Trong bức tranh chung đó, TPHCM tăng tốc đồng loạt các công trình chiến lược, từ metro nội đô đến các tuyến Vành đai liên vùng và các cửa ngõ trọng điểm như nút giao An Phú. Thành phố chọn một thông điệp nhất quán: mở đường để mở tương lai, giảm ùn tắc, hạ chi phí logistics và mở dư địa phát triển dài hạn.
Năm 2025 được xem là năm đột phá của hạ tầng Việt Nam.
Lần đầu tiên, trục cao tốc Bắc – Nam thông suốt từ Lạng Sơn đến Cà Mau. Theo Bộ Xây dựng, đến hết năm 2025 cả nước hoàn thành hơn 3.800 km cao tốc, vượt xa mục tiêu 3.000 km. Đây không chỉ là thành tựu về chiều dài, mà là bước chuyển căn bản trong cách tổ chức không gian phát triển quốc gia, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và mở rộng liên kết vùng. Hàng không cũng ghi dấu mốc mới khi sân bay Long Thành đón chuyến bay kỹ thuật đầu tiên. Tân Sơn Nhất và Nội Bài được mở rộng năng lực khai thác để đáp ứng nhu cầu tăng nhanh của thị trường quốc tế. Ở lĩnh vực đường sắt đô thị, chiến lược ưu tiên giao thông công cộng sức chở lớn ngày càng rõ nét. Hà Nội khởi động các tuyến Metro số 2 và số 5. TPHCM khởi công Metro số 2 Bến Thành – Tham Lương và động thổ tuyến Bến Thành – Cần Giờ, từng bước giảm phụ thuộc vào giao thông đường bộ.
Nhìn tổng thể, mạng lưới cao tốc – sân bay – cảng biển – đường sắt đang dần khép kín, tạo bộ khung hạ tầng hiện đại cho tăng trưởng dài hạn.
TPHCM đứng ở tâm điểm của sự chuyển động. Nút giao An Phú là cửa ngõ chiến lược phía Đông, nơi mỗi ngày có hàng chục nghìn lượt xe container ra vào cảng Cát Lái, kết nối trực tiếp với cao tốc Long Thành – Dầu Giây và trục hướng sân bay Long Thành. Đẩy nhanh nút giao An Phú không chỉ để giảm ùn tắc nội đô, mà còn là “khóa mở” liên thông trung tâm – Thủ Thiêm – Nhơn Trạch – hệ thống cảng biển và logistics phía Đông, hình thành trục xuyên suốt Cát Lái – Thủ Thiêm – cao tốc – Long Thành – Cái Mép.
Ông Phạm Trường Giang, Phó Ban Điều hành Dự án 2, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông cho biết, trên công trường, tất cả các bên đang dốc toàn lực, từ nhà thầu, tư vấn giám sát đến chủ đầu tư, tổ chức thi công đồng bộ với khoảng 15 mũi thi công trên các hạng mục. Công trường đang triển khai chế độ thi công “3 ca, 4 kíp” để bảo đảm tiến độ.
Giữa tháng 12 vừa qua đã thông xe nhánh cầu N2. Trong tháng 1 này, các đơn vị đang phấn đấu thông xe hầm chui HC1-02, kết nối với hầm HC1-01 đã thông xe từ tháng 6/2025, qua đó bảo đảm thông suốt, đồng bộ tuyến từ cao tốc về hầm sông Sài Gòn và ngược lại.”
Nếu An Phú là cửa ngõ phía Đông, thì metro là trục sống trong lòng đô thị. Metro số 1 đã vận hành ổn định, mỗi ngày đưa hàng trăm nghìn lượt khách vào quỹ đạo giao thông công cộng hiện đại. Không gian quanh các nhà ga đang chuyển mình theo mô hình đô thị nén, gắn với dịch vụ và thương mại. Bước tiếp theo là Metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương), khởi công ngày 15/1/2026. Tuyến dài hơn 11 km, gồm 10 ga ngầm và 1 ga trên cao, kết nối lõi trung tâm với cửa ngõ phía Bắc, đồng thời là trục chỉnh trang đô thị, kéo giãn mật độ và giảm phụ thuộc xe cá nhân.
Tuyến Metro Bến Thành – Cần Giờ được động thổ trước đó, mở ra hướng phát triển mới về phía Nam, tăng cường liên kết đô thị và rút ngắn thời gian di chuyển giữa trung tâm với khu vực ven biển. Theo chuyên gia quy hoạch đô thị KTS. Ngô Viết Nam Sơn, nếu trong phát triển hạ tầng, ưu tiên số một là hoàn thiện hệ thống Vành đai 2, 3, 4 và các trục hướng tâm để phát huy hiệu quả sân bay Long Thành. Thì ưu tiên thứ hai là phát triển mạng lưới metro: “Metro cho Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ là trong nội thành nữa, mà sẽ có tuyến metro nối thẳng lên Bình Dương và tuyến metro chạy thẳng xuống Bà Rịa – Vũng Tàu. Từ đó có thể nối qua Cần Giờ, qua đó giúp liên kết cụm kinh tế công nghiệp phía Bình Dương với cụm kinh tế biển Cần Giờ – Long Hải – Vũng Tàu – Hồ Tràm. Sắp tới, chúng ta sẽ khai thác mạnh nguồn lực kinh tế biển.”
Cùng quan điểm với KTS Ngô Viết Nam Sơn, Tiến sĩ Trần Du Lịch cho rằng: “Trong 5 năm tới là giai đoạn quan trọng để xây dựng bộ khung hạ tầng giao thông, giải quyết các điểm nghẽn cố hữu về giao thông của Thành phố và vùng Đông Nam Bộ. Tôi cho rằng hiện nay đang triển khai khép kín Vành đai 2, đẩy nhanh Vành đai 3 và chuẩn bị Vành đai 4, cùng với các tuyến cao tốc liên vùng. Đặc biệt, việc triển khai Nghị quyết 188 của Quốc hội về xây dựng hệ thống đường sắt đô thị là yếu tố quyết định để Thành phố tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế hai con số.”
Ngày 19/12/2025, 14,7 km cầu cạn Vành đai 3 phía Đông thông xe kỹ thuật. Đây được xem là “đường ống” logistics mới của Đông Nam Bộ, giúp hàng hóa đi vòng ngoài thay vì xuyên tâm, giảm áp lực nội đô, rút ngắn thời gian vận chuyển giữa TPHCM với Đồng Nai, Bình Dương và Long An (cũ)
Ông Lê Ngọc Hùng, Phó Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM, chủ đầu tư dự án, cho biết: “Đây cũng là cái đánh dấu một mốc để đến 30-4-2026, chúng tôi sẽ hoàn thành và thông xe toàn bộ thành phần thứ ba trên địa bàn thành phố Thủ Đức cũ. Trong thời gian tới, với đoạn phía Tây – phía Nam, chúng tôi phấn đấu thông xe kỹ thuật vào 30-4-2026 và đến 30-6-2026 là hoàn thành toàn tuyến Vành đai 3 TPHCM.”
Để đạt được mực tiêu đó, Ông Nguyễn Huy Hoàng, Phó Giám đốc Công ty Cổ phần Tư vấn Xây dựng 307, thành viên Liên danh tư vấn giám sát, cho biết: “Đối với gói XL1, dưới sự chỉ đạo sát sao của Ban Giao thông, nhà thầu đã huy động hàng trăm công nhân, kỹ sư và nhiều thiết bị thi công. Riêng trên tuyến chính đang vận hành 7 máy lu cùng xe vận chuyển, máy rải, máy đào và các thiết bị chuyên dụng khác. Với nguồn nhân lực, máy móc và vật tư đã chuẩn bị đầy đủ, nhà thầu tự tin bảo đảm tiến độ.”
Giai đoạn 2026 – 2030, TPHCM tập trung đẩy nhanh thi công và giải ngân 77 dự án, công trình trọng điểm theo Chương trình hành động số 03 của Thành ủy, với mục tiêu tạo bước đột phá về hạ tầng và kết nối vùng. Trong năm 2026, thành phố ưu tiên hoàn thiện các trục giao thông chiến lược như Vành đai 3, Vành đai 4; các tuyến cao tốc TPHCM – Mộc Bài, Bến Lức – Long Thành; cầu Phước An; mở rộng cao tốc TPHCM – Long Thành – Dầu Giây; cùng các nút giao trọng điểm Tân Vạn, Gò Công và các tuyến kết nối đến Xa lộ Hà Nội, đường Rừng Sác.
Về cách thức triển khai, Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM Trần Quang Lâm cho biết: “Thành phố cũng thành lập các tổ công tác đặc biệt do lãnh đạo thành phố chủ trì làm việc trực tiếp để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đồng thời thống nhất cách giải quyết đối với từng dự án cụ thể. Về vật liệu xây dựng, hiện nay Sở Xây dựng đang phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đánh giá nhu cầu vật liệu cho năm 2026 và những năm tiếp theo. Trước mắt, đối với khó khăn về nguồn đá xây dựng, Sở Nông nghiệp đã kịp thời giải quyết, tăng công suất các mỏ để đáp ứng cho các dự án trọng điểm.”
Chính phủ xác định TPHCM là đầu tàu tăng trưởng và là địa phương cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng chiến lược để dẫn dắt phát triển. Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định: “Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cam kết sẽ tiếp tục đóng vai trò trung tâm kiến tạo, đồng hành, tạo điều kiện thuận lợi nhất, để các dự án được triển khai đồng bộ, hiệu quả. Tất cả vì lợi ích của quốc gia, dân tộc; vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân; vì sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Với ý chí quyết tâm thi công thần tốc, táo bạo, sáng tạo, bứt phá, bảo đảm an toàn và chất lượng, chúng ta mong muốn và tin tưởng rằng các công trình, dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm sẽ về đích đúng hạn, bảo đảm chất lượng, đem lại lợi ích thiết thực cho nhân dân và cho đất nước, góp phần đưa Tổ quốc ta vững bước tiến vào kỷ nguyên mới.”
Mỗi con đường mở ra không chỉ rút ngắn quãng đường hôm nay, mà mở rộng cơ hội cho ngày mai. Mỗi tuyến metro định hình mô hình đô thị mới. Mỗi vành đai tái cấu trúc không gian phát triển cả vùng. Trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, TPHCM tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu kinh tế, trung tâm kết nối và động lực lan tỏa cho Đông Nam Bộ và cả nước. Hạ tầng bứt phá hôm nay là nền móng vững chắc cho tăng trưởng ngày mai. Mở đường tại TPHCM cũng là mở tương lai cùng cả nước.

