Điểm nghẽn sản xuất: Doanh nghiệp cần tháo gỡ từ đâu?
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, chuyển đổi sang mô hình sản xuất thông minh không đơn thuần là đầu tư robot, trí tuệ nhân tạo (A.I.) hay hệ thống tự động hóa. Vấn đề cốt lõi là xác định công đoạn nào đang hạn chế hiệu quả sản xuất, giải pháp nào có thể tháo gỡ điểm nghẽn và mức đầu tư nào phù hợp với nguồn lực hiện có.
Trong hoạt động sản xuất, nhu cầu tự động hóa các công đoạn lặp lại, giảm thời gian vận chuyển nội bộ, theo dõi tình trạng thiết bị, kiểm soát chất lượng hay tiết kiệm năng lượng có thể đặt ra yêu cầu ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, mỗi doanh nghiệp có quy trình vận hành, điều kiện hạ tầng và khả năng tài chính khác nhau. Vì vậy, lựa chọn công nghệ cần bắt đầu từ nhu cầu thực tế thay vì chạy theo xu hướng.
Đây cũng là vấn đề được đặt ra tại Chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) chuyên ngành “Công nghệ sản xuất thông minh & Tự động hóa cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, diễn ra ngày 29 và 30/10/2026 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), số 28 Huỳnh Văn Nghệ, phường Phú Lợi, TP. Hồ Chí Minh.
Sự kiện do Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh tổ chức, SIHUB - Sàn Giao dịch Công nghệ TP. Hồ Chí Minh thực hiện, hướng đến kết nối doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới với các đơn vị cung cấp công nghệ và chuyên gia. Thông qua hoạt động trưng bày, trình diễn và tư vấn, doanh nghiệp có cơ hội tìm hiểu những giải pháp có thể ứng dụng vào hoạt động sản xuất, quản lý và vận hành nhà máy.
Tuy nhiên, việc một công nghệ có thể giải quyết bài toán về mặt kỹ thuật không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có thể triển khai ngay. Để lựa chọn đúng giải pháp, doanh nghiệp cần xác định mức độ cấp thiết của vấn đề, đánh giá khả năng đáp ứng của hệ thống hiện có và làm rõ các điều kiện cần thiết trước khi đầu tư.
Từ gian hàng công nghệ đến khả năng ứng dụng thực tế
Techmart 2026 quy tụ 50 gian hàng, giới thiệu hơn 100 công nghệ, thiết bị và giải pháp theo bài phát biểu khai mạc của đại diện SIHUB. Các nhóm công nghệ trải rộng từ robot mini, robot di động vận chuyển trong nhà máy, mô hình điều khiển chuyển động đến A.I. hỗ trợ giám sát an ninh, hệ thống quản lý sản xuất thông minh, tích hợp thiết bị IoT, giám sát năng lượng và bảo trì dự đoán.
Bên cạnh đó, các giải pháp mô phỏng số, cảnh báo va chạm và giám sát môi trường cũng hướng đến những nhu cầu cụ thể trong quá trình vận hành nhà xưởng. Thông qua hoạt động trưng bày và trình diễn, doanh nghiệp có thể quan sát nguyên lý hoạt động của thiết bị, trao đổi với đơn vị cung cấp và tìm hiểu khả năng ứng dụng trong quy trình sản xuất hiện có.
Với doanh nghiệp muốn tự động hóa một số công đoạn, robot và thiết bị tự hành là những hướng tiếp cận có thể xem xét. Trong khi đó, hệ thống giám sát năng lượng, cảm biến và giải pháp bảo trì dự đoán hướng đến việc theo dõi tình trạng vận hành, hỗ trợ phát hiện bất thường và lập kế hoạch bảo trì. Các hệ thống quản lý sản xuất và kết nối dữ liệu tập trung vào khả năng tổng hợp thông tin, phục vụ công tác điều hành.
Dù vậy, mỗi giải pháp đều có những điều kiện triển khai riêng. Trước khi đầu tư, doanh nghiệp cần đánh giá khả năng tương thích với máy móc và quy trình hiện hữu, yêu cầu về hạ tầng, nhân lực vận hành, chi phí tích hợp và bảo trì. Hiệu quả cũng cần được xác định bằng những tiêu chí phù hợp với từng bài toán, chẳng hạn thời gian xử lý công đoạn, mức tiêu thụ năng lượng hoặc thời gian thiết bị ngừng hoạt động.
Vì vậy, giá trị của hoạt động trình diễn công nghệ không chỉ nằm ở việc giới thiệu thiết bị mới mà còn ở khả năng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn cách thức vận hành, phạm vi ứng dụng và những điều kiện cần chuẩn bị. Đây là bước đầu để đánh giá mức độ phù hợp trước khi tiến đến thử nghiệm hoặc đầu tư.
Chọn đúng công nghệ, đi đúng lộ trình
Một trong những câu hỏi đặt ra khi doanh nghiệp chuyển đổi sang sản xuất thông minh là nên bắt đầu từ đâu. Thay vì đầu tư đồng loạt vào nhiều công nghệ, doanh nghiệp cần xác định khâu đang gây ra hạn chế lớn nhất, từ đó cân nhắc giải pháp phù hợp với mục tiêu và nguồn lực.
Phát biểu tại Techmart 2026, ông Vương Đình Thành - Phó Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, điều quan trọng không phải là đầu tư lớn ngay từ đầu mà là lựa chọn đúng công nghệ, đúng công đoạn và có lộ trình phù hợp để từng bước nâng cao năng suất, hiệu quả hoạt động.
Tại Techmart, chương trình hội thảo trình diễn công nghệ tập trung vào nhiều nội dung như ứng dụng robot và thiết bị tự hành, A.I. trong quản lý nhà máy, hệ thống điều hành sản xuất, bản sao số, tích hợp dữ liệu, quản lý bảo trì, tối ưu năng lượng và số hóa hoạt động vận tải. Các nội dung này tạo điều kiện để doanh nghiệp tìm hiểu những hướng ứng dụng công nghệ khác nhau, đồng thời trao đổi về khả năng triển khai trong điều kiện cụ thể.
Bên cạnh việc lựa chọn công nghệ, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị các điều kiện vận hành. Nguồn vốn là một yếu tố quan trọng, nhưng không phải yếu tố duy nhất. Dữ liệu đầu vào, hạ tầng kỹ thuật, nhân lực có khả năng vận hành và bảo trì, cùng khả năng tích hợp với hệ thống hiện có đều ảnh hưởng đến quá trình triển khai.
Đặc biệt, hiệu quả đầu tư cần được xem xét dựa trên mục tiêu cụ thể. Doanh nghiệp cần xác định giải pháp dự kiến cải thiện chỉ số nào, chi phí triển khai và duy trì ra sao, thời gian hoàn vốn được tính toán trên cơ sở nào. Nếu chưa có đủ dữ liệu để đánh giá, việc khảo sát hiện trạng hoặc thử nghiệm ở một công đoạn có thể là bước cần cân nhắc trước khi mở rộng.
Như vậy, tiến tới nhà máy thông minh không nhất thiết bắt đầu bằng một hệ thống tự động hóa toàn diện. Điều quan trọng là xác định đúng vấn đề, lựa chọn giải pháp tương ứng và xây dựng lộ trình có thể thực hiện với nguồn lực hiện có.
Kết nối cung - cầu: Làm sao để công nghệ đến được nhà máy?
Nếu hoạt động trưng bày giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, thì tư vấn chuyên gia là cơ hội để đi sâu hơn vào những vấn đề cụ thể. Thay vì chỉ tìm hiểu thiết bị, doanh nghiệp có thể trao đổi về nhu cầu, điều kiện triển khai và phương án lựa chọn giải pháp theo từng giai đoạn.
Tại sự kiện, doanh nghiệp có thể tiếp cận các gian hàng, tham dự hội thảo và đăng ký tư vấn công nghệ miễn phí. Hoạt động tư vấn hướng đến những nhu cầu như xác định công đoạn cần ưu tiên tự động hóa, lựa chọn giải pháp tiết kiệm năng lượng, kết nối dữ liệu sản xuất và tăng cường an toàn nhà xưởng.
Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để làm rõ bài toán trước khi quyết định đầu tư. Ở chiều ngược lại, các đơn vị cung cấp công nghệ có cơ hội tiếp nhận nhu cầu, trao đổi về phương án kỹ thuật và xác định những điều kiện cần thiết để triển khai.
Tuy nhiên, một cuộc tư vấn hay trao đổi tại sự kiện chưa đồng nghĩa với việc công nghệ đã được chuyển giao hoặc ứng dụng thành công. Sau bước kết nối ban đầu, doanh nghiệp và nhà cung cấp vẫn cần làm rõ phạm vi giải pháp, chi phí, tiến độ, yêu cầu kỹ thuật và trách nhiệm của các bên. Tùy từng trường hợp, quá trình tiếp theo có thể bao gồm khảo sát nhà máy, đánh giá hiện trạng, xây dựng phương án, thử nghiệm hoặc đàm phán chuyển giao.
Bởi vậy, hiệu quả kết nối cung - cầu không chỉ nằm ở số lượng doanh nghiệp tham dự hay công nghệ được giới thiệu, mà còn ở khả năng hình thành những bước làm việc tiếp theo. Đây cũng là cơ sở để đánh giá vai trò của đơn vị tổ chức trong việc kết nối đúng nhu cầu với chuyên gia, nhà cung cấp và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp tục tìm kiếm phương án phù hợp sau sự kiện.
Từ kết nối đến chuyển giao: Giá trị nào còn lại sau Techmart?
Techmart tạo ra không gian để doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp công nghệ, trao đổi với chuyên gia và tìm kiếm đối tác. Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng hơn là những kết nối này có tiếp tục thành hoạt động khảo sát, thử nghiệm, hợp tác hoặc chuyển giao công nghệ hay không.
Về định hướng hỗ trợ sau sự kiện, ông Vương Đình Thành cho biết Sàn Giao dịch Công nghệ TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục tiếp nhận nhu cầu công nghệ của doanh nghiệp và kết nối với nhà cung cấp, chuyên gia để hỗ trợ các bước triển khai tiếp theo.
Sau khi xác định nhu cầu, doanh nghiệp có thể tiếp tục trao đổi với chuyên gia và đơn vị cung cấp để làm rõ phương án kỹ thuật, điều kiện triển khai và khả năng ứng dụng. Đây cũng là cơ sở để tiến đến các bước cụ thể hơn như khảo sát hiện trạng nhà máy, đề xuất giải pháp, thử nghiệm hoặc đàm phán chuyển giao.
Dù vậy, định hướng hỗ trợ sau sự kiện mới phản ánh kế hoạch kết nối, chưa phải bằng chứng cho thấy các hoạt động chuyển giao đã diễn ra hoặc đạt kết quả. Để đánh giá hiệu quả thực tế của Techmart, cần tiếp tục theo dõi những kết nối được hình thành và mức độ tiến triển của từng trường hợp.
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, hành trình tiến tới nhà máy thông minh không chỉ phụ thuộc vào khả năng tiếp cận công nghệ mà còn cần sự chuẩn bị về nguồn lực, nhân lực và quy trình vận hành. Một giải pháp phù hợp phải đáp ứng được nhu cầu thực tế, có khả năng tích hợp và đem lại hiệu quả có thể đánh giá.
Với Techmart chuyên ngành “Công nghệ sản xuất thông minh & Tự động hóa cho doanh nghiệp vừa và nhỏ”, mục tiêu kết nối cung - cầu công nghệ được đặt ra thông qua các hoạt động trưng bày, trình diễn, hội thảo và tư vấn. Giá trị lâu dài của sự kiện sẽ phụ thuộc vào việc các kết nối này có tiếp tục phát triển thành những bước triển khai cụ thể hay không.
Từ việc xác định điểm nghẽn sản xuất đến lựa chọn công nghệ, chuẩn bị điều kiện triển khai và tìm kiếm đối tác, lộ trình tiến tới nhà máy thông minh cần được xây dựng dựa trên nhu cầu và nguồn lực của từng doanh nghiệp. Techmart có thể tạo điểm khởi đầu cho quá trình đó; còn hiệu quả cuối cùng cần được chứng minh bằng những thay đổi và kết quả ứng dụng trong thực tế sản xuất.
