Tin tứcMột ngã tư nọ, người người đang đứng chờ đèn xanh, một thanh niên đi xe wave liên tục lách qua lách lại chen lên trên, anh ra hiệu cho chị phụ nữ đứng gần ở hàng đầu cho anh được lách qua chiếc ô tô, tưởng anh rẽ phải chị phụ nữ chịu khó nghiêng xe dù hơi khó khăn do mặc váy và chở theo con nhỏ, khi vượt qua được anh nhấn ga và thắng lại ở vạch dành cho người đi bộ mặc cho những ánh mắt ngỡ ngàng đằng sau,... Đó là một vài hình ảnh chúng ta thường bắt gặp khi lưu thông trên đường.
Thực tế tình trạng ùn tắc giao thông căng thẳng xảy ra ở nhiều đô thị lớn của nước ta, nhưng căng thẳng nhất là TPHCM và Hà Nội, tai nạn giao thông có chiều hướng gia tăng, mỗi ngày cả nước có hàng chục người chết, bị thương vì tai nạn giao thông, gây thiệt hại to lớn về người và của. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, do hệ thống an toàn giao thông không theo kịp sự phát triển của kinh tế xã hội, công tác quản lý giao thông còn nhiều bất cập nhưng còn một nguyên nhân khác không kém phần quan trọng là ý thức văn hóa của người tham gia giao thông còn nhiều hạn chế. Tại hội thảo quốc gia về văn hóa giao thông do ủy ban an toàn giao thông quốc gia và Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc Việt nam tổ chức vào hôm 21/1 vừa qua tại TPHCM, tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên, Viện nghiên cứu phát triển TPHCM kể một câu chuyện tưởng đùa mà thật, đó là khi thực hiện điều tra xã hội học với 400 người khi được hỏi tại sao vi phạm luật giao thông thì có hơn 70% trả lời rằng bởi vì không nhìn thấy công an. Mặc khác chính sự không minh bạch của một bộ phận cảnh sát giao thông khi tham gia điều khiển và xử phạt vi phạm giao thông cũng khiến cho văn hóa giao thông xuống cấp. Tiến sĩ Nguyễn Hữu Nguyên bày tỏ ý kiến :
Từ hai năm qua, vấn đề văn hóa giao thông được Ban an toàn giao thông đẩy mạnh với nhiều hình thức tuyên truyền, theo Luật sư Nguyễn Mạnh Hùng, văn phòng luật sư Nam Việt thì hiệu quả của những hình thức này chưa cao, do vậy cần phải xem lại phương pháp tác động. Những hội thảo lớn rất hay nhưng chỉ những người trong hội thảo chia sẻ với nhau về văn hóa giao thông nhưng chắc gì khi ra đường họ đã tuân thủ luật giao thông.
Ý kiến khác cho rằng Luật giao thông của ta đầy đủ nhưng để giao thông trở thành nét văn hóa đẹp nhất thiết không chỉ là tuyên truyền suông mà cần phải kết hợp với chế tài thật nặng. Đã nhiều năm tham gia viết bài về giao thông, nhà báo Lê Hải, trưởng đại diện của thời báo kinh tế Việt nam tại Miền Trung vẫn nhớ như in lần bị phạt vì nghe điện thoại trong khi đang điều khiển xe gắn máy, sau lần bị phạt nhớ đời, anh đã ngộ ra và lần sau rất tuân thủ luật giao thông. Mặc cho những người xung quanh vượt đèn đỏ hay leo lề. Anh Hải cho biết thêm
Từ năm 2011 này, ủy ban an toàn giao thông quốc gia và Trung tâm nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc đã quyết định triển khai dự án văn hóa giao thông với nhiều hình thức văn hóa nghệ thuật như sân khấu, âm nhạc, hội họa, đồng thời xây dựng cơ sở lý luận cho vấn đề văn hóa giao thông. Đây cũng là một ý tưởng thú vị cho hoạt động tuyên truyền văn hóa giao thông. Bên cạnh đó, cần xây dựng ý thức văn hóa giao thông trong các doanh nghiệp có liên quan nhiều đến giao thông, ví dụ như doanh nghiệp vận tải hành khách phải đặt tính mạng của con người lên trên hết, không vì lợi ích cục bộ mà khoán trắng, áp đặt năng suất cho lái xe để xảy ra tình trạng hiện nay là quá tải, phóng nhanh vượt ẩu, chen lấn cướp đường, vượt đèn đỏ. Câu chuyện về chuyến xe định mệnh bị lũ cuốn khiến hơn 20 người mất tích vào tháng 10 năm 2010 vẫn còn đó, một trong những nguyên nhân khiến cho tài xế vượt qua rào chắn chính là đã bị nhà xe quy định thời gian trở về.
Đại tá Lê Nam Thắng, báo quân đội nhân dân ví von rằng, nếu như nét văn hóa ẩm thực của người xưa là “ ăn trông nồi, ngồi trông hướng” thì khi tham gia giao thông người dân hãy nghĩ đến việc “nhìn trước ngó sau” khi đi chung đường, nhìn trước ngó sau ở đây không có nghĩa là không thấy cảnh sát giao thông thì vượt đèn đỏ mà là sự nhường nhịn, nhẫn nại cũng như tuân thủ pháp luật. Đó chính là thể hiện văn hóa giao thông.