Đừng đánh "đắm" niềm tin ở ngư dân 

“Chúng ta phải khẳng định rằng: đây là chủ trương của Chính phủ hỗ trợ ngư dân đóng mới tàu vỏ thép có công suất lớn để có thể làm chủ được vùng biển xa, tạo điều kiện cho người dân hoạt động tốt hơn với nghề nghiệp của mình, gắn liền với ngư trường truyền thống, cùng với đó là việc bảo vệ chủ quyền lãnh hải của Tổ quốc. 

Đây là một chủ trương hết sức đúng đắn. Tuy nhiên, trên thực tế vừa qua những con tàu vỏ thép mà chúng ta đầu tư rất lớn vừa đưa vào sử dụng đã hư hỏng. Rõ ràng, ở đây tôi cho rằng có trách nhiệm cá nhân của những người trực tiếp làm công việc đó. Khi mà chúng ta đã nhận diện được những tồn tại, hạn chế, bất cập nếu có ở khâu nào chúng ta sẽ xử lý khâu đó. Nếu đó là sự thỏa thuận một cách không minh bạch giữa cơ quan quản lý dự án và các doanh nghiệp được lựa chọn mà không đủ năng lực thì chúng ta sẽ thay thế doanh nghiệp đó”, chia sẻ của đại biểu Phạm Tất Thắng, đoàn Vĩnh Long về những khuất tất đằng sau sự cố của những con tàu vỏ thép của ngư dân miền Trung đóng mới theo Nghị định 67 của Chính phủ vừa đưa vào sử dụng đã hư hỏng, không hoạt động được. 

Nghe bài viết: 

Hàng loạt tàu vỏ thép bị rỉ sét tại Bình Định: (Ảnh: Vietnamnet)

Tinh thần của Nghị định này không dừng lại ở việc hỗ trợ ngư dân mà còn là chủ trương ủng hộ cho bà con vươn khơi, bám biển, giữ vững ngư trường. Theo đó, cả nước sẽ đóng mới khoảng 2.000 tàu đánh bắt xa bờ, 205 tàu dịch vụ hậu cần. 

Để triển khai thực hiện chủ trương này, bắt đầu tư tháng 8/2014, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt và công bố 21 mẫu thiết kế kỹ thuật tàu cá vỏ thép khai thác hải sản và tàu dịch vụ khai thác hải sản xa bờ. Trong giai đoạn 1, tại Bình Định có 47 tàu vỏ thép, 4 tàu vỏ gỗ và 5 tàu composite đóng theo Nghị định này. Tuy nhiên, có 17 tàu vỏ thép bị hư hỏng. Số tàu hỏng chủ yếu do Công ty TNHH Một thành viên Nam Triệu (TP Hải Phòng) và Công ty TNHH Đại Nguyên Dương (Nam Định) đóng. Tại Phú Yên cũng có 2 tàu bị hư hỏng tuy nhiên đã khắc phục được. 

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về lĩnh vực này, trực tiếp phụ trách công việc thông qua Tổng cục Thủy sản để ban hành các tiêu chuẩn đóng tàu, nghiệm thu chọn đối tác thực hiện và xem xét cấp giấy phép khai thác, lẽ ra Bộ NN&PTNT đáng ra phải trăn trở, sớm tìm giải pháp khắc phục khó khăn cho ngư dân miền Trung.

Ông Lợi băn khoăn: “Rõ ràng, chúng ta phải xem xét trách nhiệm của cá nhân, của tổ chức nào đã gây nên tình trạng đó. Anh đã hợp đồng đóng thuyền cho ngư dân thì phải có trách nhiệm và đảm bảo chất lượng, phải làm sao cho con thuyền ra khơi được an toàn. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà là vấn đề chính trị, xã hội rất quan trọng. Cho nên chúng ta phải sớm xem xét, đánh giá và nếu như cơ quan, tổ chức, cá nhân nào thực hiện không tốt chúng ta phải kiểm điểm và quy trách nhiệm, thậm chí là phải truy cứu trách nhiệm hình sự khi mà anh không tuân thủ theo quy định của pháp luật”.

Đại biểu Lý Tiết Hạnh, đoàn Bình Định cũng chia sẻ: “Hiện nay, Chính phủ, các địa phương, các ngân hàng và cả người dân đều đang đứng trước rất là nhiều khó khăn, vướng mắc. Yêu cầu đặt ra là ngư dân phải an tâm, gắn bó với những con tàu tàu. Tàu phải ra khơi, vươn xa bám biển và chính sách của nhà nước phải phát huy được tác dụng, giữ vững niềm tin của người dân; không nên để một cách chính sách của nhà nước lớn như thế lại trở thành một gánh nặng trở thành nguyên nhân gây ra nợ xấu như là nhiều đại biểu đã lo lắng”.

Dù sự việc đã rõ, chất liệu thép bị chuyển đổi từ thép Nhật Bản/Hàn Quốc thay bằng thép Trung Quốc, kết cấu máy tàu cũng đã bị đánh tráo các cấu kiện bên trong, thế nhưng cả 2 đơn vị đóng tàu đều một mực đổ lỗi do ngư dân không biết cách vận hành, bảo quản con tàu. Đỉnh điểm của sự việc khiến ngư dân bức xúc, phản ánh tới đại biểu Quốc hội. 

Thế nhưng, theo đại biểu Nguyễn Bá Sơn, đoàn Đà Nẵng, những sai phạm đó có thể sửa, khắc phục nhưng niềm tin của bà con ngư dân nói riêng và nhân dân cả nước nói chung sẽ ra sao với chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Đại biểu Sơn trình bày: “Tổng số 37 con tàu vỏ thép đóng mới theo Nghị định 67 của Chính phủ mới đóng 37 tàu mà đã có 18 tàu trong số đó bị hư hỏng nặng sau một vài chuyến biển. Đã có một chiếc phải nằm lại trong lòng biển khơi, số còn lại buộc phải nằm bờ. Tuy nhiên, tôi biết chắc chắn rằng, trong khi những sai phạm tưởng chừng mười mươi đã rõ, khi các bên liên quan trong vụ này vẫn còn đang tranh cãi, thậm chí là tìm cách chối bỏ trách nhiệm của mình thì từng ngày tình cảnh của những người ngư dân ngày càng khó khăn. Nợ ngân hàng đến hạn phải trả nhưng không thể. Lãi chồng lên nợ, trong khi con đường đòi lại công bằng của người dân chắc chắn còn rất gian nan, thì nợ xấu đang có nguy cơ tiếp tục gia tăng.

Một chủ trương lớn, đúng đắn, tạo niềm tin trong nhân dân của Đảng, của Quốc hội và Chính phủ về phát triển kinh tế biển, kết hợp bảo vệ chủ quyền biển đảo đang có nguy cơ không đạt mục tiêu đề ra và cuộc sống của ngư dân ngày càng trở nên bất ổn”.

Đúng như đại biểu Nguyễn Bá Sơn đề cập, khó lại chồng khó vì đây là vốn đi vay. Theo tìm hiểu, được biết, thực hiện chính sách này, ngư dân đóng mới tàu vỏ thép, vỏ vật liệu mới có tổng công suất máy chính từ 800 CV trở lên được vay vốn ngân hàng thương mại tối đa 95% tổng giá trị đầu tư đóng mới tàu với lãi suất 7%/năm. Trong đó chủ tàu trả 1%/năm, ngân sách nhà nước cấp bù 6%/năm. Trong khi phương tiện làm ăn sinh sống của ngư dân không thể hoạt động, thì chi phí lãi suất của ngân hàng vẫn phải trả từng ngày. Nghĩa là mỗi ngày nằm bờ là thêm một gánh nặng lãi chồng lên lãi.