Tin tức
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống. Ảnh minh họa
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Phải hiểu rằng học phí trường công lập chưa thể hiện đúng mức chi phí trên sinh viên, bởi vì Nhà nước có tài trợ. Cào bằng là ở chỗ này, các trường công lập không phân biệt đều được tài trợ như nhau, chỗ nào làm tốt cũng không được tài trợ nhiều hơn, chỗ nào làm tệ cũng được tiếp tục duy trì như vậy.
Thưa ông, hiện nay chi phí đào tạo tại các trường ĐH VN so với các nước trong khu vực như thế nào?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Theo tài liệu thống kê các nước của Ngân hàng thế giới, đối với các nước thu nhập thấp như ở VN, chi phí đào tạo chiếm từ 120 - 150% GDP trên đầu người. GDP/người hiện nay khoảng 1.800 đô la, như vậy chi phí cho 1 sinh viên với mức trên 120% là phải hơn 2.000 đô la. Hiện nay chi phí đào tạo của nước mình tương đối thấp.
Như vậy theo ông, có phải rào cản học phí mà đại học VN nặng về lý thuyết, ít thực hành hay không, ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo so với khu vực hay không, thưa ông?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Đúng là đầu tư cho cơ sở vật chất rất nhiều tiền, Nhà nước cần đầu tư lâu dài. Nếu như Nhà nước tạo cơ hội cho những chương trình VN đạt trình độ chất lượng cao, nâng học phí lên và vẫn có người học, tôi cho đó là việc hợp lý. Không phải vì lẽ đó mà chúng ta yếu kém so với ngoại quốc, mà là vì chủ trương của Nhà nước: không đòi hỏi điều kiện đầu tư cơ sở vật chất kỹ càng trước khi cho mở ngành và thiếu những biện pháp đẩy mạnh nó, nên các trường đổ xô đi mở những ngành không cần đầu tư cơ sở vật chất. Chất lượng có cao chăng nữa cũng chỉ đáp ứng lĩnh vực đó thôi. Nhưng đồng thời nó tạo ra sự lệch hướng là việc đổ xô học ngành đó, trong khi những ngành rất cần về lâu dài như khoa học kỹ thuật thì đầu tư rất ít.
Thưa ông, hiện trong các trường ĐH công lập, có các chương trình liên kết, chương trình chất lượng cao với mức học phí cao nhưng vẫn thu hút đông người học, ông có thể lý giải nguyên nhân tại sao?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Tôi đặc biệt muốn nói tới ĐH Quốc tế của ĐHQG TPHCM với học phí 2.000 đô la, hoặc có nơi 2.500 đô la thì tôi cho là vừa phải để bảo đảm chất lượng hay nâng cao chất lượng, được nhiều người tham gia. Nhưng có một điểm không hay ở chỗ này là những người có điều kiện tài chính đóng góp vào đó mà học, trong khi có thể điểm không cao bằng người có khả năng tài chính thấp hơn, học với mức học phí thấp hơn.
Thưa ông, nhân nói đến mức học phí cao thấp, hiện nay mức học phí ở các trường ngoài công lập khá cao so với trường công lập. Theo ông học phí này có tương xứng với chất lượng hay chưa?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Tôi nghĩ chất lượng là thứ khó đánh giá mà tuỳ vào người học, người sử dụng, người bỏ tiền ra cho người đó đi học. Tuy nhiên, tôi nhìn trên tình trạng mà tạm gọi là thị trường, những trường có học phí cao nhưng có nguồn tuyển sinh vào đạt số lượng yêu cầu, tôi cho có chất lượng hợp lý, chất lượng đi đôi với học phí. Học phí đó tạo ra chất lượng hợp lý thì người ta vào học. Mỗi trường tự chịu trách nhiệm uy tín của trường mình, về chất lượng của trường mình thì nhà tuyển dụng tự đánh giá điều đó. Nếu trường nào chất lượng không cao, người học ra trường đi làm không như ý muốn thì người học có thể có những áp lực để nhà trường cải thiện.
Theo ông việc các trường ĐH ngoài công lập chỉ trông chờ vào học phí của người học liệu có hợp lý hay không?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Chúng ta không có quy định rõ ràng những trường ĐH ngoài công lập nào không vì lợi nhuận. Những trường ĐH không vì lợi nhuận thì tất cả những hoạt động của trường là vì sinh viên. Và nếu có dư ra số tiền gì thì đầu tư lại cho nhà trường. Những trường đó là đóng góp chung với Nhà nước. Còn mình hiện nay lại đang lẫn lộn, lại thiên về phía trường tư thục thuần tuý, biến ĐH thành công ty cổ phần. Những người có vốn là quy định nhà trường, vì lợi nhuận. Hiện nay có những trường phát triển nhiều năm, học phí cũng khá đáng kể, sĩ số cũng rất nhiều nhưng đầu tư cho cơ sở vật chất cho chính trường đó lại rất ít.
Thưa ông, nãy giờ chúng ta đã bàn nhiều vấn đề về học phí. Như vậy, theo ông việc xác định chi phí học tập phải dựa trên những tiêu chí nào cho phù hợp, để người học “trả giá đúng” cho việc thụ hưởng chương trình đào tạo?
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống: Thông thường, chí phí cho người thầy chiếm tỷ lệ lớn. Hai là chi phí về cơ sở vật chất, đặc biệt là những ngành kỹ thuật có thêm chi phí về phòng thí nghiệm. Thứ ba là quản lý và một số vấn đề khác. Vấn đề là học phí cần phải tăng, tương ứng đầu tư cho nhà trường cần phải tăng để đúng với chi phí đó đầu tư cho cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, đầu tư cho giảng dạy, thầy có chất lượng, sĩ số lớp vừa phải thì mới nâng cao chất lượng. Đấy là vấn đề học phí và chất lượng. Thứ hai là vấn đề công bằng xã hội, người nghèo không đủ sức trả học phí đó. Ở các nước đều có cái gọi là “lưới an toàn”, nhà nước có quỹ cho sinh viên vay. VN mình, gần đây cũng có chính sách cho sinh viên vay, đây là một sự tiến bộ. Tôi cho như vậy mới hợp lý.
Xin cám ơn ông!