Tin tứcTại các đô thị lớn như TPHCM, Hà Nội, các dự án hạ tầng quy mô lớn như các tuyến metro, tuyến đường bộ, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam đang phát triển mạnh. Đi cùng với cơ hội kết nối, đầu tư dài hạn, các dự án hạ tầng lớn thường chịu ảnh hưởng của các biến số về pháp lý, tài chính. Giải pháp nào kiểm soát tốt rủi ro giúp dự án xây dựng đạt hiệu quả cao nhất – nội dung này được các chuyên gia tập trung phân tích sâu tại hội thảo “Trọng tài Xây dựng Quốc tế TPHCM 2026”, diễn ra vào sáng nay 09/4.
Các nguyên nhân các tranh chấp xây dựng xảy ra thường liên quan đến việc soạn thảo hợp đồng chưa chặt chẽ dẫn đến việc tính toán giá cả không thống nhất; chậm tiến độ thi công dẫn đến chậm bàn giao mặt bằng, phải sửa đổi giá; quy định về thanh quyết toán chưa chặt chẽ… Tiến sĩ, luật sư Nguyễn Thị Thu Trang, Công ty Luật Tư vấn Độc lập chia sẻ, Luật Xây dựng 2025 đã đưa ra nhiều phương thức để giải quyết tranh chấp như: thông qua thương lượng, hòa giải, trọng tài, tòa án, quyết định của chuyên gia, của bên thứ ba… Tuy nhiên, theo quy định hiện nay, chỉ có tòa án và trọng tài mới có cơ chế thi hành phán quyết.
Ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) nhận định, thị trường xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với sự gia tăng đáng kể của các dự án quy mô lớn. Sự tham gia ngày càng nhiều của các nhà đầu tư và nhà thầu quốc tế đã góp phần nâng cao tiêu chuẩn kỹ thuật và quản trị dự án, thúc đẩy quá trình hài hòa hóa giữa pháp luật trong nước và thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những thách thức không nhỏ, bao gồm áp lực về tiến độ, biến động chi phí, phân bổ rủi ro hợp đồng và đặc biệt là sự gia tăng của các tranh chấp phức tạp, có yếu tố kỹ thuật và yếu tố nước ngoài. Thành công của dự án không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật hay nguồn vốn, mà còn vào năng lực quản lý hợp đồng và kiểm soát rủi ro.
Luật sư Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết, tranh chấp xây dựng hiện đang chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số các vụ việc được giải quyết hàng năm và có xu hướng ngày càng phức tạp. Không chỉ dừng lại ở các vấn đề pháp lý thuần túy, nhiều tranh chấp còn liên quan sâu đến các yếu tố kỹ thuật, đòi hỏi sự tham gia của các chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Trước thực tế này, ông khuyến nghị doanh nghiệp, nhà đầu tư cần nâng cao chuẩn mực quản trị hợp đồng, tăng cường khả năng quản trị rủi ro và lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp hiệu quả để kiểm soát tốt các rủi ro trong quá trình triển khai dự án. Việc thấu hiểu các chuyển biến trong khung khổ pháp luật, đồng thời học hỏi các mô hình tiên tiến từ thế giới không chỉ là nhu cầu, mà là chiến lược sinh tồn của doanh nghiệp.
Ông Nguyễn Bắc Thủy, Trưởng phòng Kinh tế và hợp đồng xây dựng, Cục Kinh tế xây dựng – Bộ Xây dựng cho biết, Việt Nam đã xây dựng và các dự thảo Nghị định quy định chi tiết về hợp đồng xây dựng như: làm rõ các quy định về điều chỉnh giá hợp đồng, quản lý tiến độ và trách nhiệm của các bên trong bối cảnh biến động nguyên vật liệu… Luật Xây dựng 2025 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, thay thế Luật Xây dựng 2014, với nhiều thay đổi quan trọng, sẽ giúp doanh nghiệp có một "tấm khiên" bảo vệ vững chắc hơn, trước những rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện dự án. Những cập nhật này không đơn thuần là sự điều chỉnh về câu chữ, mà là một nỗ lực lớn của các nhà hoạch định chính sách nhằm thu hẹp khoảng cách giữa pháp luật Việt Nam và các tiêu chuẩn quốc tế.
