Xây dựng nông thôn mới và những vấn đề đặt ra - Bài 3: Bức tranh nông thôn nhiều gam màu

(VOH) - Sau 3 năm triển khai Nghị quyết số 26 của TW về nông nghiệp, nông dân, nông thôn – Nghị quyết đã mang lại sự chuyển biến to lớn cho nhiều vùng quê, dần đi vào cuộc sống. Lần đầu tiên nông thôn Việt Nam có bộ tiêu chí xây dựng mô hình nông thôn mới trên cơ sở phù hợp với các vùng miền, các địa phương rà soát lại những việc đã làm được và chưa được để tiếp tục phấn đấu, ưu tiên lựa chọn những việc cụ thể, sát với dân để làm trước. Điều này cho thấy chủ trương của Đảng về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống của nông dân là rất đúng đắn.

Tại Tp.HCM, chương trình thí điểm xây dựng Nông Thôn Mới(NTM) thời gian qua đạt được kết quả rất khả quan. Đến nay, “hình hài” mô hình tại 6 xã điểm đã thể hiện ngày càng rõ nét trong thực tiễn. Ban Chỉ đạo NTM TP cũng đã tham mưu với UBND Tp đề xuất với Thủ tướng Chính phủ cho phép Tp.HCM được áp dụng các cơ chế đặc thù (như thực hiện tại xã điểm Tân Thông Hội) để triển khai thực hiện tại 58 xã khu vực nông thôn của Tp. Trên khía cạnh tích cực, những tiêu chí nông thôn mới đạt được tăng lên đáng kể, diện mạo của các xã thay đổi từng ngày, luôn được người dân đồng tình ủng hộ. Bà Nguyễn Thị Hoàng Oanh – Chủ tịch UBND xã Nhơn Đức – huyện Nhà Bè cho biết: "Qua hơn 2 năm thực hiện đề án NTM, chính quyền xã được bà con nhân dân rất ủng hộ, đặc biệt là trong việc hiến đất mở rộng hẻm. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phẩn nhỏ người dân vẫn chưa tin đề án sẽ thành công. Được sự hỗ trợ của huyện thì chính quyền xã cũng đã tác động, tuyên truyền, thuyết phục người dân để bà con hiểu và cùng với chính quyền thực hiện để làm sao đạt các tiêu chí đề án NTM".

Tính đến tháng 07/2011: Xã Tân Thông Hội đạt 15/19 tiêu chí, xã Thái Mỹ đạt 12/19 tiêu chí, Xuân Thới Thượng đạt 11/19 tiêu chí, Tân Nhựt đạt 8/19 tiêu chí, Nhơn Đức đạt 9/19 tiêu chí, Lý Nhơn đạt 10/19 tiêu chí. Những thống kê này không chỉ là con số đơn thuần hiển thị kết quả sau hơn một năm thực hiện đề án – mà NTM đã thực sự đem lại sức sống mới cho từng địa bàn. Ông Nguyễn Hữu Hoài Phú – Chi cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn TP – phấn khởi nói: "Điều mà người dân cảm thấy an tâm nhất là chất lượng cuộc sống được nâng lên. Đầu tiên có thể nhận thấy là mức sống được cải thiện hơn trước; thứ hai là diện mạo cơ sở hạ tầng nông thôn có sự chuyển biến rõ nét, từ đường sá, trường học và tất cả các dịch vụ để phục vụ tốt hơn cho cuộc sống của bà con, trạm y tế, văn hóa dần dần được hình thành, từng bước đưa mức sống người dân ngày một tốt hơn".

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực thì chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đổi mới mô hình sản xuất trong nông nghiệp còn chậm, phát triển còn thiếu quy hoạch cụ thể, đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn và đời sống nông dân còn thấp, tỉ lệ hộ nghèo cao, vấn đề chênh lệch giàu, khoảng cách nghèo giữa nông thôn và thành thị còn xa… Ban Chỉ đạo xây dựng NTM của TP luôn theo dõi sát sao tình hình tại các xã, song song với các hội nghị chuyên đề - báo cáo, TP cũng thường xuyên tổ chức những buổi trao đổi, lắng nghe khó khăn từ 5 huyện và 6 xã nông thôn mới. Mới đây, theo sự chỉ đạo của UBND TP, Thường trực Hội nông dân TP có buổi lắng nghe ý kiến từ các huyện, xã. Qua đó các xã đã đề xuất các biện pháp hỗ trợ khó khăn, chủ yếu do công tác về nhà ở, mức sống thấp, đầu ra sản phẩm cho nông dân không ổn định. Ghi nhận các ý kiến, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân TP Dương Minh Quang nhấn mạnh đến công tác dạy nghề: "Liên quan đến nông dân Tp cần phải tập trung vào ngành nghề gì, đừng có dạy nghề chung chung. Phải tập trung dạy nghề cho 6 xã NTM. Không thể dạy nghề mà theo kiểu người ta học cho có, cho đủ số lượng, tốn kinh phí nhưng không có vận dụng được thì không nên. Vì thế, chúng ta phải thống nhẩt với nhau là dạy nghề trên cơ sở khảo sát đời sống thực tế ở cơ sở. Ở 6 xã NTM sẽ đề xuất những ngành nghề rồi chúng ta chọn lọc, tổng hợp rồi xem xét phải đề xuất dạy nghề là dạy nghề gì".

Dù khó khăn hay thuận lợi thì trên hết, động lực xây dựng nông thôn mới chính là sự đồng lòng chung sức của cộng đồng dân cư xây dựng quê hương. Bức tranh nông thôn mới ở TP trở nên “tươi tắn” và “màu sắc” hơn khi mới đây, Hội âm nhạc TP tổ chức chuyến đi thực tế đến Củ Chi và Hóc Môn để tìm hiểu về chủ trương xây dựng nông thôn mới làm chủ đề, cảm hứng sáng tác. Và để xây dựng mô hình Nông Thôn Mới bền vững, ông Lê Minh Trí – Phó Chủ tịch UBND Tp cho rằng: "Tôi nghĩ rằng chương trình xây dựng NTM tôi cho rằng không chỉ dừng lại ở 19 tiêu chí đó, bỡi 19 tiêu chí đó ngân sách làm hết cũng không làm nổi, mà xã hội thì cũng sẽ không làm. Nhưng nếu chúng ta đẩy hiệu quả kinh tế của đầu tư vào nông nghiệp đô thị lên được sẽ tác động rất mạnh vào chương trình phát triển NTM, người nông dân cũng sẻ chuyển đổi tư duy, cách làm là vốn liếng từ ngân sách một phần và xã hội người ta đầu tư vào đây".

Thực tế, trước khi muốn mô hình NTM bền vững, nhân rộng đến các xã khác thì nhất thiết những xã điểm như Tân Thông Hội phải xác định rõ hệ thống tiêu chí là như thế nào, mỗi tiêu chí nội hàm là gì. Khảo sát các xã điểm càng kỹ thì khi nhân ra diện sẽ ít sai sót. Ví dụ, tiêu chí thu nhập sẽ dựa trên cơ sở là so với ai, so với lúc nào. Quy hoạch phải được định hướng phát triển dựa vào lợi thế cạnh tranh của mỗi xã. Quy hoạch xã phải kết hợp với quy hoạch của huyện và phù hợp với tầm nhìn của Tp và khu vực. Trong các ngày 27 và 28/8 vừa qua, thăm và làm việc với lãnh đạo 2 tỉnh An Giang và Kiên Giang, khi bàn về xây dựng xã Nông Thôn Mới – Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng khẳng định: "Phải rất chú ý xử lý các mối quan hệ giữa quy hoạch quản lý sử dụng đất nhưng đồng thời phải đào tạo nghề và giải quyết việc làm, tạo ra các ngành nghề dịch vụ khác, tiểu thủ công nghiệp cho bà con có công ăn việc làm, không được để người dân thiếu việc làm, đói mà ăn xin, hạn chế sự phân hóa giàu nghèo phân cực, giữ gìn bản sắc văn hóa chung của đất nước và của đồng bào dân tộc ở đây, tiếp tục nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho bà con, giữ gìn tuyệt đối An ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, phòng chống những tiêu cực từ bên ngoài thì mới có được Nông thôn mới".

Bức tranh xây dựng nông thôn mới ở Tp đang dần được hoàn thiện dù vẫn còn nhiều nhiệm vụ quan trọng trước mắt. Các gam màu tối đang dần được thay thế bằng những gam màu sáng. Chúng ta cần phải quyết liệt, kiên trì, liên tục, bằng các giải pháp đồng bộ, có lộ trình phù hợp, làm có trọng tâm, trọng điểm trong từng thời gian và lĩnh vực. Trên hết, chúng ta tích cực hưởng ứng cuộc thi đua “Cả nước chung sức xây dựng nông thôn mới” do Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng – Chủ tịch Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương đã phát động vào tháng 6/2011 để đẩy nhanh hơn nữa tiến độ thực hiện xây dựng nông thôn mới.