Tin tức
10 mẫu phác thảo được đưa ra lấy ý kiến người dân hồi tháng 9/2013 (Ảnh: Dân trí)
Trong số 3 mẫu phác thảo đã đoạt giải của Cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa qua; mẫu tác phẩm của nhà điêu khắc Lâm Quang Nới có sự vượt trội; toát lên vẻ đẹp thanh cao, giản dị và gần gũi của Bác nên đã chính thức được chọn để tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện và triển khai thực hiện công trình.
Để hiểu rõ hơn về ý tưởng, tâm huyết, quá trình sáng
tác mẫu phác thảo này cũng như công tác triển khai thực hiện và thi công tượng
đài Bác; phóng viên VOH có cuộc trao đổi với tác giả - nhà điêu khắc Lâm Quang
Nới.
* Cảm xúc của ông như thế nào khi nhận được giải thưởng cho công trình quan trọng và đặc biệt ý nghĩa này?
Nhà điêu khắc Lâm Quang Nới: Tuy rằng tôi đã làm nhiều về tượng chân dung Bác Hồ nhưng đặc biệt là lần này tượng Bác được xây dựng tại trung tâm TP.HCM - Thành phố mang tên Người thì tôi có một cảm xúc rất đặc biệt.
Khi được mời tham gia sáng tác, có những đêm tôi không ngủ, phải suy nghĩ trăn trở rất nhiều, rất muốn làm thế nào đó để mình đạt được những kết quả nhất định. Đặc biệt, khi được biết Hội đồng nghệ thuật đã chấm chọn tác phẩm của mình thì thực sự hết sức bất ngờ, rất là vui và tự hào.
* Ông có thể chia sẻ thêm về ý tưởng cũng như là quá trình thực hiện, hoàn thiện mẫu phác thảo này?
Nhà điêu khắc Lâm Quang Nới: Trước cuộc thi, hầu hết ý kiến của mọi người đều muốn xây dựng một tượng Bác đứng và vẫy tay chào nhân dân. Một tiêu chí mà Ban lãnh đạo TP.HCM cũng đặt ra là tượng Bác phải thật giống, thật đẹp và phải khác lạ so với tượng Bác Hồ ở các địa phương khác.
Do đó, tôi có một suy nghĩ là hình tượng Bác đi, đứng, vẫy tay là điều chắc chắn mà mình sẽ thể hiện nhưng mỗi tư thế như thế thì nó cũng cần có cái khác lạ, ví dụ như động tác vẫy tay thì Bác sẽ vẫy như thế nào: vẫy cao, vẫy thấp, vẫy ngang hoặc là bàn tay xoay theo chiều nào cho phù hợp thì cũng cần sự tính toán.
Đặc biệt, tôi có một ý tưởng và suy nghĩ ít nhất trong 4 đêm là làm thế nào để hình tượng của Bác khác lạ. Thường là Bác mặc áo đại cán, tôi có xem rất nhiều tài liệu thì thấy trong đó Bác hay khoác một cái áo bên ngoài, cũng là áo đại cán. Khi Bác đi thăm một số đơn vị, trường học thì Bác khoác áo ngoài, thậm chí vào năm 1961 khi Bác về thăm lại quê hương Nghệ An thì Bác cũng khoác một cái áo ngoài.
Tôi đã nảy ra một ý tưởng và tôi mạnh dạn làm áo khoác, nếu làm xong mà thấy ổn thì dừng lại còn nếu không ổn thì bỏ ý tưởng đó đi. Tôi quyết định trong thời gian ngắn để giải quyết chuyện đó, khi mà đắp cái áo lên rồi thì tôi thấy được, do đó tôi dừng lại và nhận thấy hình tượng Bác đã khác so với các tượng khác. Và khi trình ra Hội đồng nghệ thuật thì được chấm chọn vào vòng chung kết.
Về phía lãnh đạo Thành ủy, UBND Thành phố thì các đồng chí cũng hết sức thận trọng. Thay vì trong cuộc thi, ở vòng loại thì tượng phác thảo được làm 0,6m và vào vòng chung kết là 1,2m theo đúng qui chế của Bộ ban hành thì ở đây các đồng chí lãnh đạo thận trọng hơn, có một sáng kiến là dừng lại tượng 1,2m và tổ chức thực hiện tượng 1,7m, cao bằng người thật của Bác. Các đồng chí cũng có sáng kiến là đưa nhóm 3 tác giả vào vòng chung kết đi tham quan ở Hà Nội, đến những nơi Bác sống và làm việc.
Đoàn chúng tôi đi tới đâu thì cũng được các đồng chí đón tiếp rất niềm nở, quan tâm rất sâu sắc và đặc biệt là dành cho chúng tôi những tài liệu rất quý, những tài liệu về Bác chưa từng được công bố và những hình ảnh rất đẹp, rất sinh động, rất đời thường của Bác. Đặc biệt, khi chúng tôi vào đến lăng Bác thì được Bộ Tư lệnh lăng đón tiếp và dành ưu ái cho chúng tôi với thời gian gần nửa tiếng để ngắm kỹ chân dung Bác. Trong điều kiện không được phép quay phim, chụp hình thì anh em phải xem kỹ để nhớ và về sáng tác.
Tôi cũng xem rất kỹ và sợ là quên, do đó mà ngay khi về tới TP.HCM, tôi đã tập trung vào việc nghiên cứu về chân dung Bác; nặn một chân dung Bác rất kỹ, sâu với tất cả những gì mình nhớ và nắm bắt được. Quả nhiên, khi làm như vậy thì cảm xúc dâng trào và khi làm ra chân dung thì bản thân tôi cũng rất là thích, rất là tâm đắc với việc mình làm và thấy rằng công tác nghiên cứu của mình như thế là phù hợp.
Mẫu tượng đài có mã số 15BH nhận được số phiếu cao nhất của Hội đồng xét chọn
Nhà điêu khắc Lâm Quang Nới: Mặc dù mình là người chủ động sáng tác nhưng ý kiến đóng góp của mọi người thể hiện trí tuệ của tập thể. Tất nhiên là không phải ai cũng có ý kiến đóng góp xác đáng nhưng khi mình cố gắng lắng nghe, tiếp thu và áp dụng vào trong việc sáng tác, thì sẽ nâng tác phẩm tượng đó lên. Đó là điều rất cần thiết, phải nói là có nhiều ý kiến hay, ví dụ như khi tôi nghiên cứu Bác đang nằm như ngủ thì cơ khối của Bác chuyển động theo một chiều hướng khác, nhưng khi làm tượng Bác đang đứng thì tất nhiên cơ thể sẽ chuyển động khác. Cũng sơ suất là do mình quá trung thành nên tượng làm khi đó cũng chưa đạt lắm, vấn đề này đã được Hội đồng nghệ thuật, người ngoài nhìn vào và phát hiện được liền. Tôi đã nghiên cứu kỹ lại và khi đẩy cơ khối lên một chút thì hiệu quả khác hoàn toàn. Do đó mà hiện nay chân dung của Bác rõ ràng đã hơn hẳn trước đây.
* Từ mẫu phác thảo này cho đến việc triển khai thi công tượng đài trong thực tế sẽ bao gồm những bước cụ thể như thế nào và tiến độ ra sao?
Nhà điêu khắc Lâm Quang Nới: Yêu cầu của các đồng chí lãnh đạo Thành phố đã nêu rõ trong các văn bản là đúc đồng loại tốt nhất và tìm tốp thợ giỏi nhất. Trước đây, tượng đài “Bác Hồ - Bác Tôn” đã thực hiện theo phương thức ấy thì hiệu quả rất cao. Muốn có một tượng đồng như vậy thì phải trải qua nhiều khâu, công đoạn.
Trước khi chuyển sang đúc đồng thì bắt buộc phải theo quy trình là sáng tác một mẫu 1:1 (cao 4,5m) bằng đất sét sau đó đổ thạch cao khuôn, rồi đổ nhựa composit ở bên trong và chúng ta sẽ có một tượng mẫu bằng composit, tiếp tục chỉnh sửa cho chuẩn rồi chuyển cho công đoạn đúc đồng.
Đơn vị đúc đồng sẽ có nhiệm vụ tạo ra một khuôn khác đúng chất liệu cho việc đúc đồng, sau đó là nấu và rót đồng vào khuôn trong một thời gian nhất định. Sau khi nguội khuôn thì gỡ tượng đồng ra và tiếp tục làm nguội, dặm vá, mài lại cho láng nhẵn tượng đồng. Việc còn lại là vận chuyển và lắp ráp tại hiện trường. Với kinh nghiệm trước đây thì chắc chắn rằng việc xây dựng tượng Bác Hồ sẽ thuận lợi hơn và đáp ứng được yêu cầu tiến độ mà Lãnh đạo đề ra.
* Xin cám ơn những chia sẻ của ông!