Đài tiếng nói nhân dân TPHCM
The Voice of Ho Chi Minh City People
  • Tây Nguyên, Nam Trung bộ quyết liệt khắc phục hạn hán, thiên tai

    (VOH) - Cùng với các tỉnh, thành Nam bộ, đặc biệt là vùng đồng bằng sông Cửu Long thì các tỉnh miền Trung, Tây Nguyên đã và đang chịu ảnh hưởng rất lớn của hạn hán do biến đổi khí hậu gây ra.

    Theo nhận định, do tác động của El Nino, trong năm 2015, nước ta đã  xảy ra 14 đợt nắng nóng diện rộng với nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5-1,5 độ C và hiện đang vẫn tiếp diễn gây nhiều thiệt hại cho sản xuất và sinh hoạt của người dân cả nước.

    Trong những tháng đầu năm 2016, mực nước trên các sông ở Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên xuống dần và ở mức thấp. Lượng dòng chảy trên các sông chính liên tục thiếu hụt từ 20-70%, có nơi trên 90%. Thực tế cho thấy, nếu không có giải pháp chống hạn hiệu quả, không những hoạt động sản xuất mà đời sống sinh hoạt của người dân sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

    Tại các tỉnh như Gia Lai, Đắc Lắc, Đắc Nông, Kon Tum… khô hạn kéo dài làm cho nhiều nơi không còn nước sạch sinh hoạt. Người dân phải tự tìm kiếm nguồn nước cho sinh hoạt, đó là vấn đề nan giải mà các cấp chính quyền địa phương ở Tây Nguyên trăn trở.

    Nhiều con suối trong khu du lịch Thanh Hà (buôn N’Drếch, Ea Huar, Buôn Đôn) bị trơ đáy. Ảnh: Zing

    Theo lãnh đạo ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn các tỉnh ở khu vực này, hiện các hộ nông dân đều thiếu nước sinh hoạt nghiêm trọng, giếng đào và suối đều đã cạn kiệt do mực nước ngầm xuống thấp. Trong đó, tỉnh Gia Lai là địa phương có mức độ thiệt hại cao nhất. Chúng tôi về các buôn làng ở huyện Chư Pứh, Chư sê, Chưprông và nhìn thấy nhiều cây trồng như lúa, cà phê… phát triển èo uột hoặc héo khô. Nhiều vùng, nguồn nước chỉ đáp ứng khoảng 60% diện tích nên hàng loạt cây cà phê đã đậu trái trong đợt ra hoa trước Tết hiện đang khô và rụng dần. Với người trồng lúa thì nước hết, lúa chết khô...coi như bị mất trắng. Anh KoLan Thương ở huyện Chư pưh than thở: "Từ Tết tới giờ, nước khô hạn, nhiều vùng bị khô nước, lúa khô hết, bà con vất vả, khó khăn".

    Do ảnh hưởng của nắng nóng, khô hạn, trên địa bàn 3 huyện Chư Pưh, Chư Sê và Krông Pa của tỉnh Gia Lai đã có gần 1.000 hécta lúa bị khô hạn, tình hình thiếu nước uống, nước sinh hoạt cho người dân và cho chăn nuôi trong thời gian tới hết sức khó khăn. Ông Nguyễn Minh Tứ, Phó Chủ tịch UBND huyện Chư Pưh nêu giải pháp ứng phó với hạn: "Huyện cũng đã xuất ngân sách khoảng 80 triệu để bơm tưới cho bà con hỗ trợ lúa cuối vụ. Đối với lúa bị chết khô, mất trắng, huyện báo cáo tỉnh để hỗ trợ cho bà con đầu tư sản xuất cho các vụ tiếp theo".

    Tại huyện Krong Pa, tình trạng khô hạn cũng khắc nghiệt không kém do các hồ đập nhỏ đã cạn kiệt nước. Nhiều người dân trong các buôn làng phải tự kiếm nước sinh hoạt nhưng nguồn nước này không đảm bảo vệ sinh. Trước thực trạng này, ông Đinh Xuân Duyên, Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Krông Pa cho hay: "Vấn đề giải quyết  nước cho gia súc đã làm rồi, đào hố lấy nước nhưng đối  với bà con thì chưa giải quyết được. Còn việc để người đi tìm nước là vấn đề bức xúc của địa phương".

    Hiện chính quyền các địa phương cùng ngành chức năng đã kiểm tra đánh giá diện tích lúa bị hạn không có khả năng thu hoạch để hướng dẫn nhân dân tận thu cho các cơ sở chăn nuôi, làm thức ăn cho gia súc. Mặt khác yêu cầu các đơn vị quản lí, vận hành các hồ chứa thủy lợi trên địa bàn xây dựng kế hoạch vận hành xả nước một cách khoa học, hợp lý để phục vụ tưới luân phiên cho từng cánh đồng, thông báo lịch xả nước cho nông dân để lấy nước, sử dụng tiết kiệm. Quyết liệt chuyển đổi cơ cấu cấy trồng ngắn ngày có khả năng chịu hạn, nếu không đảm bảo nguồn nước tưới thì dừng gieo trồng để tránh thiệt hại, triển khai các mô hình tưới tiết kiệm cho người dân. Ông Hà Văn Huyền, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai lưu ý người dân: "Chúng tôi chỉ đạo các địa phương chủ động về nước tưới có hệ thống thủy lợi thì xây dựng phương án tưới cho phù hợp với từng loại cây trồng. Áp dụng phương pháp tưới tiết kiệm nước tức là khô, nước xen kẽ, chỉ vô nước giai đoạn bón phân".

    Diện tích cà phê ở Tây Nguyên đang bị thiệt hại nặng do hạn hán. Ảnh: chinhphu

    Dự báo tình hình khô hạn ở Tây Nguyên sẽ còn xảy ra trên diện rộng với mức độ gay gắt và công tác chống hạn gặp rất nhiều khó khăn do không có nguồn nước. Đây là đợt hạn hán nghiêm trọng nhất đối với Tây Nguyên trong 30 năm qua.

    Theo nhận định bước đầu, có khoảng hơn 70.000 hécta diện tích cây trồng toàn tỉnh Đắk Lắk có nguy cơ bị hạn, trong đó chủ yếu là diện tích cà phê ở những vùng hiếm nước. Tình hình hạn hán còn nghiêm trọng hơn ở Đăk Nông. Toàn Tây Nguyên có trên 100.000 héc ta cà phê không có nước tưới. Vụ Đông Xuân 2014-2015 Đắk Lắk thiệt hại gần 2.000 tỷ đồng, vụ Hè Thu vừa qua thiệt hại 171 tỷ đồng do hạn hán nên địa phương phải đề nghị Chính phủ hỗ trợ kinh phí khắc phục thiệt hại. Hiện nay, tỉnh lại tiếp tục khô hạn gây nhiều lo lắng cho người dân và chính quyền địa phương.

    Ông Trương Công Hồng, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk cho biết: "Hiện đang là cao điểm của mùa khô, do đó về vấn đề tích nước, các nhà máy hầu như rất ít nhưng những nguồn nước trong hồ hiện có dùng để phục vụ phát điện, tưới tiêu và sinh hoạt cho người dân".

    Còn tại các tỉnh Nam Trung Bộ, nhiều tháng qua, hạn hán gây thiệt hại nghiêm trọng. Từ cuối năm 2014 đến nay, tỉnh Ninh Thuận đã chống chọi với đợt hạn hán khốc liệt nhất trong 10 năm trở lại đây. Tổng lượng nước tích tại 20 hồ chứa chỉ đạt khoảng 8% gây thiếu nước sinh hoạt, gia súc chết hàng loạt, nhiều diện tích cây trồng bị thiệt hại. Từ tháng 9/2015 tới nay, Ninh Thuận đã có mưa nhưng không đều, vẫn còn 17 hồ chứa mới tích được dưới 20% lượng nước. Nếu hiện tượng El Nino kéo dài đến tháng 6/2016, hạn hán sẽ vô cùng phức tạp, gay gắt hơn thời gian qua.

    Tại tỉnh Quảng Nam, tình hình này cũng diễn biến khá nghiêm trọng. Ông Lê Trí Thanh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đề nghị: "Tỉnh cũng đã làm việc với các bộ ngành và các bộ ngành cũng chỉ đạo tập đoàn điện lực Việt Nam và các cơ quan liên quan đồng ý hạn chế việc phát điện nhằm phục vụ nước tưới vụ Hè Thu".

    Người dân tại Đắk Lắk đào giếng sâu hơn 60 m để lấy nước tưới cho cà phê. Ảnh: Zing

    Không chỉ ảnh hưởng đến sản xuất, hạn hán làm cho lượng mưa giảm, việc tích trữ nước tại các hồ thủy điện cũng gặp khó khăn và nguy cơ thiếu điện cho khu vực này sẽ rất lớn. Theo báo cáo mới nhất, các hồ thủy điện miền Bắc thiếu hụt 9 tỷ mét khối, ở miền Trung phần lớn các hồ mới tích được 20-30% nước, Tây Nguyên và Nam bộ cũng hết sức khó khăn về nguồn nước. Các hồ thủy điện cũng phải hết sức tiết kiệm để duy trì nguồn nước sinh hoạt, sản xuất cho các vùng bị hạn, đồng thời khuyến khích người dân, các tổ chức có biện pháp tích trữ và sử dụng nước hiệu quả.

    Ông Lê Đình Bản, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy điện A Vương nêu định hướng:"Thực hiện chỉ đạo của Tập đoàn điện lực Việt Nam  và  Trung tâm điều độ điện quốc gia, từ ngày 8/12 đã dừng hẳn phát điện và tiếp tục tích nước nhằm đảm bảo việc phát điện mùa khô và đảm bảo cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt".

    Rõ ràng, hiện tượng El Nino mà chúng ta đang phải đối phó và khắc phục trong năm 2015-2016 là rất nghiêm trọng với cường độ mạnh và kéo dài nhất trong gần 100 năm qua. Vì vậy, rất cần có các giải pháp tổng thể căn cơ và chủ động hơn từ các cấp chính quyền địa phương, người dân trong những vùng bị ảnh hưởng. Có như vậy thì mới mong giải quyết cơ bản vấn đề hạn hán khốc liệt hiện nay.

    Minh Tâm