Tin tứcNhiều đại biểu đồng tình cao với sự cần thiết sửa luật nhằm tăng hiệu quả quản lý ngân sách, thúc đẩy phân cấp, phân quyền tài chính, đồng thời bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương và tăng tính chủ động cho địa phương.
Theo đại biểu Thạch Phước Bình (Trà Vinh), việc sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền hai cấp hiện nay khiến nhiều địa phương không còn Hội đồng nhân dân cấp xã hoặc hoạt động theo hình thức ủy quyền.
Tuy Điều 7 dự thảo đã mở rộng phân cấp ngân sách, nhưng chưa quy định rõ nguyên tắc xử lý ngân sách tại các đơn vị hành chính mới. Ông đề nghị bổ sung điều khoản riêng về xác lập ngân sách theo mô hình chính quyền không có HĐND và giao Chính phủ hướng dẫn thực hiện phù hợp với đặc thù từng địa phương.
Về cơ chế phân chia nguồn thu, nhiều đại biểu cho rằng cần quy định rõ nguyên tắc giữa ngân sách trung ương và địa phương. Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho biết, việc tăng tỷ lệ ngân sách để lại cho địa phương sẽ giúp tăng động lực thu ngân sách, nhất là trong bối cảnh thu từ bất động sản, thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng tăng mạnh. “Địa phương có thêm nguồn lực sẽ phấn khởi và chủ động hơn trong đầu tư phát triển,” ông nhấn mạnh.
Đại biểu Mai Văn Hải (Thanh Hóa) đề nghị làm rõ cơ sở pháp lý cho các khoản ngân sách cấp cho các quỹ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Ông đề xuất chỉ cấp cho các quỹ đã được quy định tại Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Đổi mới sáng tạo, tránh dàn trải và lãng phí.
Đại biểu Nguyễn Thị Lệ (TPHCM) kiến nghị cho phép sử dụng nguồn vượt thu và kết dư ngân sách để đầu tư hạ tầng dữ liệu, hệ sinh thái số, trí tuệ nhân tạo và đô thị xanh. Bà cũng đề xuất cho địa phương thành lập một số quỹ tài chính ngoài ngân sách theo nguyên tắc minh bạch, tự chủ để đáp ứng yêu cầu đặc thù như quỹ đầu tư hạ tầng đô thị hay quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo.
Bên cạnh đó, các đại biểu đề nghị đơn giản hóa thủ tục ngân sách, tăng trách nhiệm giải trình, đảm bảo công khai và hiệu quả trong chi tiêu công. Về quyền điều chỉnh dự toán, một số ý kiến cho rằng cần giữ vai trò giám sát của Quốc hội để đảm bảo kiểm soát chặt chẽ, không nên trao toàn quyền cho Chính phủ như dự thảo đề xuất.
Đối với khoản dự phòng ngân sách, các đại biểu tranh luận liệu có nên tăng từ 2–4% hiện nay lên 5% như trong dự thảo hay không. Đại biểu Phạm Thị Thanh Mai (Hà Nội) đề xuất quy định rõ ngân sách Trung ương chỉ hỗ trợ sau khi ngân sách cấp dưới đã sử dụng 50% dự phòng mà vẫn thiếu, qua đó tăng trách nhiệm của địa phương.
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định việc sửa đổi Luật Ngân sách là bước quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng, nâng cao hiệu quả điều hành ngân sách trong giai đoạn mới. Ông cam kết sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến để hoàn thiện dự thảo luật, phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và thực tiễn phân cấp hiện nay.