Tin tứcVấn đề hôm nay: Nước đến chân nhưng chưa chuẩn bị nhảy
Cha ông ta có câu “Nước đến chân mới nhảy”, nhưng sau cơn mưa chiều 7-3 tại TP. HCM mới thấy rằng nước đến chân nhưng chưa ai chuẩn bị sẵn sàng để nhảy cả. Mặc dù chưa phải là cơn mưa lớn nhất so với lịch sử nhưng nó đã làm nhiều nơi trong thành phố tắc nghẽn giao thông, có nơi trở nên hỗn loạn do ngập nước.
Ngay cả ở trung tâm TP, các con đường như Lê Lợi, Nguyễn Huệ cũng trắng xóa, đường Nguyễn Hữu Cảnh, Đinh Tiên Hoàng (quận Bình Thạnh), Nguyễn Biểu, Trần Hưng Đạo (quận 5)... biến thành sông. Dòng nước đen ngòm, hôi thối tràn ngập vào các hẻm và nhà dân, buôn bán bị đình trệ, giao thông tắc nghẽn vừa do ngập nước vừa do vấn nạn “lô cốt”, ở nhiều tuyến đường. Bức xúc trước các thiệt hại về vật chất, ô nhiễm về môi trường, xáo trộn về cuộc sống, người dân tụ' hỏi chúng ta phải làm gì, làm như thế nào, khi nào để không còn cảnh phải “sống chung” với ngập nước ngày càng có nguy cơ lớn dần.
Trong quy hoạch thoát nước đô thị trên thế giới, nhìn chung người ta lấy yếu tố ngập do mưa là đối tượng chỉnh, ngập do triều là yếu tố bổ trợ. Khách quan mà nói ngay cả các thành phố lớn trên thế giới đôi khi vẫn bị ngập lụt khi mưa lũ vượt tẩn suất thiết kế. Đây là bài toán cân đối giữa kinh tế - xã hội và môi trường. Căn cứ vào tình hình thực tế đối với TP. HCM, giải quyết bài toán ngập lụt phải có biện pháp tổng hợp để giải quyết chủ yếu nguyên nhân ngập do mưa, đổng thời chú trọng đến các yếu tố ngập do triều và khả năng xả lũ từ thượng lưu. Nhìn xa hơn là tác động ngày càng rõ nét của biến đỗi khí hậu, kể cả khả năng mực nước biển dâng ảnh hưởng đến hệ thống tiêu thoát nước của TP. Các cơ quan chức năng của TP cần rà soát đánh giá một cách hệ thống toàn bộ hệ thống thoát nước cả nội ô và ngoại thành, nhu cầu phát triển đô thị để tính toán lại tần suất thiết kế tối ưu.
Trước mắt, để chủ động giảm thiệt hại do ngập lụt tại TP. HCM cần thực hiện các biện pháp sau đây: Bộ Tài nguyên - Môi trường hỗ trợ Đài khí tượng thủy văn Nam bộ tiếp tục nâng cấp độ chính xác của công tác dự báo mưa kể cả ba phương pháp: mô hình số trị, phương pháp Synop và Rada; TP có thể hỗ trợ tăng cường thêm mật độ trạm đo mưa khoảng 25km2/trạm; công tác nạo vét, thông cống rãnh phải được quan tâm thường, xuyên từ hệ thống chính đến cấp 1, cấp 2 và cấp 3 để không bị “bất lực” trước cơn mưa trái mùa như ngày 7-3; tuyên truyền giáo dục người dân giữ vệ sinh môi trường, không xả rác, nhất là đễ bao ni lông trôi vào miệng cống và kênh rạch làm cản trở thoát nước. ĐÔN đốc' kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi để Ban quản lý dự án vệ sinh môi trường TP và các nhà thầu đẩy mạnh tốc độ thi công, giải phóng các “lô cốt” theo đúng kế hoạch. Tiếp tục rà soát, phản biện cho các dự án quy hoạch tiêu thoát nước của JICA (Nhật Bản), dự án của Bộ Nông nghiệp & phát triển nông thôn đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trước đây cho phù hợp với tầm nhìn và tình hình mới. Ngoài biện pháp công trình chủ yếu để thoát mưa, vẫn cẩn quan tâm đến giải pháp kiểm soát triều và lũ ngoại lai để không ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước chung của TP.
Đừng để nước đến chân mới nhảy. Đó là cách tốt nhất để không phải chỉ có TP.HCM mà ngay cả các TP khác trong cả nước chú trọng công tác quy hoạch phát triển đô thị, đáp ứng được nhu cầu cuộc sống của người dân. Những công việc trong tầm tay để giải quyết bài toán thoát nước đô thị cần phải làm ngay, nếu không tất cả sẽ trở nên quá muộn.
TS. Tô Văn Trường