Tin tức
Sinh viên theo học chương trình đào tạo đặc biệt tại Trường ĐH Mở TP.HCM - Ảnh: Thanh niên
Hiện nay, để người học chịu bỏ tiền học chất lượng cao, hầu hết các trường ĐH công lập đều lựa chọn chương trình “hot” của mình để đầu tư. Nhờ vậy, mặc dù chỉ tiêu có giới hạn, học phí khá chênh lệch so với chương trình đại trà nhưng vẫn có đông sinh viên theo học. Đặc biệt ở các lớp này, mặc dù là cơ sở vật chất là do từ ngân sách nhà nước nhưng sinh viên chương trình này được thụ hưởng những gì tốt nhất từ trang thiết bị, đội ngũ giảng viên giỏi...cho đến đầu ra đảm bảo. Trong khi các lớp đại trà có đến hàng trăm sinh viên chen chúc học ở hội trường thì các lớp chất lượng cao chỉ dao động từ 20 tới 30 sinh viên, tối đa cũng chỉ 50 người/lớp. Đối tượng này được ưu tiên các điều kiện dạy và học: phòng học máy lạnh, ưu tiên sử dụng thư viện, phòng thí nghiệm, sớm tiếp cận với doanh nghiệp và có cơ hội việc làm cao khi ra trường. Giảng viên tham gia giảng dạy là những chuyên gia hàng đầu trong từng lĩnh vực. Một số học phần do các chuyên gia nước ngoài giảng dạy nên giúp nâng cao trình độ ngoại ngữ của người học. Nguyễn Văn Nhân, sinh viên học chương trình chất lượng cao trường ĐH Bách Khoa nhận xét: “Về ưu điểm tụi mình được học ở những phòng chất lượng cao. Lớp học ít người nên giảng viên có thể theo dõi tình hình học tập của lớp tốt hơn. Học các môn nâng cao đem lại cho mình kiến thức sâu về chuyên ngành, các kỹ năng được nâng cao hơn. Về hạn chế, vì đây là chương trình đào tạo nghiêm ngặt nên đòi hỏi người học phải có sự tập trung chú ý cao, chương trình học nâng cao nên cũng áp lực hơn so với chương trình bình thường”.
Đi kèm với dịch vụ đào tạo cao, mức học phí các chương trình này cũng cao hơn gấp nhiều lần so với chương trình đại trà. Năm 2013, trường ĐH Kinh tế dự kiến tuyển sinh đào tạo chất lượng cao các ngành, chuyên ngành: Quản trị kinh doanh tổng hợp, tài chính doanh nghiệp, Ngân hàng, Kế toán…với học phí 25 triệu/năm. Lớp chất lượng cao ngành Luật của trường ĐH Luật khoảng 17 triệu/năm; ngoài ra trường này còn có lớp tăng cường theo chuẩn chất lượng cao với học phí 23 triệu/năm. ĐH Sư Phạm Kỹ thuật công bố học phí 22 triệu/năm cho các ngành. Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn năm nay cũng dự kiến tuyển sinh 2 ngành đào tạo chất lượng cao đầu tiên là Báo chí truyền thông và Quan hệ quốc tế với học phí tương ứng. Hầu hết các chương trình đều cam kết chất lượng khác biệt, TS Phạm Tấn Hạ, Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TPHCM chia sẻ: “Tất nhiên chương trình đào tạo chất lượng cao phải hơn hệ đại trà. Chương trình này đã thông báo đến sinh viên, sinh viên cũng đã được tìm hiểu và sau đó mới đăng ký vào. Chương trình này đã được công bố rõ ràng. Nhà trường, khoa phải chịu trách nhiệm về chương trình đào tạo đó. Vì thế, không thể nói là giống với chương trình đại trà, vì nếu giống nhau sinh viên sẽ không học. Tất cả mọi thứ yêu cầu sinh viên phải làm việc cao hơn rất nhiều”.
Thử suy ngẫm, việc người học tự trả chi phí để được sử dụng các dịch vụ cao trong giáo dục, khiến các trường dành điều kiện tốt nhất để phục vụ đối tượng “nhà giàu” này có tạo sự bất công hay không khi phần lớn người học đều mong muốn được học tập trong điều kiện đầy đủ nhưng lại đuối về tài chính. Bởi ai cũng thấy, điểm chuẩn đầu vào chương trình là như nhau nhưng người học bỏ ra gấp đôi, gấp ba học phí bình thường để được làm “sinh viên chất lượng cao”. TS Võ Viết Cường, Trưởng khoa đào tạo chất lượng cao Trường ĐH Sư Phạm Kỹ thuật cho rằng: “Trường không nghĩ chương trình chất lượng cao là nơi để đi kiếm tiền cho trường, mà đây là mô hình đáp ứng đúng nhu cầu xã hội. Có những người có khả năng chi trả cao hơn để có điều kiện học tập, chất lượng tốt hơn. Chúng tôi lấy điều đó làm tiêu chí cho mình. Ở đây không có nghĩa các lớp đại trà không có chất lượng, có những em lớp đại trà chất lượng còn hơn lớp chất lượng cao, bởi ý thức các em tốt hơn. Nhưng nói vậy cũng không có nghĩa lớp chất lượng cao dành cho con nhà giàu, không phải như vậy. Có rất nhiều người cũng rất cố gắng vay mượn tiền, bởi vì người ta muốn đầu tư hết lực cho con người ta chứ không phải chất lượng cao là con nhà giàu”.
Từ những gì mà TS Cường bày tỏ, câu hỏi liệu học phí cao, chất lượng có tương xứng khi nhiều sinh viên phải gồng mình để vào những lớp chất lượng cao, với mong muốn được học những kiến thức chuyên môn tốt nhất. Trong khi đó, Bộ vẫn chưa có quy định cụ thể nào về tiêu chí chương trình này. Hiện khái niệm đào tạo chất lượng cao ở mỗi trường mỗi kiểu, vì thế mới có nhiều tên gọi: đào tạo chất lượng cao, đào tạo đặc biệt, đào tạo tăng cường chất lượng cao…Thế nhưng một số chương trình mới chỉ chú trọng dịch vụ đào tạo mà chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy...không khác mấy so với các lớp đại trà. Thêm nữa, dù đóng học phí cao gấp nhiều lần so với chương trình đại trà, nhưng văn bằng tốt nghiệp vẫn là bằng cử nhân bình thường theo quy định của Bộ GD-ĐT. Sự khác biệt chỉ được tạo ra từ chính bản thân người học khi thụ hưởng những kiến thức tinh tuý từ môi trường học tập được nhà trường chú trọng đầu tư. Thạc sĩ Lê Thị Ngọc Thảo, Trưởng phòng đào tạo Trường ĐH Tôn Đức Thắng phân tích thêm: “Một trong những đặc thù của chương trình chất lượng cao ở trường là đều đi kèm với các chứng chỉ nghề nghiệp được quốc tế công nhận, ví dụ bên kế toán có chứng chỉ ACCA. Chuyện mà các bạn có thêm bằng đại học cử nhân và thêm các chứng chỉ nữa là đã khác biệt. Thứ hai, mình không băn khoăn lắm chuyện khác biệt trên bằng tại vì ở VN chỉ sử dụng một hệ thống văn bằng chính quy duy nhất, còn những cái nhà trường hỗ trợ là thêm phần bảng điểm và những chứng chỉ liên quan đến nghề nghiệp mà các em sẽ được nhận”.
Nhìn ở góc độ tích cực, các chương trình đào tạo chất lượng
cao đã và đang đáp ứng một phần nhu cầu của người học mong muốn được sử dụng
dịch vụ đào tạo tốt nhất, thông qua khả năng chi trả của mình. Vấn đề là để
chương trình đào tạo chất lượng cao thật sự tạo ra những sản phẩm mang đúng giá
trị như tên gọi của nó thì còn nhiều điều cần phải bàn. Vì cho đến nay, vẫn chưa
có một tiêu chí đánh giá chất lượng mô hình đào tạo này đến đâu, nên nếu thực
hiện không khéo việc tận dụng cơ sở vật chất của nhà nước để đua nhau mở các
chương trình chất lượng cao sẽ tạo nên những bất bình đẳng trong giáo dục và
nhắm đến mục tiêu lợi nhuận...Liên quan đến các vấn đề học phí ĐH hiện mỗi nơi
áp dụng mỗi kiểu, trong khi chất lượng đào tạo có tương xứng hay không vẫn là
một câu hỏi còn bỏ ngỏ. Tìm hiểu thêm về vấn đề này, phóng viên Thùy Linh đã có
trao đổi với PGS - TS Nguyễn Thiện Tống, VOH sẽ đăng tải vào ngày mai 25/10.