Tin tứcNhiều báo cáo quốc tế cho biết việc tàu chiến Mỹ tuần tra dày đặc tại eo biển Hormuz và vịnh Oman đã làm hoạt động hàng hải của Iran gần như tê liệt. Trong bối cảnh đó, Tehran phải tìm cách duy trì dòng thương mại nhằm giảm sức ép kinh tế và kéo dài khả năng chống chịu trước các biện pháp siết chặt từ Washington.
Iran vẫn có lợi thế về vị trí địa lý với hơn 6.000 km đường biên giới trên bộ tiếp giáp 7 nước láng giềng và gần 700 km bờ biển dọc biển Caspi. Điều này giúp hàng hóa tiếp tục lưu thông, trong đó có xuất khẩu dầu và nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu cùng linh kiện quân sự. Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, các tuyến thay thế khó bù đắp hoàn toàn vai trò của các cảng phía Nam, vốn là đầu mối xuất khẩu chủ lực của Iran trước khi bị phong tỏa.
Bà Rosemary Kelanic, Giám đốc Chương trình Trung Đông thuộc tổ chức nghiên cứu Defense Priorities (Mỹ), nhận định Iran có nhiều cách để giảm tác động của phong tỏa. Theo bà, nước này có thể đưa hàng hóa qua biên giới bằng xe tải từ các nước láng giềng, dù hiệu quả không thể thay thế hoàn toàn tuyến vận chuyển cũ.
Khoảng hai tuần sau khi Mỹ áp đặt phong tỏa các cảng Iran hôm 13-4, Pakistan đã mở 6 tuyến đường bộ vận chuyển hàng hóa qua biên giới Iran. Nhờ đó, các mặt hàng thiết yếu như gạo, thịt và sữa bột trẻ em vẫn tiếp tục được đưa vào nước này. Cùng lúc, Iran cũng đẩy mạnh hợp tác đường sắt với Pakistan để tăng khối lượng hàng hóa vận chuyển.
Các tàu chở dầu neo ngoài khơi eo biển Hormuz - Ảnh: NLĐ.
Ở phía Tây, cửa khẩu Kapikoy-Razi nối Iran với Thổ Nhĩ Kỳ trở thành mắt xích quan trọng. Các công ty vận tải tại Istanbul cho biết lượng hàng hóa đã tăng rõ rệt kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ có hiệu lực. Tehran hiện muốn Ankara nâng hạn mức xe tải Iran qua biên giới mỗi ngày từ 200 lên 500 chuyến.
Ngoài đường bộ, biển Caspi đang nổi lên như một tuyến thương mại chiến lược của Iran, nhất là trong trao đổi với Nga. Giới chức ngành thực phẩm Iran cho hay nước này đang chuyển mạnh hoạt động logistics qua 4 cảng ở biển Caspi, nơi hoạt động gần như xuyên ngày đêm để giảm sức ép từ phong tỏa.
Một hướng khác mà Iran đang tăng tốc là vận chuyển hàng hóa và dầu mỏ sang Trung Quốc bằng đường sắt xuyên Trung Á. Trước chiến sự, Iran bán trung bình khoảng 1,38 triệu thùng dầu/ngày cho Trung Quốc, nhưng xuất khẩu bị tác động nặng khi tuyến đường biển bị chặn.
Hiện tuyến tàu hàng nối TP Tây An của Trung Quốc với Tehran đã tăng từ 1 chuyến mỗi tuần lên khoảng 1 chuyến trong 3-4 ngày. Bloomberg cho biết công suất vận tải trên tuyến này trong tháng 5 gần như đã kín chỗ. Đáng chú ý, lưu lượng hàng hóa cũng tăng mạnh trên hành lang đường sắt Kazakhstan - Turkmenistan - Iran, tuyến kết nối quan trọng giúp Tehran tiếp cận Trung Quốc mà không phụ thuộc vào đường biển.
Ông Hamid Hosseini, người phát ngôn Hiệp hội Các nhà xuất khẩu dầu mỏ Iran, cho rằng trong tình hình hiện nay, xuất khẩu dầu bằng đường sắt là phương án "khả thi" để duy trì nguồn thu năng lượng cho nền kinh tế Iran.