Tin tứcChuyển từ nộp thuế khoán sang kê khai đang đặt ra yêu cầu mới đối với hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước. Trong quá trình đó, thanh toán số không chỉ giúp giao dịch thuận tiện hơn mà còn tạo ra dữ liệu phục vụ quản lý doanh thu, kê khai thuế và mở ra cơ hội tiếp cận nhiều dịch vụ tài chính hiện đại hơn.
Từ đầu năm 2026, hàng triệu hộ kinh doanh bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng khi phương thức nộp thuế khoán chính thức chuyển sang kê khai. Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc các hoạt động kinh doanh cần được ghi nhận minh bạch hơn, dòng tiền cần được quản lý rõ ràng hơn và dữ liệu trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong quá trình vận hành.
Trong bối cảnh đó, thanh toán số đang dần trở thành một công cụ hỗ trợ hiệu quả. Nếu trước đây phần lớn doanh thu, chi phí được ghi chép thủ công thì nay nhiều giao dịch đã được thực hiện qua tài khoản ngân hàng, mã QR hoặc các ứng dụng thanh toán điện tử. Mỗi giao dịch không chỉ là một lần thanh toán mà còn tạo ra dữ liệu phục vụ quản lý và đối chiếu doanh thu. Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước: "Đặc trưng của thanh toán số thông minh không chỉ là sử dụng công nghệ hay định danh điện tử mà còn là khả năng tạo ra dữ liệu. Dữ liệu giúp dòng tiền có đầy đủ dấu vết, thông tin minh bạch hơn. Ngân hàng có cơ sở đánh giá tín dụng, còn cơ quan quản lý có thêm thông tin phục vụ quản lý thuế và xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp".
Thực tế cho thấy, điều mà nhiều hộ kinh doanh quan tâm không chỉ là nhận tiền nhanh hơn hay giảm sử dụng tiền mặt. Những khó khăn lớn hơn nằm ở việc quản lý doanh thu, theo dõi dòng tiền và tiếp cận vốn phục vụ hoạt động kinh doanh. Ông Nguyễn Chí Hiền, Phó Tổng Giám đốc Khối Khách hàng cá nhân, VPBank: "Qua khảo sát, phần lớn hộ kinh doanh gặp ba khó khăn chính là quản lý vận hành còn thủ công, dòng tiền chưa được tối ưu và thông tin tài chính chưa đủ minh bạch để tiếp cận vốn. Thanh toán số là bước khởi đầu, nhưng điều quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái tài chính giúp hộ kinh doanh quản lý doanh thu, dòng tiền và phát triển bền vững".
Từ các cửa hàng tạp hóa, quán ăn, nhà thuốc đến các cơ sở dịch vụ nhỏ lẻ, dữ liệu giao dịch số đang dần thay thế những cuốn sổ ghi chép truyền thống. Nhiều ngân hàng cũng đã kết nối trực tiếp với hệ thống thuế điện tử để hỗ trợ hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ kê khai và nộp thuế thuận lợi hơn. Bà Trần Thị Liên Hằng – Bà Trần Thị Liên Hằng - Phó trưởng Phòng phát triển kênh số đối tác Vietcombank: "Vietcombank đã kết nối với cơ quan thuế để hỗ trợ hộ kinh doanh liên kết tài khoản ngân hàng với hệ thống thuế. Điều này giúp người kinh doanh dễ dàng theo dõi doanh thu, kê khai thuế và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng thời hạn. Đồng thời, các giao dịch được quản lý tập trung trên nền tảng số cũng giúp nâng cao hiệu quả quản lý dòng tiền".
Không chỉ ngân hàng, các đơn vị hạ tầng thanh toán cũng đang thúc đẩy quá trình hình thành dữ liệu kinh doanh thông qua các phương thức thanh toán hiện đại. Ông Nguyễn Đăng Hùng, Phó Tổng Giám đốc NAPAS: "Chúng ta cần nhiều dữ liệu hơn từ các giao dịch thanh toán điện tử. QR thanh toán không chỉ phục vụ giao dịch mà còn tạo ra dữ liệu phục vụ quản trị kinh doanh, hỗ trợ tài chính toàn diện và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của các hộ kinh doanh".
Khi dữ liệu được hình thành đầy đủ hơn, giá trị mang lại không chỉ dừng ở việc kê khai thuế thuận lợi. Các giao dịch được ghi nhận minh bạch còn trở thành cơ sở để ngân hàng đánh giá năng lực tài chính và mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng. Ông Nguyễn Chí Hiền, Phó Tổng Giám đốc Khối Khách hàng cá nhân, VPBank: "Toàn bộ dữ liệu giao dịch thanh toán của hộ kinh doanh có thể trở thành hồ sơ tín dụng số. Nhờ đó, nhiều khoản vay, thấu chi hoặc cấp tín dụng có thể được phê duyệt trực tuyến mà không cần quá nhiều giấy tờ như trước đây".
Nhiều chuyên gia cho rằng giá trị lớn nhất của thanh toán số không nằm ở việc thay thế tiền mặt. Quan trọng hơn, dữ liệu được hình thành từ các giao dịch số đang mở ra một cách thức quản lý mới đối với hộ kinh doanh. Khi doanh thu được ghi nhận minh bạch, dòng tiền được theo dõi rõ ràng và các dịch vụ tài chính được kết nối trên cùng một nền tảng, quá trình chuyển đổi từ hộ kinh doanh truyền thống sang mô hình kinh doanh số sẽ thuận lợi hơn. Và dữ liệu số, từ một công cụ hỗ trợ giao dịch, đang dần trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của hàng triệu hộ kinh doanh trong nền kinh tế số.