Tin tứcTheo dự thảo, việc xác định số lượng đại biểu HĐND ở mỗi đơn vị hành chính căn cứ vào quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương, đồng thời dựa trên số liệu dân số được cập nhật đến ngày 30/9 trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Cách tính này giúp bảo đảm sự tương ứng giữa quy mô dân số và quy mô đại diện, tránh tình trạng nơi đông dân mà thiếu tiếng nói tại cơ quan dân cử.
Ở cấp tỉnh, dự thảo nêu rõ lãnh đạo HĐND có tối đa 2 đại biểu hoạt động chuyên trách, trong đó có không quá 2 phó chủ tịch.
Mỗi ban của HĐND cấp tỉnh có 3-4 đại biểu chuyên trách với tối đa 2 phó trưởng ban và 1 ủy viên chuyên trách. Riêng HĐND TP Hà Nội thực hiện theo quy định đặc thù của Luật Thủ đô.
Ở cấp xã, lãnh đạo HĐND chỉ có 1 phó chủ tịch và mỗi ban có 1 phó trưởng ban. Đối với các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã thực hiện hợp nhất, sáp nhập trong năm 2025, số lượng phó chủ tịch, phó trưởng ban của nhiệm kỳ 2026-2031 vẫn giữ nguyên như hiện tại; sau 5 năm mới điều chỉnh về đúng số lượng quy định.
Căn cứ vào số lượng đại biểu được bầu, Thường trực HĐND các cấp, sau khi thống nhất với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam và UBND cùng cấp, sẽ dự kiến cụ thể cơ cấu, thành phần ứng cử viên.
Người được giới thiệu ứng cử có thể đến từ tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân, cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, tổ chức kinh tế, cũng như thôn, tổ dân phố (đối với cấp xã).
Dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc dân chủ, công tâm, khách quan và minh bạch; coi trọng chất lượng, lựa chọn những người tiêu biểu về trí tuệ, phẩm chất, đạo đức và uy tín để đảm bảo HĐND thực sự là nơi đại diện tiếng nói của nhân dân.
Một điểm mới đáng chú ý là dự thảo đưa ra các tỉ lệ cụ thể nhằm tăng cường tính đa dạng và đại diện trong cơ quan dân cử:
- Phụ nữ: ít nhất 35% trong danh sách ứng cử, phấn đấu trúng cử khoảng 30% ở từng cấp.
- Người ngoài Đảng: đạt tỉ lệ không dưới 10% ở từng cấp.
- Người trẻ (dưới 40 tuổi): phấn đấu không dưới 15% ở từng cấp.
- Đại biểu tái cử: bảo đảm khoảng 30% nhằm kế thừa kinh nghiệm.
Cơ cấu ứng cử viên còn chú trọng tới đại diện của đồng bào dân tộc thiểu số, các thành phần xã hội, nghề nghiệp, tôn giáo, độ tuổi khác nhau để phản ánh bức tranh đa dạng của cộng đồng.
Dự thảo nghị quyết khẳng định, bên cạnh đảm bảo tỷ lệ, yêu cầu quan trọng là nâng cao chất lượng đại biểu. Người ứng cử phải thực sự tiêu biểu, có năng lực, đạo đức trong sáng và bản lĩnh để đại diện cho nhân dân góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của HĐND. Đồng thời, việc giới thiệu, lựa chọn nhân sự phải tránh hình thức, bảo đảm đúng quy trình, đúng tiêu chuẩn.
