Cách đây 80 năm, ngày (3/1/1946 - 3/1/2026) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Thông đạt số 1-C/VP, nêu rõ: “Xét rằng một vài công sở đã tự tiện hủy bỏ hay bán các công văn và hồ sơ cũ. Hành động ấy có tính cách phá hoại, vì sợ làm mất những tài liệu có giá trị đặc biệt về phương diện kiến thiết quốc gia. Vậy yêu cầu các ông Bộ trưởng ban chỉ thị cho nhân viên các sở phải gìn giữ tất cả các công văn, tài liệu và cấm không được hủy những công văn, tài liệu ấy nếu không có lệnh trên rõ rệt cho phép hủy bỏ. Xin nhắc rằng những hồ sơ hoặc công văn không cần dùng sau này sẽ phải gửi về những sở lưu trữ công văn thuộc Bộ quốc gia Giáo dục tàng trữ. Những viên chức không tuân lệnh này sẽ bị nghiêm trị”.
Thông đạt là văn bản chỉ đạo đầu tiên của Chính phủ và Nhà nước ta đối với công tác lưu trữ, khẳng định giá trị to lớn của tài liệu lưu trữ và bước đầu định hình, đề ra cách thức quản lý đối với tài liệu lưu trữ, trước hết là đề ra việc nghiêm cấm tiêu hủy tài liệu, yêu cầu gìn giữ, bảo vệ và phát huy giá trị của tài liệu.
Với ý nghĩa to lớn và tầm quan trọng của công tác lưu trữ đối với xã hội và sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, ngày 17/9/2007, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1229/QĐ-TTg lấy ngày 3 tháng 1 hàng năm là ngày truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam - lấy tên là "Ngày Lưu trữ Việt Nam" với mục đích: Giáo dục truyền thống của ngành Lưu trữ Việt Nam, nâng cao nhận thức, tinh thần trách nhiệm của những người làm công tác lưu trữ và của toàn xã hội trong việc bảo vệ, phát huy giá trị của tài liệu lưu trữ, phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; động viên phong trào thi đua lao động, nâng cao ý thức kỷ luật và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức trong ngành lưu trữ; biểu dương, khen thưởng kịp thời đối với cá nhân và tập thể có thành tích xuất sắc trong việc bảo vệ và phát huy giá trị của tài liệu lưu trữ.
Trên cơ sở kế thừa những thành quả, những quy định trước đây, đồng thời để được Luật hóa, ngày 21 tháng 6 năm 2024, Quốc hội đã quy định ngày 3/1 hằng năm là Ngày Lưu trữ Việt Nam tại Điều 6 Luật Lưu trữ năm 2024. Đây là giai đoạn phát triển tiếp theo của ngành Lưu trữ để không phải chỉ làm tốt sứ mệnh gìn giữ thông tin quá khứ, mà còn khẳng định và định hướng những hoạt động phát huy giá trị tài liệu để giữ gìn và phát huy sẽ trở thành 2 thành tố không thể thiếu, cơ hữu và quan trọng như nhau.
80 năm qua, ngành Lưu trữ Việt Nam không ngừng trưởng thành, lớn mạnh về mọi mặt. Ngành đã chủ động triển khai thực hiện Luật Lưu trữ, xây dựng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về công tác lưu trữ thống nhất. Đồng thời tăng cường các giải pháp để bảo vệ an toàn và phát huy có hiệu quả giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia, đặc biệt là trong việc đấu tranh khẳng định chủ quyền biển đảo của Việt Nam. Những nỗ lực, cố gắng của toàn thể công chức, viên chức ngành Lưu trữ đã đóng góp quan trọng vào thành tựu chung của đất nước, được Đảng, Nhà nước và xã hội ghi nhận và đánh giá cao, đặc biệt trong bối cảnh xây dựng Chính phủ điện tử hiện nay.
Trong giai đoạn đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, cùng với quá trình tinh gọn bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác lưu trữ tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng trong việc bảo đảm tính liên tục của quản lý nhà nước, giữ vững kỷ cương hành chính, không để gián đoạn thông tin, hồ sơ và dữ liệu.
