Phát triển ngành công nghiệp điện tử VN: Cần ưu tiên đầu tư ngành công nghiệp phụ trợ

(VOH) - Ngành công nghiệp điện tử Việt Nam trong 20 năm qua gần như dậm chân tại chỗ và có chiều hướng chuyển sang thương mại hàng điện tử nhập ngoại nhiều hơn là sản xuất, lắp ráp trong nước. Từ đầu năm 2012 cho đến nay, nhất là trong đợt kỷ niệm 37 năm giải phóng miền nam, thống nhất đất nước ở các siêu thị, cửa hàng điện tử đưa ra nhiều chương trình giảm giá, khuyến mãi đã bán được lượng hàng lớn nhưng hầu hết là hàng điện tử có thương hiệu của nước ngoài. Đây chính là minh chứng cho thực tế của ngành điện tử Việt Nam hiện nay chưa có chổ đứng trên chính thị trường trong nước.

Năm 2008 là thời điểm sôi động hàng điện tử gia dụng ở Việt Nam, ở TPHCM có hãng điện tử lớn như hãng Sony cũng không thể đáp ứng thị trường vì các doanh nghiệp Việt Nam không sản xuất được linh kiện và những mặt hàng nhựa của ngành công nghiệp phụ trợ nên buộc hãng phải nhập khẩu đẩy giá bán hàng điện tử lên cao, không cạnh tranh lại hàng nhập khẩu nguyên chiếc, dần dần phải tạm ngừng sản xuất và kinh doanh. Vietronic Tân Bình là một doanh nghiệp của Việt Nam chuyên sản xuất ti vi, loa điện tử cũng rơi vào tình trạng tương tự . Điều này cho thấy một thời gian dài ngành công nghiệp điện tử Việt Nam không phát triển là do không có công nghiệp hỗ trợ và cấu trúc thị trường chưa xác lập đúng nhu cầu, đặc biệt người tiêu dùng Việt Nam vẫn còn tâm lý chuộng hàng ngoại hơn dẫn đến tình trạng sản xuất hàng điện tử tại Việt Nam không đúng với mục tiêu, ý nghĩa ban đầu đặt ra. Tất nhiên trong cái khó ló cái khôn, cũng có doanh nghiệp trụ được và tìm hướng đi mới phù hợp với chính sách và thị trường ở Việt Nam nên gần đây nhiều mặt hàng điện tử đã xuất khẩu sang các nước lân cận tạo được uy tín thương hiệu, nhưng con số 7 tỷ USD xuất khẩu năm 2011 là quá nhỏ bé so với các nước và so với yêu cầu đặt ra của ngành điện tử Việt Nam. Hơn nữa con số trên chủ yếu là của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài FDI làm ra do họ nắm giữ công nghệ sản xuất hàng điện tử .Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt Nam chưa nắm bắt được công nghệ, chỉ sản xuất những linh kiện đơn giản. Phần lớn các doanh nghiệp sản xuất ra sản phẩm chỉ dừng lại ở công nghệ gia công, lắp ráp nên hàng xuất khẩu tuy có giá trị tăng cao nhưng năng lực cạnh tranh lại thấp, giá trị gia tăng trong sản phẩm không cao, vì thế ngành điện tử Việt Nam hiện nay đang ở mức thấp, giá trị tăng không cao so với các nước trong khu vực và phần lớn lợi nhuận dành cho các doanh nghiệp FDI, cho nên các doanh nghiệp trong nước càng khó khăn hơn khi tham gia vào lĩnh vực này.
Để phát triển ngành công nghiệp điện tử điều cần thiết là phải có chính sách phù hợp với thực tế. Các doanh nghiệp Việt Nam nếu có chiến lược đầu tư phát triển dài hơi, nguồn nhân lực tốt thì vấn đề tiếp cận công nghệ mới không phải khó khăn. Nhiều doanh nghiệp FDI đã nói như vậy và cho biết mới đây có nhà máy sản xuất lắp ráp con chíp điện tử trong mạng lưới của hãng Intel hoạt động đầu tiên ở Việt Nam dùng cho máy tính xách tay, điện thoại di động đang đi vào hoạt động… là triển vọng cho ngành điện tử Việt Nam, có điều là doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào đây với mức độ nào và nhà máy sẽ mang lại lợi ích gì cho ngành công nghiệp hỗ trợ điện tử Việt Nam? Ông Hồ Lê Nghĩa, phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược chính sách Công nghiệp Bộ công thương cho hay:

Sự bất hợp lý trong chính sách thuế nhập khẩu cũng khiến cho sản xuất lắp ráp hàng điện tử trong nước có giá thành cao hơn nhập khẩu sản phẩm nguyên chiếc, nếu tình hình này kéo dài, không có hàng rào hạn chế nhập khẩu thì thời gian tới các doanh nghiệp lại chuyển sang nhập khẩu sản phẩm nguyên chiếc để kinh doanh thì ngành điện tử Việt Nam có nguy cơ bị tê liệt. Ông Hoàng Minh Trí, giám đốc Công ty cổ phần 4P bức xúc:

Về lâu dài phát triển ngành điện tử Việt Nam trước mắt cần phải có chính sách thiết thực và có đầu mối liên kết các doanh nghiệp Việt Nam để tham gia cùng với các doanh nghiệp FDI đầu tư và phát triển trước ngành công nghiệp phụ trợ để phục vụ đắc lực cho ngành điện tử. Do vậy ngay từ bây giờ cơ quan chức năng sớm hoạch định kế hoạch định hướng cho ngành này. Về vấn đề này ông Hồ Lê Nghĩa, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu chiến lược chính sách Công nghiệp Bộ công thương có ý kiến:

Trong thời gian tới nước ta thực hiện các cam kết quốc tế về thuế suất nhập khẩu của các sản phẩm điện tử sẽ từng bước xuống tới mức 0% và ngành công nghiệp điện tử trong nước tiếp tục chịu sức ép cạnh tranh của các sản phẩm cùng loại được nhập khẩu từ nước ngoài, trước tình hình đó các doanh nghiệp VN và FDI đang chờ đợi các chính sách và hoạch định chiến lược của ngành chức năng để duy trì và phát triển ngành điện tử Việt Nam, trong đó có ngành công nghiệp phụ trợ cần tập trung đầu tư trước.