Tin tứcThế nhưng thời gian gần đây, nhiều hình thức trục lợi xuất hiện tại các dự án ở nhiều địa phương, từ việc lập hồ sơ không có nhu cầu thực, mua bán suất, rao chênh “suất ngoại giao” cho đến sử dụng vi bằng để lách quy định. Những chiêu thức này đang làm méo mó chính sách nhân văn của Nhà nước, gây bức xúc và làm khó người dân có nhu cầu thật.
Người dân gửi phản ánh đến Bộ Xây dựng cho biết tại một số dự án ở Thanh Hóa xuất hiện tình trạng lập hồ sơ “ảo” nhằm giữ chỗ, chờ khách mua lại để bán chênh. Các căn hộ NƠXH bị cò đẩy giá lên vượt xa giá gốc, làm mất cơ hội tiếp cận nhà ở của người cần mua thực.
Tại Hà Nội, nơi nhu cầu NƠXH thuộc nhóm cao nhất cả nước, hiện tượng môi giới mời gọi mua “suất ngoại giao” xuất hiện liên tục tại các dự án đang mở bán. Mức chênh được rao từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng tùy căn. Những lời mời chào này được lan truyền trên các nhóm kín, gây nhiều bức xúc vì đi ngược tinh thần công bằng và minh bạch của chính sách.
Một số dự án như NƠXH NHS Trung Văn, NƠXH 987 Tam Trinh… bị rao bán trên thị trường thứ cấp với mức giá gấp 3-4 lần giá ban đầu. Dù pháp luật quy định phải sau 5 năm mới được phép bán lại, việc giao dịch vẫn diễn ra âm thầm qua vi bằng. Đây là hình thức không có giá trị chuyển quyền sở hữu nhưng đang bị sử dụng như cách lách luật. Nhiều người mua chấp nhận rủi ro bởi giá vẫn thấp hơn so với nhà thương mại.
Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết Nghị định 100/2024 đã giao trách nhiệm cho UBND cấp tỉnh tổ chức thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm liên quan đến đầu tư, bán, cho thuê, thuê mua NƠXH, nhà ở cho lực lượng vũ trang và nhà lưu trú công nhân. Khi chủ đầu tư tổ chức bốc thăm mua hoặc thuê mua nhà, đại diện Sở Xây dựng địa phương phải giám sát chặt chẽ, có biên bản ghi nhận để tránh tiêu cực.
Thực tế cho thấy các hình thức trục lợi xuất hiện ở nhiều khâu: lập hồ sơ, xét duyệt, phân phối, sử dụng và chuyển nhượng. Các chuyên gia nhận định muốn đưa chính sách trở về đúng ý nghĩa ban đầu cần có giải pháp đồng bộ và quyết liệt.
TS Trần Xuân Lượng – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đánh giá thị trường bất động sản – cho rằng phải rà soát kỹ hồ sơ và đối chiếu chéo thông tin nhằm chặn hồ sơ “ảo”. Danh sách người mua, tiêu chí xét duyệt cần được công khai. Hành vi mua bán suất, nâng giá chênh phải bị xử phạt mạnh.
Ông cũng đề nghị tăng cường hậu kiểm, xử lý nghiêm việc cho thuê, cho mượn, giao dịch trái phép; kiểm tra hoạt động môi giới và các vi bằng được lập sai quy định. Khi hệ thống quản lý vận hành đồng bộ và nghiêm túc, NƠXH mới trở lại đúng vai trò hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn.
Ở góc độ quản lý dữ liệu, chuyên gia Nguyễn Quang Huy (Đại học Nguyễn Trãi) đề xuất gắn mã định danh điện tử cho từng căn NƠXH và liên thông dữ liệu giữa Bộ Xây dựng, cơ quan thuế, ngân hàng và các sở liên quan. Khi có biến động bất thường, hệ thống sẽ cảnh báo cho cơ quan quản lý và người dân. Đồng thời cần xây dựng cổng thông tin công khai danh sách người được mua, thuê và các giao dịch hợp pháp để hạn chế tình trạng “ẩn danh” trong mua bán.
Tại phiên họp thứ 3 Ban chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản ngày 11/11, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh nhiều địa phương chưa thật sự chú trọng khâu xét duyệt đối tượng, còn để xảy ra tiêu cực. Thủ tướng yêu cầu tất cả các bộ ngành và địa phương công khai, minh bạch và kiểm soát chặt quy trình phân phối nhà ở xã hội. Bộ Công an được giao nhiệm vụ nắm tình hình, xử lý ngay các trường hợp vi phạm để bảo vệ tính đúng đắn của chính sách an sinh quan trọng này.
