TPHCM đề xuất quy định xử lý đất của doanh nghiệp sau cổ phần hóa

UBND TPHCM vừa có công văn gửi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Nông nghiệp và Môi trường góp ý dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, trong đó đề nghị bổ sung quy định cụ thể nhằm xử lý các vướng mắc liên quan đến đất của doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa.

UBND Thành phố cho biết hiện việc giải quyết thủ tục đất đai cho doanh nghiệp sau cổ phần hóa còn thiếu thống nhất, nhiều quy định chồng chéo, dẫn đến khó khăn khi gia hạn hoặc chuyển mục đích sử dụng đất. Thực tế, nhiều khu đất chưa được khai thác hiệu quả do không còn phù hợp quy hoạch.

Trong giai đoạn 2007–2021, hầu hết doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa chưa có phương án sử dụng đất được duyệt. Trước năm 2007 chưa có quy định lập phương án, đến Nghị định 109/2007/NĐ-CP mới bắt đầu đề cập, nhưng đến Thông tư 03/2021/TT-BTNMT mới có hướng dẫn chi tiết. Do đó, phần lớn doanh nghiệp cổ phần hóa trong giai đoạn này không có phương án sử dụng đất hợp lệ.

Theo Nghị quyết 82/2019/QH14, doanh nghiệp sau cổ phần hóa phải thực hiện đúng phương án sử dụng đất đã được phê duyệt. Tuy nhiên, việc thiếu phương án khiến nhiều thủ tục gặp khó khăn. Ngoài ra, Luật Đất đai 2024 và các nghị định chưa quy định rõ về quyền chuyển mục đích sử dụng đất của doanh nghiệp cổ phần hóa, tạo ra nhiều cách hiểu khác nhau, ảnh hưởng đến việc khai thác đất theo quy hoạch.

Thành phố nêu thực tế nhiều khu đất có vị trí đắc địa, giá trị thương mại cao nhưng do vướng mắc pháp lý nên không được khai thác đúng quy hoạch. Trong một số trường hợp, đất công sản chưa đưa vào cổ phần hóa được cho rằng phải thu hồi để bán đấu giá.

Để tháo gỡ, TPHCM đề xuất hai hướng xử lý:

• Với khu đất có giá trị cao hoặc đất doanh nghiệp đang sử dụng nhưng không đưa vào cổ phần hóa, Nhà nước cần thu hồi và bán đấu giá để đảm bảo minh bạch.

• Với doanh nghiệp đã cổ phần hóa trong giai đoạn 2007–2021 nhưng chưa có phương án sử dụng đất được duyệt, cần cho phép lựa chọn hình thức giao đất hoặc thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo luật.

UBND Thành phố cũng dẫn lại quy định trong Luật Đất đai 2003, theo đó doanh nghiệp nhà nước được giao đất có thu tiền sử dụng đất từ ngân sách thì số tiền này được tính vào vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Khi cổ phần hóa, nếu chọn giao đất có thu tiền sử dụng đất, phải xác định lại giá trị quyền sử dụng đất theo giá thị trường.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, nhận định việc bổ sung quy định này vào Luật Đất đai sửa đổi sẽ giúp giải quyết dứt điểm tồn tại trong quản lý đất của doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2007–2021. Điều này cũng giúp tăng thu ngân sách thông qua truy thu nghĩa vụ tài chính, hạn chế tình trạng chiếm giữ đất công không qua đấu giá, đồng thời bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho doanh nghiệp sử dụng đất phù hợp quy hoạch.