Tin tứcNgày 31/10, tại đặc khu Côn Đảo, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh phối hợp cùng Viện Hải dương học (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Ban Quản lý Vườn quốc gia Côn Đảo đã tổ chức thả 30.000 con giống ốc Đụn Cái (Rochia nilotica) ra môi trường tự nhiên tại khu vực Hòn Bãi Cạnh và Vịnh Đầm Tre.
Ốc Đụn Cái là loài động vật thân mềm có giá trị kinh tế, dinh dưỡng và mỹ nghệ cao. Do tình trạng khai thác quá mức, nguồn lợi loài này ngoài tự nhiên đã suy giảm nghiêm trọng và hiện được xếp vào cấp "Rất nguy cấp" trong Sách đỏ Việt Nam, loài này hầu như không còn bắt gặp tại các vùng biển Việt Nam. Trước thực trạng đó, từ năm 2023, Viện Hải dương học đã chủ trì triển khai đề án khoa học và công nghệ "Nghiên cứu sinh sản nhân tạo ốc Đụn Cái ở Vườn quốc gia Côn Đảo" với thời gian thực hiện 30 tháng, do Tiến sĩ Hoàng Xuân Bền, Phó Viện trưởng Viện Hải dương học làm chủ nhiệm. Việc chọn Côn Đảo làm nơi đặt trạm sinh sản xuất phát từ lợi thế nơi đây là địa bàn duy nhất còn thu thập được nguồn đàn bố mẹ. Bên cạnh đó, sự kết hợp giữa đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm của Viện Hải dương học và hệ thống cơ sở hạ tầng sẵn có của Vườn quốc gia Côn Đảo tạo điều kiện thuận lợi để triển khai đề án.
Trong quá trình nghiên cứu, nhóm tác giả đã đạt được nhiều bước tiến kỹ thuật then chốt giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất giống. Đáng chú ý là phương pháp phơi khô gián đoạn kết hợp lưu chuyển nước biển chiếu tia cực tím giúp kích thích ốc bố mẹ phóng tinh và rụng trứng đồng loạt mà không gây tổn thương mô, quy trình nuôi màng vi tảo bám trên giá thể nhựa từ 10–14 ngày trước khi đưa ấu trùng vào lăng đáy giúp giảm tối đa tỷ lệ tử vong giai đoạn chuyển đổi dinh dưỡng…. Nhờ những đột phá này, số lượng con giống thu hoạch thực tế đã đạt hơn 30.000 con, vượt xa mục tiêu 10.000 con ban đầu. Số lượng ốc giống được thả ra tự nhiên đợt này có kích thước từ 3 đến 5 mm, riêng 1.200 cá thể kích thước 4 đến 8 mm được bố trí thả riêng để theo dõi, đánh giá tốc độ sinh trưởng.
Ở kích thước này, ốc con đã có khả năng chống chịu với môi trường, bắt đầu ăn tảo bám trên rạn san hô chết và chống lại các thiên địch nhỏ như cá bàng chài hay cua kỵ sĩ… Việc thả nuôi ngay tại vùng biển sinh sống của đàn ốc bố mẹ cũng giúp thế hệ con thích nghi nhanh chóng và nâng cao tỷ lệ sống sót. Loài này cũng là một trong mắt xích của chuỗi tự nhiên giúp phục hồi rạn san hô tầng đáy biển, Tiến sĩ Hoàng Xuân Bền, Phó Viện trưởng Viện Hải dương học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, cho biết thêm.
Về mặt sinh thái học, thức ăn chính của loài này là các loài rong bám trên rạn san hô. Khi ăn lớp rong này, chúng tạo ra các khoảng trống cần thiết cho ấu trùng san hô dễ dàng lắng xuống và phát triển mà không bị cạnh tranh bởi các loài tảo khác. Dù Côn Đảo là nơi có thể cung cấp nguồn giống bố mẹ, nhưng trên thực tế số lượng này vẫn còn hạn chế. Do đó, việc thả chúng vào môi trường tự nhiên sẽ góp phần bảo tồn nguồn lợi tự nhiên quý giá của Côn Đảo. Bên cạnh đó, Vườn quốc gia Côn Đảo là một trong những nơi thực hiện rất tốt công tác chăm sóc, bảo vệ và ngăn ngừa tình trạng săn bắt, khai thác trái phép. Vì vậy, bên cạnh việc chịu tác động từ thiên địch tự nhiên, chúng ta hoàn toàn có thể ngăn chặn hiệu quả hoạt động xâm nhập và khai thác trái phép đối với loài này.
Song song với hoạt động thả giống, nhóm nghiên cứu tiếp tục khoanh vùng nuôi thực địa để theo dõi sát sao tỷ lệ sống, tốc độ tăng trưởng và sự ảnh hưởng của thiên địch. Thành công của đề án không chỉ góp phần quan trọng vào việc phục hồi quần thể ốc Đụn Cái, gia tăng đa dạng sinh học tại Côn Đảo, mà còn mở ra hướng đi mới trong việc nhân nuôi thương phẩm, tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng và doanh nghiệp địa phương.
