Tin tứcTại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận khẳng định không có chuyện “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong biên soạn sách giáo khoa, nhưng nhiều đại biểu lại không nghĩ vậy và dư luận xã hội cũng đặt ra không ít hoài nghi về cách thức và lộ trình thực hiện đề án.
Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận - Ảnh: Việt Dũng (TTO).
Nên xã hội hóa việc biên soạn sách giáo khoa
Một trong những điểm quan trọng của đề án được ông Phạm Vũ Luận nhắc đến là, sách giáo khoa mới sẽ được biên soạn theo phương án nhiều tổ chức, cá nhân cùng tham gia biên soạn trên cơ sở chương trình phổ thông thống nhất. Đồng thời Bộ GD-ĐT cũng sẽ tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa, nhằm chủ động triển khai chương trình phổ thông mới.
Theo tiến sĩ Nguyễn Văn Bình, trường Đại học Sài Gòn, trong bối cảnh thế giới phẳng, công nghệ thông tin phát triển như vũ bão thì thay đổi sách giáo khoa là hết sức cần thiết, không thể sử dụng sách giáo khoa cũ đã có cách đây trên 10 năm được. Thế nhưng, việc biên soạn lại là rất tốn kém, phải tính toán sao cho có hiệu quả, phù hợp. Tiến sĩ Nguyễn Văn Bình đề xuất: Nên xã hội hóa việc biên soạn sách giáo khoa, có thêm nhiều nhà xuất bản cùng tham gia. Tùy từng địa phương, các Sở Giáo dục lựa chọn bộ sách giáo khoa phù hợp với đặc điểm, tình hình của từng vùng miền. Có như vậy mới đáp ứng được nhu cầu học tập đa dạng của học sinh. "Đương nhiên Bộ chỉ đưa ra chương trình khung còn tùy theo nhà xuất bản, nhà khoa học, các trường, Sở biên soạn. Như hiện nay TPHCM đã tập họp các nhà khoa học, các giáo viên có kinh nghiệm soạn sách giáo khoa đến lớp 9. Có nhiều sách giáo khoa, mỗi tỉnh thành dựa vào đặc điểm tình hình học sinh, phát triển kinh tế xã hội của địa phương mình, dựa vào khả năng chuyên môn của thầy cô giáo, khả năng tiếp thu của học sinh để tạo ra chất lượng nguồn nhân lực cho xã hội thì Sở căn cứ vào đó lựa chọn. Hiện nay các nhà khoa học ở TPHCM tham mưu cho Ban giám đốc Sở dư sức lựa chọn được bộ sách giáo khoa theo đề án để đưa vào giảng dạy", ông Nguyễn Văn Bình cho biết thêm.
Phải kết hợp đội ngũ giáo sư đầu ngành và giáo viên có kinh nghiệm giảng dạy, biên soạn sách
Còn theo tiến sĩ Nguyễn Văn Thắng, việc biên soạn sách giáo khoa phải kết hợp cả đội ngũ giáo sư đầu ngành và những người có kinh nghiệm giảng dạy ở bậc phổ thông. Bộ chủ quản chỉ đề xuất xây dựng chương trình, còn sách giáo khoa ai có năng lực thì viết. Sách giáo khoa chỉ nên xem là phương tiện để đáp ứng chương trình chứ không nên xem nó là bất biến để chuẩn hóa một cách cứng nhắc: "Không thay toàn bộ, cái gì không phù hợp thì mình thay, cải tiến lại, cái gì phù hợp thì mình giữ. Phải có nghiên cứu khoa học về hiệu quả chương trình cũ chứ cứ theo chu kỳ hành chính là không được. Đánh giá khoa học về hiệu quả chương trình, có nhiều chương trình rất tốt, có những nội dung trong chuyên môn mới hiểu được giá trị. Trong chiến lược xây dựng chương trình phải nhắm đến tương lai".
Không chỉ các chuyên gia trong ngành giáo dục mà ngay cả đội ngũ giáo viên, những người trực tiếp giảng dạy cho học sinh cũng có nhiều ý kiến và băn khoăn về đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa. Cô Lê Diệu Hằng, giáo viên trường trung học cơ sở Lữ Gia nêu ý kiến: "Cái nào cũng có cái tốt cái xấu, khi mình dạy mới nhận thấy được. Nói chung đổi mới là hay, nhưng vấn đề có tải được hay không. Bây giờ, người ta đánh giá xem học trò làm việc như thế nào. Giáo viên giỏi hay không thì được xem xét qua việc hướng dẫn cho học trò khám phá được cái mới, định hướng phát triển được năng lực của các em. Đổi mới như thế nào, áp dụng ra sao mới là điều quan trọng".
Học sinh chọn sách giáo khoa ở nhà sách Minh Khai, Q.1, TP.HCM - Ảnh: Thạch Vân (TTO).
Đổi mới sách giáo phải hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu thực tế
Đổi mới, chương trình, sách giáo khoa là điều cần thiết, nhưng đổi mới như thế nào cho có hiệu quả và đáp ứng được yêu cầu thực tế cuộc sống mới là vần đề quan trọng. Đó cũng là ý kiến của cô Lê Kim Mai, giáo viên trường THPT Võ Thị Sáu. Theo cô Kim Mai, sách giáo khoa chỉ nên xem là công cụ, là định hướng chứ không nên coi đó như là một "pháp lệnh" để buộc giáo viên phải dựa vào đó giảng dạy. Cô Lê Kim Mai cũng cho rằng, trong các lần đổi mới trước, Bộ đã làm theo quy trình ngược, cho ban hành sách giáo khoa trước rồi mới ban hành khung phân phối chương trình, sau đó mới ban hành chuẩn kỹ năng kiến thức. Điều này gây khó khăn cho giáo viên. Vì thế trong lần đổi mới này cần lưu tâm đến những vấn đề sau: "Làm theo qui trình ban hành khung trước, rồi từ khung đó ban hành chuẩn kỹ năng kiến thức, căn cứ trên khung, trên chuẩn kỹ năng kiến thức rồi mới bắt đầu viết sách giáo khoa. Có sách giáo khoa rồi mới bắt đầu viết sách hướng dẫn giáo viên, điều đó có lợi hơn vì người viết sách định hướng theo khung, theo thời lượng dạy học. Có định hướng theo chuẩn, kỹ năng kiến thức thì người biên soạn viết tập trung hơn, giáo viên dạy thì sát sườn hơn".
Khi có bộ sách giáo khoa theo hướng mở, giáo viên cũng chủ động hơn trong việc truyền thụ kiến thức. Tùy theo trình độ học sinh, giáo viên sẽ có những điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả như mong đợi, đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa cần diễn ra theo lộ trình nhất định. Khi đưa vào sử dụng nên tiếp tục chỉnh lý, bổ sung hoàn thiện với sự góp sức của toàn xã hội, chứ không chỉ của Bộ chủ quản như các lần cải cách trước đây.