Tin tức*VOH: Xin luật sư cho độc giả biết theo qui định hiện nay có cấm xe 2, 3 bánh đi vào đường cao tốc hay không?
Ls Nguyễn Thế Hùng:
Có hoặc không tùy tình huống. Theo quy định tại Điều 26 Luật giao thông đường bộ năm 2008 thì những người có trách nhiệm quản lý, bảo trì đường cao tốc thì có thể sử dụng xe gắn máy đi vào đường cao tốc. Xe máy chuyên dùng có tốc độ thiết kế lớn hơn 70km/h cũng có thể được đi vào đường cao tốc.
Theo quy định trên đây có thể hiểu rằng, ngoài các trường hợp vừa nêu, nếu người điểu khiển xe máy đi vào đường cao tốc sẽ được xem là có hành vi vi phạm và bị xử phạt. Mức phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Với hình phạt bổ sung, người vi phạm còn có thể bị tước quyền sử dụng bằng lái từ 02 tháng đến 04 tháng.
Đây là quy định đang có hiệu lực về việc xử phạt người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, kể cả xe máy điện và các loại xe tương tự xe mô tô vi phạm quy tắc giao thông đường bộ tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP và sửa đổi bổ sung tại Nghị định 123/2021/NĐ-CP.
*VOH: Một số độc giả phản ánh thấy xe khách gần đây thường đón, thả khách ngay trên đường cao tốc. Độc giả không rõ nếu xe đón thả khách như vậy có đúng không, nếu bị phạt thì như thế nào? Có trường hợp trạm dừng, trên cao tốc lại biến thành trạm trung chuyển xe, như vậy có đúng không?
Ls Nguyễn Thế Hùng:
Tài xế xe khách đón hoặc trả khách ngay trên đường cao tốc là hành vi không phù hợp. Luật giao thông đường bộ năm 2008 quy định rằng người điều khiển xe chỉ được dừng xe tại các điểm quy định được dừng xe là lề đường bên phải hoặc làn xe dừng khẩn cấp trên đường cao tốc. Tuy nhiên đây là các điểm dừng chỉ được sử dụng trong trường hợp khẩn cấp như xe bị hư hỏng hoặc người trên xe cần được cấp cứu...Vậy có thể hiểu rằng người điều khiển xe không được phép dừng xe trên đường cao tốc mà không thuộc tình huống khẩn cấp.
Theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP được sửa đổi bổ sung tại Nghị định 123/2021/NĐ-CP, nếu tài xế xe khách thực hiện hành vi đón và trả khách trên đường cao tốc sẽ bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 12.000.0000 đồng và phải chịu hành phạt bổ sung là bị tước quyền sử dụng bằng lái từ 2 đến 4 tháng, doanh nghiệp vận tải có thể bị tước phù hiệu từ 1 đến 3 tháng. Hiện nay việc đón và trả khách trên cao tốc không bị chế tài bổ sung theo hình thức tạm giữ phương tiện.
Do không có văn bản pháp quy nào nói rằng trạm dừng chân trên cao tốc cũng có công năng như trạm trung chuyển nên hành vi được nêu trong thắc mắc của độc giả VOH là không phù hợp.
*VOH: Cảnh sát giao thông (CSGT) có được dừng xe trên cao tốc không? Được biết, đường cao tốc được dành riêng cho xe di chuyển tốc độ cao nên việc dừng đỗ gấp rất nguy hiểm. Nhưng nếu nhằm mục đích tuần tra, kiểm soát thì CSGT có được dừng, bắt xe “nóng” ngay khi vi phạm không?
Ls Nguyễn Thế Hùng: Theo quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BCA thì cảnh sát giao thông được phép dừng xe trên đường cao tốc để thực hiện việc kiểm soát và xử lý các vi phạm pháp luật liên quan đến giao thông và trật tự xã hội.
Quy định này nêu các tình huống cụ thể mà cảnh sát giao thông có thể dừng xe trên đường cao tốc. Thứ nhất là khi CSGT trực tiếp phát hiện vi phạm hoặc phát hiện qua các phương tiện, thiết bị kỹ thuật; Thứ hai là khi CSGT thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát; Thứ ba là khi CSGT tiếp nhận kế hoạch tổng kiểm soát được cấp có thẩm quyền ban hành; Thứ tư là khi CSGT có văn bản đề nghị từ các cơ quan có thẩm quyền và thứ năm là khi CSGT nhận được tin báo, phản ánh từ cộng đồng.
Biết rằng đường cao tốc được dành riêng cho xe di chuyển tốc độ cao nên việc dừng đỗ tại đây rất nguy hiểm như bạn đọc đặt ra nhưng việc cảnh sát giao thông được phép dừng xe trong theo những quy định vừa nêu nhằm mục đích “tối thiểu hóa” thiệt hại do những vi phạm, nếu không được ngăn chặn kịp thời.
Nói cách khác, việc dừng xe trên đường cao tốc của CSGT được thực hiện một cách có chủ đích và hợp pháp sẽ đảm bảo một cách tốt nhất vấn đề trật tự an toàn giao thông và trật tự xã hội.
*VOH: Có tình trạng khu dân cư bên đường cao tốc tự ý phá hàng rào, mở quán bán hàng dọc cao tốc (như tại cao tốc Nội Bài - Lào Cai) như vậy hành vi bán hàng này có đúng qui định không? Cơ quan nào xử lý hành vi này và xử lý hành vi này như thế nào?
Tương tự việc mua bán hàng hóa, họp chợ trên đường sắt thì có bị nghiêm cấm hay không? Tổ chức mua bán hàng hóa, họp chợ trên hay gần đường sắt bị phạt bao nhiêu? Cảnh sát trật tự có quyền phạt hành chính đối với hành vi trên?
Ls Nguyễn Thế Hùng: Theo quy định của Luật giao thông đường bộ năm 2008, đường cao tốc là đường dành cho xe cơ giới, có dải phân cách chia đường cho xe chạy hai chiều riêng biệt và chỉ cho xe ra, vào ở những điểm nhất định. Luật này cũng chỉ rõ là người đi bộ, xe thô sơ, xe gắn máy, xe mô tô và máy kéo, xe máy chuyên dùng có tốc độ thiết kế nhỏ hơn 70 km/h không được đi vào đường cao tốc, trừ người, phương tiện, thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc.
Theo quy định như trên, hành vi phá rào, mở quán bán hàng dọc theo đường cao tốc là hành vi vi phạm pháp luật. Nếu vi phạm, cá nhân, tổ chức thực hiện có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP như sau: Chủ thể vi phạm là cá nhân có thể bị phạt từ mức thấp nhất là từ 100.000đ đến 200.000đ, cao nhất là từ 4.000.000đ đến 6.000.000đ; Chủ thể là tổ chức thì mức phạt thấp nhất từ 200.000đ đến 400.000đ và mức cao nhất từ 8.000.000đ đến 12.000.000đ.
Người có thẩm quyền xử phạt đối với hành vi này bao gồm:
-Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp;
-Cảnh sát giao thông;
-Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội;
-Trưởng Công an cấp xã, Trưởng đồn Công an, Trưởng trạm Công an cửa khẩu, khu chế xuất;
-Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành đường bộ.
Việc mua bán, họp chợ trên đường sắt, trong phạm vi bảo vệ công trình đường sắt và hành lang an toàn giao thông đường sắt, theo quy định tại Khoản 8, Điều 9 Luật đường sắt năm 2017, là hành vi bị nghiêm cấm. Hành vi này sẽ bị chế tài theo quy định tại Khoản 1, Điều 53 Nghi định 100/2019/NĐ-CP, theo đó cá nhân vi phạm sẽ bị phạt tiền từ 300.000đ đến 500.000đ và chủ thể vi phạm là tổ chức sẽ chịu mức phạt tiền từ 600.000đ đến 1.000.000đ.
Cảnh sát trật tự là chủ thể có thẩm quyền xử phạt hành chính đối với người mua bán hàng hóa hoặc họp chợ trên đường sắt.
*VOH: Một số người dân tháo dỡ hàng rào tôn lượn sóng, hàng rào B40 của cao tốc đem đi bán thì vi phạm qui định gì và luật xử lý hành vi này ra sao?
Ls Nguyễn Thế Hùng: Hiện nay văn bản quy phạm pháp luật đang có hiệu lực điều chỉnh hành vi nêu trên đây là Luật giao thông đường bộ năm 2008.
Luật này nêu rõ các hành vi bị nghiêm cấm gồm “Hành vi phá hoại đường, cầu, hầm, bến phà đường bộ, đèn tín hiệu, cọc tiêu, biển báo hiệu, gương cầu, dải phân cách, hệ thống thoát nước và các công trình, thiết bị khác thuộc kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; Hành vi vi phạm quy tắc giao thông đường bộ, hành vi khác gây nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ…”
Việc người dân tháo dỡ hàng rào tôn lượn sóng, hàng rào B40 của cao tốc để đem đi bán đã cấu thành hành vi trộm cắp tài sản, một hành vi sẽ bị chế tài theo pháp luật hình sự.
Khi phát hiện vi phạm, cơ quan thẩm quyền sẽ truy tố chủ thể có sự vi phạm theo Điều 173 Bộ luật hình sự 2015, theo đó họ có thể đối diện với các hình phạt là cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm ở mức thấp nhất và phạt tù đến 15 hoặc 20 năm nếu vi phạm nghiêm trọng. Người phạm tội còn có thể chịu thêm hình phạt bổ sung là bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
*VOH: Thực tế trên một số tuyến cao tốc người dân ở chung quanh có thói quen đi băng qua (hoặc leo qua) hàng rào của cao tốc, có trường hợp đã bị tử vong và có trường hợp gây ra tai nạn giao thông cho xe đang chạy trên cao tốc, hành vi đi bộ như vậy có vi phạm không? xử phạt hành vi này như thế nào?
Ls Nguyễn Thế Hùng: Theo quy định của Luật giao thông đường bộ năm 2008, trừ người, phương tiện và thiết bị phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc, không có ai được phép xâm nhập hoặc thản nhiên đi bộ trên cao tốc, trong bất cứ tình huống nào.
Khi có hành vi trái luật (không phải là người phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc) người đi bộ đi vào đường cao tốc có thể sẽ bị xử phạt hành chính từ 100.000 đồng đến 200.000 đồng, theo quy định tại Nghị định 100/2019/NĐ-CP.
Trong trường hợp người đi bộ trở thành tác nhân gây tai nạn giao thông nghiêm trọng trên cao tốc họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là quy định tại Điều 260 Bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Theo đó người tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác có thể bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm - 05 năm. Vi phạm ở mức độ nghiêm trọng có thể bị phạt tù đến 15 năm.
VOH: Xin cảm ơn Ls
