Tin tứcNghe bài viết
Tòa gia đình và người chưa thành niên tọa lạc tại 26 Lê Thánh Tôn, quận 1, TPHCM. Ảnh: TPO
Trong khu vực Tòa Gia Đình, Phòng Tư vấn - hòa giải được đặt một chiếc bàn hình bầu dục để các bên liên quan ngồi lại với nhau một cách gần gũi. Ấn tượng hơn là ngay cạnh phòng hòa giải, một gian phòng rộng rãi, thoáng mát được trưng bày nhiều đồ chơi, sách vở, truyện tranh... Đây chính là phòng dành cho trẻ em, để các bé trong khi chờ đợi phiên xử có thể chơi đùa.
Luật Sư Trương Thị Hòa, Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ Nữ Luật sư, Đoàn Luật sư TPHCM cho biết, các thẩm phán về lĩnh vực này đã được đào tạo kỹ năng, có kinh nghiệm giải quyết mâu thuẫn trong hôn nhân, gia đình, tâm lý vợ chồng hoặc giúp hai bên giữ được hòa khí khi thực hiện các thủ tục ly hôn. Bà Hòa nói: "Vì hôn nhân gia đình là một lĩnh vực đặc biệt, do đó, trong phiên tòa cũng có không khí tạo sự thân thiện và có những quy định đặc biệt áp dụng cho người chưa thành niên phạm tội. Thí dụ người chưa thành niên lại là người bị hại trong vụ xâm hại về tình dục... thì cũng phải có biện pháp bảo đảm. Vì thế, khung cảnh tòa án cũng phải nhẹ nhàng để tạo không khí không gây căng thẳng cho người chưa thành niên khi ra tòa".
Khác với các vụ việc dân sự thông thường, sau phiên xử các bên vẫn bị ràng buộc với nhau về trách nhiệm đối với con chung và có thể kéo dài suốt cuộc đời họ. Do đó, khi giải quyết các vụ việc về lĩnh vực này, phải chú ý đến yếu tố tâm lý, đạo đức, truyền thống của dân tộc, yếu tố pháp lý và tình cảm đan xen vào nhau giữa các bên trước, trong và cả sau quá trình giải quyết vụ việc.
Theo Luật sư Nguyễn Thị Hồng Liên, Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TPHCM, việc giải quyết các vấn đề gia đình dù muốn dù không đều có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống tâm lý của từng thành viên, tác động tiêu cực đến định hướng phát triển của trẻ em. Do đó, việc ra đời một tòa án chuyên trách về gia đình và người chưa thành niên sẽ góp phần nâng cao ý thức và trách nhiệm của các thành viên đối với công tác chăm sóc, giáo dục con cái sẽ góp phần hạn chế, ngăn ngừa trẻ em vi phạm pháp luật, tạo môi trường lành mạnh để trẻ em phát triển thể chất và nhân cách.
"Khi điều tra người chưa thành niên, phải có sự tham dự của người giám hộ, phải có luật sư bảo vệ trẻ em. Như vậy, quyền lợi của trẻ em mới được đảm bảo trong bước đầu tiên là điều tra. Rồi đến khâu truy tố và xét xử, thì khâu quan trọng là khâu xét xử. Từ trước đến giờ, chưa có tòa án cho người chưa thành niên, nên khi xét xử thì phải chung với tòa án của người thành niên", Luật sư Nguyễn Thị Hồng Liên nhìn nhận.
Tòa Gia đình và người chưa thành niên có trang bị cả sách, đồ chơi trẻ em. Ảnh: TPO
Tháo bỏ vành móng ngựa, phá bỏ những nguyên tắc của một tòa án, trẻ em đến phiên tòa còn được tư vấn tâm lý, khiến các em không sợ hãi khi đối diện với tòa. Đây là một sự đổi mới, đảm bảo quyền lợi cho trẻ em một cách tối đa và được xem là một bước đột phá trong hệ thống cải cách tư pháp.
Ông Trần Công Bình, đại diện UNICEF tại TPHCM cho rằng, Tòa gia đình và người chưa thành niên sẽ bảo vệ quyền của trẻ em bị xâm hại hay trẻ em phạm tội. UNICEF sẽ tiếp tục phối hợp, hỗ trợ Việt Nam trong thời gian tới.
"Tòa chuyên trách Gia đình và người chưa thành niên là một trong những khuyến nghị của Ủy ban Liên hợp quốc về quyền trẻ em đối với báo cáo định kỳ về thực hiện quyền trẻ em ở Việt Nam. Đây là một cột mốc mang tính lịch sử và cũng là biểu tượng rất tốt về sự tiên phong cũng như đáp ứng của Chính phủ Việt Nam trong việc đảm bảo thực thi quyền trẻ em. Đặc biệt là những trẻ em có liên đới về mặt pháp lý bao gồm: trẻ em là nạn nhân, trẻ em là người chứng kiến và trẻ em là người có các hành vi vi phạm pháp luật. Thông qua tố tụng xét xử, tất cả các em đều đảm bảo được tôn trọng cũng như một môi trường an toàn, thoải mái cho tất cả các em và gia đình cũng như có các dịch vụ hỗ trợ", ông Bình cho biết.
Theo Chánh án TAND TPHCM Ung Thị Xuân Hương, trụ sở tòa chuyên trách nói trên sẽ được bố trí độc lập với trụ sở Tòa án Nhân dân TPHCM hiện nay. Việc trang trí các phòng làm việc, phòng xử... cũng đề cao sự gần gũi, thân thiện.
Sau khi thí điểm, Tòa án Nhân dân TPHCM sẽ nhân rộng mô hình này cho 24 tòa án quận, huyện tại thành phố: "Đối với trẻ em thì phải có các tố tụng thân thiện. Ví dụ như là mô hình phòng xử hình sự của người thành niên thì có vành móng ngựa, nhưng đối với các em thì không nên, vì để tạo cho các em sự yên tâm, để các em thấy là đang được hội đồng xét xử, các luật sư, các thẩm phán và các chuyên gia hỗ trợ mình".
Chế định Tòa gia đình và người chưa thành niên thể hiện tính nhân văn của pháp luật trong việc hỗ trợ về các mặt tư pháp, tinh thần, sức khỏe cho phụ nữ và người chưa thành niên trong những vụ việc có liên quan pháp lý. Hy vọng khi đi vào thực tiễn, hoạt động của Tòa Gia đình và người chưa thành niên đảm bảo việc xét xử khách quan, công bằng nhưng thân thiện, phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của bị cáo, đương sự. Việc có một tòa chuyên trách sẽ tránh cho người chưa thành niên bị tâm lý mặc cảm, tự ti, khủng hoảng tâm lý, tinh thần sau này khi được tái hòa nhập cộng đồng.
