Lùi áp dụng nghị định 46, chỉ “giải nguy” trước mắt

Nhiều thủ tục chồng chéo, tiền kiểm mở rộng thiếu chọn lọc

Nghị định 46 hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm được lùi thời điểm áp dụng theo nghị quyết của Chính phủ, chỉ hơn 10 ngày sau khi ban hành.

Tuy nhiên, theo phản ánh của nhiều doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, việc tạm dừng thực hiện đến ngày 15/4 mới chỉ giúp “giải nguy” trước mắt, chưa xử lý được các bất cập mang tính hệ thống.

Tại hội thảo Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức tại Hà Nội ngày 6/2, đại diện Hiệp hội Thực phẩm minh bạch (AFT) cho rằng nghị định 46 đang mở rộng diện kiểm tra nhà nước một cách thiếu chọn lọc.

Không chỉ thành phẩm nhập khẩu, mà cả nguyên liệu, phụ gia, bao bì phục vụ sản xuất nội bộ cũng bị đưa vào diện tiền kiểm, kèm theo yêu cầu công bố hợp quy. Điều này làm gia tăng đáng kể chi phí và thời gian tuân thủ cho doanh nghiệp.

AFT dẫn trường hợp một lô hàng nhập khẩu từ Ấn Độ đã có đầy đủ chứng nhận hữu cơ và lịch sử xuất khẩu ổn định vào Việt Nam, song vẫn phải xin thêm giấy chứng nhận an toàn thực phẩm do cơ quan nước xuất khẩu cấp, đồng thời lấy mẫu kiểm nghiệm tại các phòng thí nghiệm trong nước.

Trong khi đó, nhiều phòng kiểm nghiệm chưa có hướng dẫn cụ thể, chỉ tiêu kiểm tra phức tạp và khác biệt với thông lệ quốc tế.

Nguy cơ ách tắc thông quan, đứt gãy chuỗi cung ứng

Ông Huỳnh Quang Tuấn, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham), cho biết mức độ kiểm tra nhà nước theo nghị định 46 tăng mạnh so với trước đây: từ kiểm tra hồ sơ sang kiểm tra hồ sơ kèm lấy mẫu kiểm nghiệm, mở rộng sang cả nguyên liệu và bao bì; quy trình từ 2 cấp lên 3 cấp, trong khi số cơ sở kiểm nghiệm lại giảm.

“Hệ quả là thời gian thông quan kéo dài. Với rau củ quả, thực phẩm tươi sống, chỉ cần chậm 9–10 ngày là coi như mất trắng cả lô hàng”, đại diện EuroCham cảnh báo.

EuroCham cũng chỉ ra nghịch lý khi phần lớn các vụ hàng giả, hàng kém chất lượng thời gian qua không xuất phát từ hàng nhập khẩu, nhưng nhóm hàng này lại đang phải chịu tiền kiểm nặng nề nhất.

Bên cạnh đó, nghị quyết 66 về đăng ký bản công bố sản phẩm cũng bị phản ánh là phát sinh thêm thủ tục, loại bỏ phòng kiểm nghiệm quốc tế, hồ sơ chồng chéo.

Riêng sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ dưới 36 tháng tuổi phải xin tới hai giấy phép lưu hành, gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp.

Thực tế triển khai tại các địa phương còn thiếu thống nhất: hồ sơ đang hiệu lực bị yêu cầu làm lại, quy định về thay đổi nhãn mác và quảng cáo áp dụng không đồng đều, khiến kế hoạch sản xuất – kinh doanh bị gián đoạn và chi phí tăng cao.

Cần sửa luật, ban hành nghị định mới

Theo ông Tống Xuân Chinh, Phó chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam, nghị quyết 09 lùi thực hiện nghị định 46 chỉ giúp xử lý tình huống trước mắt, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm trước Tết.

Để giải quyết căn cơ, cần tiếp tục áp dụng nghị định 15 như trước đây, đồng thời sửa Luật An toàn thực phẩm và ban hành nghị định hướng dẫn mới thay thế nghị định 46.

Ông Chinh cho rằng điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khâu kiểm nghiệm. Việc lấy mẫu hàng hóa để kiểm nghiệm phụ thuộc vào máy móc, con người và phương pháp, trong bối cảnh phân cấp, phân quyền mạnh cho địa phương hiện nay rất khó bảo đảm hiệu quả.

Do đó, cần bổ sung các phương pháp kiểm nghiệm nhanh, đồng thời chấp nhận kết quả kiểm nghiệm của nước ngoài khi Việt Nam chưa xây dựng được hệ thống tương đương.

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), khẳng định doanh nghiệp luôn đồng hành với Chính phủ trong bảo đảm an toàn thực phẩm, song những bất cập của nghị định 46 cần sớm được sửa đổi.

Nếu sau ngày 15/4 nghị định vẫn có hiệu lực mà không điều chỉnh, khó khăn sẽ tiếp tục tái diễn.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, việc Chính phủ kịp thời ban hành nghị quyết 09 cho thấy sự đồng hành với doanh nghiệp, giúp giảm thiểu thiệt hại chi phí lưu kho, lưu bãi và tránh nguy cơ thiếu nguyên liệu sản xuất trong cao điểm Tết.

Tuy nhiên, mốc ngày 15/4 đang đến gần, trong khi các bất cập cốt lõi của chính sách mới vẫn chưa được xử lý.