Tin tứcTrong bối cảnh môi trường quốc tế và khu vực đang biến động nhanh và phức tạp, Hội nghị cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Philippines (7–8/5) không chỉ tập trung xử lý các thách thức trước mắt mà còn mang ý nghĩa bản lề, mở đầu cho giai đoạn hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Đây là dấu mốc định hình hướng đi dài hạn của khu vực trong nhiều thập niên tới.
Trong dòng chảy đó, vai trò của Việt Nam đang nổi lên với những chuyển động rõ nét: từ một thành viên “tích cực tham gia” sang một “nhân tố đồng kiến tạo”, góp phần định hình các ưu tiên chiến lược và cách tiếp cận phát triển của ASEAN trong giai đoạn mới.
Ngay từ giai đoạn hình thành ý tưởng ASEAN 2045, Việt Nam đã chủ động tham gia sâu vào quá trình thảo luận, đóng góp nhiều đề xuất nhằm bảo đảm tính thực chất, khả thi và cân bằng lợi ích giữa các quốc gia thành viên. Điểm nhất quán trong cách tiếp cận của Việt Nam là đặt trọng tâm vào củng cố đoàn kết nội khối, nâng cao năng lực tự cường và giảm thiểu nguy cơ phân mảnh trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gia tăng.
Đáng chú ý, Việt Nam không dừng lại ở việc tham gia định hướng, mà chủ động thúc đẩy việc gắn kết tầm nhìn dài hạn với các hành động cụ thể. Đây là yếu tố then chốt, bởi một trong những thách thức lớn của ASEAN lâu nay là khoảng cách giữa cam kết và thực thi. Việc thu hẹp khoảng cách này không chỉ nâng cao hiệu quả hợp tác mà còn củng cố uy tín và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
Khi các cú sốc bên ngoài ngày càng gia tăng, đặc biệt là tác động lan tỏa từ xung đột Trung Đông đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, Việt Nam đã thể hiện vai trò chủ động khi đề xuất các sáng kiến tăng cường khả năng chống chịu của ASEAN. Một trong những ý tưởng đáng chú ý là xây dựng quỹ dự trữ chiến lược về xăng dầu của ASEAN, hướng tới cách tiếp cận an ninh năng lượng mang tính tập thể, giảm phụ thuộc vào các nguồn cung bên ngoài.
Song song với đó, Việt Nam tích cực thúc đẩy hợp tác năng lượng nội khối, trong đó có phối hợp với Singapore phát triển Lưới điện ASEAN thông qua nghiên cứu kỹ thuật và hệ thống cáp ngầm xuyên biên giới. Nếu được hiện thực hóa, đây sẽ là nền tảng cho một thị trường năng lượng khu vực tích hợp - yếu tố then chốt để bảo đảm ổn định nguồn cung và hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang năng lượng sạch.
Một điểm mới đáng chú ý trong tư duy của Việt Nam là mở rộng phạm vi hợp tác ASEAN ra ngoài khu vực. Trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông ảnh hưởng trực tiếp đến công dân ASEAN, Việt Nam đã đề xuất cơ chế phối hợp lãnh sự giữa các nước thành viên nhằm tăng cường bảo hộ công dân tại nước thứ ba. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần hiện thực hóa khái niệm “Cộng đồng ASEAN” theo hướng mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.