Tín hiệu vui từ đổi mới giáo dục

(VOH) - Hội nghị trung ương 8 khóa XI đã ban hành nghị quyết riêng về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo. Đề án này sẽ là kim chỉ nam cho việc tạo chuyển biến căn bản về chất lượng và hiệu quả giáo dục đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Xung quanh vấn đề này, Đài TNND TPHCM đã có cuộc trao đổi với các chuyên gia giáo dục là PGS-TS Ngô Minh Oanh, PGS-TS Trần Hữu Tá và TS Nguyễn Hữu Danh.

"Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo có những thay đổi rất lớn, thay vì cung cấp chủ yếu kiến thức thì bây giờ là chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất" (ảnh minh họa: bko)

Xin cảm ơn các vị khách mời đã tham dự buổi tọa đàm. Trước hết thì xin hỏi các chuyên gia giáo dục đánh giá như thế nào về lần đổi mới này so với 3 lần cải cách trước, xin mời ý kiến của PGS-TS Ngô Minh Oanh.

PGS-TS Ngô Minh Oanh: Tôi rất vui khi mà đất nước chuyển sang mùa xuân mới và giáo dục đào tạo cũng có khởi sắc mới. Đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo có những thay đổi rất lớn, thay vì cung cấp chủ yếu kiến thức thì bây giờ là chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất, quá trình đào tạo con người phát triển hài hòa giữa con người cá nhân và con người xã hội, trang bị những công cụ để cho học sinh học xong rời ghế nhà trường thì các em có thể tự mình hòa nhập với cuộc sống. Vì vậy chúng tôi cũng rất kì vọng quyết tâm đồi mới của ngành, của đảng và nhà nước cùng sự ủng hộ của toàn thể nhân dân thì chắc chắn sẽ có khởi sắc giáo dục đào tạo trong năm tới và những năm tiếp theo.



Còn PGS-TS Trần Hữu Tá nhận định như thế nào ạ?

PGS-TS Trần Hữu Tá: Chúng ta đã có ánh sáng nghị quyết của đảng về đổi mới trong hoàn cảnh mới, chúng ta muốn không lạc hậu với năm châu bốn bể, chúng ta thực sự sánh vai cùng các cường quốc năm châu thì triết lý giáo dục như thế nào? Ngày xưa đào tạo con người toàn diện, cái gì cũng biết, cái gì cũng giỏi, nhưng bây giờ chúng ta muốn giáo dục dạy các em làm người để các em là chính mình, làm chủ bản thân và làm chủ xã hội, thì một thay đổi về triết lý tự nhiên thay đổi vể tất cả.

Như vậy sự thay đổi căn bản nhất chính là chuyển đổi từ nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục chú trọng việc hình thành và phát triển năng lực, phẩm chất học sinh. Để thực hiện quá trình này thì đổi mới kiểm tra đánh giá, thi cử được Bộ GD-ĐT xem là khâu đột phá, PGS-TS Ngô Minh Oanh đánh giá như thế nào về sự lựa chọn này?

PGS-TS Ngô Minh Oanh
: Cải cách được thi cử thì việc dạy học sẽ nhẹ nhàng hơn và sẽ đáp ứng được yêu cầu chú trọng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh thay vì lâu nay chỉ chú trọng trang bị kiến thức. Việc bớt số môn thi phổ thông các em sẽ tập trung hai môn chính là văn, toán và các môn còn lại các em sẽ lựa chọn theo định hướng nghề nghiệp của các em sau này. Thứ hai tăng quyền tự chủ cho các trường đại học trong việc tuyển đầu vào là thực hiện luật giáo dục đại học, giao quyền tự chủ cho các trường đại học và các cơ sở đào tạo tất cả các khâu từ tuyển sinh đến khâu đầu ra. Chắc chắn với việc trao quyền tuyển sinh đầu vào là một động thái rất tốt để tăng thêm quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo.

Còn ý kiến của TS Nguyễn Hữu Danh như thế nào ạ?

TS Nguyễn Hữu Danh: Thi cử và tuyển sinh phải coi đó là một bước đột phá tại vì đề thi theo hướng mở tức là không phải bó buộc học sinh một bài phải đủ mấy ý thì mới được còn bây giờ tùy cảm thụ, nhận thức của học sinh, qua cách chấm thầy cô thấy rằng tôi cảm thụ, thậm chí có nhiều ý hay. Thì như vậy khác hẳn. Đề toán cũng vậy không bắt buộc các em phải giải đúng trình tự của thầy cô mà các em có thể giải cách khác nhưng miễn ra kết quả đúng.


Theo các chuyên gia giáo dục thì thi cử là bước đột phá làm ngay làm trước được, sẽ tác động trở lại làm thay đổi cách dạy cách học, nhưng có thay đổi được tâm lý và thói quen cũ đã tồn tại dai dẳng trong nhiều năm không?

PGS-TS Trần Hữu Tá: Giáo viên đang đứng trên bục giảng, họ khao khát học tập nhưng sau một thời gian công tác họ có kinh nghiệm nhưng có điều lý thuyết mới chưa có, rồi thì nâng cấp về học vị cũng chưa được. Chính vì thế kể cả văn hóa, nghiệp vụ dậm chân tại chỗ còn chủ yếu là có kinh nghiệm.

TS Nguyễn Hữu Danh: Cải cách trong thi cử thì cách ra đề của Bộ cũng phải đổi, sở dĩ đặt lộ trình 5 năm vì nếu mở ngay thì ngay năm đầu tiên sẽ vấp. Bộ mở từ từ buộc thầy giáo phải tính lại cách dạy của mình, sau năm thứ 5 thì đổi hoàn toàn đổi dần dần là phù hợp.

Từ ý kiến của PGS-TS Trần Hữu Tá và TS Nguyễn Hữu Danh thì chúng ta sẽ đổi mới đội ngũ giáo viên như thế nào?

PGS-TS Trần Hữu Tá:
Đổi mới giáo dục chỉ có thể thực hiện khi đổi mới đào tạo ngành sư phạm, đừng nên chỉ nghĩ đến việc đào tạo giáo viên mới mà cần cùng lúc cả hai việc là đào tạo giáo viên mới và nâng cấp bồi dưỡng giáo viên đang đứng trên bục giảng. Tôi nghĩ trường sư phạm phải làm việc đó để chúng ta thường xuyên cung cấp cho phổ thông giỏi là nhân tố quyết định đễ có được học sinh giỏi.

PGS-TS Ngô Minh Oanh: Phải nói là thực hiện đề án đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục thì yêu cầu về đội ngũ giáo viên rất cao. Thế thì việc đổi mới đội ngũ giáo viên có nhiều nội dung, đổi mới năng lực đặc biệt là năng lực về phương pháp cho giáo viên, chiến thắng sức ỳ và lối mòn lâu nay giáo viên đã từng làm. Cho nên bây giờ mỗi giáo viên phải tự vận động, trau dồi kiến thức theo phương pháp đổi mới, người thầy từ chỗ là người cung cấp kiến thức có sẵn trở thành người tổ chức quá trình tìm đến kiến thức và là người trọng tài phân xử khi có trao đổi tranh luận về những kiến thức mới.


Tuy thời gian không nhiều nhưng các khách mời trong buổi tọa đàm đã cho thấy tính khả thi của đề án và gợi mở những giải pháp tạo chuyển biến căn bản về chất lượng và hiệu quả giáo dục - đào tạo. Chúng ta kì vọng với những biện pháp tích cực và lộ trình thực hiện, giáo dục đào tạo sẽ khởi sắc trong năm nay và những năm tiếp theo.