Tin tức |
| Luật sư đang làm nhiệm vụ tại một phiên tòa ở TAND TP.HCM. Ảnh: HTD/Phapluat TPHCM |
Với vị trí đặc biệt là đầu tàu kinh tế, trung tâm giao dịch quốc tế của cả nước và khu vực, là nơi nghề luật sư ra đời sớm so với nhiều địa phương trên cả nước nên TPHCM cũng là địa bàn mà hoạt động hành nghề luật sư có nhiều thuận lợi nhất. Từ năm 2007 - 2012, các tổ chức hành nghề luật sư thuộc Đoàn Luật sư thành phố đã thực hiện trên 11.000 vụ việc tham gia tố tụng, hơn 27.000 vụ việc tư vấn pháp luật, và trên 11.000 dịch vụ pháp lý. Tuy nhiên trên thực tế, phần lớn các tổ chức hành nghề luật sư chỉ cung cấp các dịch vụ pháp lý truyền thống là tham gia tranh tụng và các vụ việc pháp lý dân sự, đất đai. Trong khi các lĩnh vực hành nghề pháp lý khác như lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài thì đại đa số các tổ chức hành nghề không thực hiện, không có điều kiện hay không đủ năng lực chuyên môn và vốn ngoại ngữ, hoặc không có được các tiền lệ hồ sơ tham khảo vốn là các yêu cầu tiên quyết để các luật sư và tổ chức hành nghề luật sư tham gia vào lĩnh vực chuyên biệt này.
Vào thời điểm Việt Nam trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đội ngũ luật sư còn yếu và thiếu về số lượng và năng lực để phục vụ cho việc phát triển giao thương quốc tế. Theo số liệu thống kê của Bộ Tư pháp, tại thời điểm đó, chỉ có 1,2% số luật sư có thể sử dụng tiếng Anh thành thạo trong hoạt động chuyên môn, có thể tham gia thương lượng, đàm phán và giải quyết tranh chấp trực tiếp bằng tiếng Anh. Trong tổng số 1.500 tổ chức hành nghề luật sư tại Việt Nam, chỉ có khoảng 10 - 15 tổ chức luật sư trong lĩnh vực thương mại quốc tế được thị trường quốc tế biết đến. Trong khi đó, chương trình đào tạo nghề luật sư ở Học viện Tư pháp mới chỉ trang bị các kỹ năng chung và kỹ năng hành nghề của luật sư trong một số lĩnh vực phổ biến như tranh tụng trong các vụ án dân sự, hình sự, hành chính, tư vấn các vụ việc kinh doanh thương mại, lao động, hành chính, mà chưa đề cập một cách toàn diện, chuyên sâu về kiến thức và các kỹ năng liên quan tới giải quyết các tranh chấp thương mại quốc tế. Phó Giáo sư Tiến sĩ luật Nguyễn Thái Phúc - Giám đốc Học viện Tư pháp thuộc Bộ Tư pháp nhận định:
Vậy đâu là lý do vì sao chúng ta chưa có được những tổ chức hành nghề luật sư có quy mô lớn và các tổ chức hành nghề luật sư có chuyên môn hóa cao như mong muốn? Tổng kết 5 năm thi hành Luật Luật sư của Đoàn Luật sư TP.HCM đã thừa nhận những mặt khó khăn trong việc xây dựng các hãng luật chuyên nghiệp và quy mô lớn tại TP.HCM.
Nguyên nhân đầu tiên là tinh thần hợp tác của các luật sư trong các công ty luật còn rất yếu, có một số công ty luật sau một thời gian hoạt động đã phát sinh mâu thuẫn sâu sắc, phải giải thể, mỗi người đi một ngả. Thực tế chứng minh là số lượng các vụ hợp tác, sáp nhập giữa các tổ chức hành nghề luật sư không được bao nhiêu, nhưng số các vụ chia tách thì rất nhiều.
Song song đó, hoạt động luật sư hiện nay cũng còn rất phân tán, trong tổng số gần 1.500 luật sư đăng ký hành nghề tại TPHCM thì đã có đến gần 1.200 tổ chức hành nghề luật sư, phổ biến là mỗi tổ chức chỉ có từ 1 - 2 luật sư. Quy mô các văn phòng luật hoặc công ty luật đa phần là nhỏ, cá biệt có một số tổ chức hành nghề chỉ có 1 người, không hoạt động hoặc hoạt động thua lỗ.
Nguyên nhân kế tiếp, đó là các luật sư chưa tiếp cận được phương pháp quản trị doanh nghiệp hiện đại để áp dụng vào việc điều hành, quản lý phát triển một công ty luật có quy mô lớn. Điều này có thể lý giải là do tập quán hành nghề riêng lẻ của luật sư và phù hợp với đặc điểm phát triển của thị trường, với cá nhân là đối tượng khách hàng chính. Tuy nhiên, trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, thị trường đã có nhiều thay đổi, số lượng khách hàng là doanh nghiệp tăng lên, quy mô và tính phức tạp của các giao dịch đòi hỏi dịch vụ pháp lý có tính chuyên nghiệp cao, chuyên môn hóa theo lĩnh vực pháp luật và có quy mô tập trung hơn. Để làm được điều đó, ngoài nhu cầu thị trường còn phụ thuộc chủ yếu vào năng lực phát triển và quản trị của luật sư và tổ chức hành nghề luật sư.
Theo dự thảo kế hoạch phát triển nghề luật sư đến năm 2020 của TP.HCM, mục tiêu đến năm 2020 trên địa bàn thành phố sẽ có 50 luật sư có khả năng tham gia vào lĩnh vực tư vấn và giải quyết tranh chấp quốc tế, phát triển ít nhất 4 tổ chức hành nghề luật sư có thương hiệu và uy tín trong khu vực cũng như trên thế giới. Nhiệm vụ này được thực hiện thông qua 3 giải pháp: Tập hợp các luật sư hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng nhóm, câu lạc bộ để chia sẻ kiến thức kinh nghiệm; tập huấn kiến thức pháp luật chuyên sâu về thương mại quốc tế cho đối tượng luật sư phục vụ hội nhập kinh tế quốc tế; xây dựng cơ chế khuyến khích, hỗ trợ các luật sư tham gia đào tạo theo đề án của Chính phủ, tự đào tạo ở nước ngoài và cơ chế sử dụng hiệu quả đội ngũ này. Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Nguyễn Hải Nam - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TPHCM, Ủy viên Hội đồng Luật sư toàn quốc cho biết:
Để hội nhập vào lĩnh vực luật quốc tế và xây dựng hình ảnh các công ty luật uy tín trên thị trường quốc tế, ngoài sự hỗ trợ từ các chính sách của Nhà nước, kế hoạch của các địa phương, thì mỗi luật sư và tổ chức hoạt động luật sư cũng phải ý thức xây dựng nền tảng chất lượng của dịch vụ, tác phong hành xử, tác nghiệp của luật sư sao cho chuyên nghiệp. Đặc biệt, vấn đề ngoại ngữ phải được chú trọng đầu tư, bên cạnh hoài bão của các luật sư trẻ. Nói như luật sư Nguyễn Gia Huy Chương - Giám đốc Điều hành Công ty Luật TNHH Phước và các cộng sự, thì đây là một công việc đòi hỏi cái tâm với nghề, cái tài tổ chức, và thời cơ phát triển hành nghề luật sư tại Việt Nam. Cộng đồng luật sư nếu muốn lớn mạnh và chuyên nghiệp thì phải có các tổ chức hành nghề luật sư lớn mạnh và chuyên nghiệp. Luật sư Nguyễn Gia Huy Chương nhấn mạnh:
Điều cuối cùng nhưng cũng không kém phần quan trọng, đó là thời gian. Chúng ta cần có thời gian và kế hoạch để cụ thể hóa các phương án và bước đi phù hợp cho việc phát triển nghề luật sư tại nước ta nói chung, TPHCM nói riêng. Để xây dựng được đội ngũ luật sư chuyên nghiệp như ngày hôm nay, chúng ta đã phải mất hơn 20 năm cho mở cửa thông thương kinh tế với thế giới và khoảng 7 năm cho nghề luật sư, kể từ Luật Luật sư năm 2006 ra đời. Và có lẽ, cũng phải cần ngần ấy thời gian nữa để các luật sư Việt Nam và tổ chức hành nghề của họ ngang tầm với các nước trong khu vực và trên thế giới.