấp núp bóng để lứa đảo bán hàng kém chất lượng.
Thùy Linh